Elşən Manafov: “Belə ittiham xarakterli fikirlər konkret dəlil və sübutlara söykənmir”
İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komitəsinin rəhbəri İbrahim Əzizi deyib ki, İran sərhədçiləri Azərbaycan ərazisindən pilotsuz uçuş aparatlarının keçdiyini görüblər.
“İran İslam Respublikasının sərhədçiləri açıq şəkildə bildiriblər ki, sionist rejim Azərbaycan sərhədindən dronları İrana sızdırmaq üçün istifadə edib”, - Əzizi dövlət mediasına müsahibəsində deyib.
O əlavə edib ki, məsələ İranın prezident administrasiyası və XİN tərəfindən Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev qarşısında qaldırılıb və Azərbaycan prezidenti sübutlar tələb edib: “İndi sənədləri təqdim edib-etməməyimiz bir məsələdir, amma reallığın özü danılmazdır. Sərhədçilərimiz açıq şəkildə deyirlər: “Biz orada idik və öz gözlərimizlə gördük ki, İsrailin pilotsuz təyyarələri Azərbaycan ərazisindən İrana daxil olub”.
Bundan əvvəl İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricani son bəyanatında Azərbaycanın İsrailə yardım etməsi barədə iddiaları təkzib edib. Onun sözlərinə görə, 12 günlük müharibə zamanı Azərbaycan tərəfindən İsrailə dəstək göstərildiyinə dair heç bir sübut əldə olunmayıb: “İndiyədək bizdə Azərbaycanın İsrailə yardım etməsi barədə fakt olmayıb”.
Komitə sədri isə sübut göstərmir, amma deyir sərhədçilər belə deyir. Məqsəd nədir belə təxribatçı açıqlamaların verilməsində?
“İranda müəyyən siyasi dairələrin Azərbaycan-İsrail münasibətlərinə bəlli yanaşmaları...”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “İranın rəsmi Bakını İsrailə öz hava məkanını ona zərbələr endirməsi üçün açmaqda ittiham etməsi barədə mövqeyi konkret dəlil və sübutlara söykənmir. İbrahim Əziziyə qədər də İranın ayrı-ayrı rəsmi şəxsləri Azərbaycanı İsraillə bu sayaq münasibətlərə görə qınayan çıxışlar ediblər. Hələ bu ilin yayında İsrail və İran arasında məlum müharibə başlandıqdan sonra İranın Azərbaycandakı fövqəladə səfiri Mehdi Sübhani İsrailin Xəzər ərazisindən İrana zərbələr endirməsi barədə real fakt və sübutlara söykənməyən bəyanatla çıxış edib. Səfir Xəzərin Azərbaycana aid olan sektorundan İrana dron və pilotsuz təyyarələrlə zərbələrin endirildiyi barədə fikirlər səsləndirib və bu zaman ortalığa sənəd-sübut qoya bilməyib. İran prezidenti Məsud Pezeşkiyanın Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə telefon danışığında bu məsələlər müzakirə olunub. Azərbaycan tərəfi əmin edib ki, rəsmi Bakı hər zaman üçüncü bir tərəfə onun ərazisindən istifadə etməklə İrana zərbələrin endirilməyəcəyi ilə bağlı mövqeyinə sadiqdir. Yəni heç bir vəchlə və ya hansısa qüvvələrin təkid və tələbi ilə buna yol verməz. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanın qüvvədə olan Konstitusiyası, habelə 2010-cu ildə təsdiq olunmuş Hərbi Doktrinasının tələbləri konteksində də belə bir halın yaşanması mümkün deyil. Ölkənin əsas qanunu ölkə ərazisində digər dövlətlərin hərbi qüvvələrinin yerləşdirilməsini qadağan edir. Hərbi Doktrina da buna yol vermir. O ki qaldı Azərbaycanın öz hava məkanından zamanında ABŞ hərbi təyyarələrinin Əfqanıstana uçuşlar etməsi üçün icazə verməsinə, bu, ilk növbədə Azərbaycanın beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə beynəlxalq birlik qarşısında götürdüyü öhdəliklərdən irəli gələn məsələ olub. İranda bəlli siyasi dairələri Azərbaycanın İsraillə münasibətləri bir qayda olaraq həmişə narahat edib və burada rəsmi Tehran nəzərə almaya bilməz ki, beynəlxalq hüququn mühüm müddəalarından biri dövlətlərin bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaqla bağlı müəyyən etdiyi tələbdir. Azərbaycanın İsraillə münasibətləri qarşılıqlı, faydalı əməkdaşlığa söykənir və heç bir vəchlə Yaxın və Orta Şərqin təhlükəsizlik problemlərinə qarşı yönəlməyib. Azərbaycan İsrailin suverenliyini tanımaqla yanaşı, ondan Fələstin məsələsində BMT qərarlarına hörmətin göstərilməsinin vacibliyini həmişə qeyd edib. Digər tərəfdən, rəsmi Bakı İran hökumətinin region dövlətləri və beynəlxalq birliklə münasibətlərinə də bir qayda olaraq anlayışla yanaşıb. Dövlətlərin bir-birinin daxili işlərinə müdaxilə etməmələri ilə bağlı məlum hüquqi müddəaya həmişə əməl edib. İranda müəyyən siyasi dairələrin Azərbaycan-İsrail münasibətlərinə bəlli yanaşmaları isə rəsmi Bakı və Tehran arasında regionun geosiyasi, təhlükəsizlik problemlərinə fərqli yanaşmalardan irəli gəlir. Əksər problemlərin həllində dövlətlərimiz arasında ortaq mövqe və baxışlar münasibətlərin konstruktiv əməkdaşlıq müstəvisi üzərində davam etdirilməsinə ümumi maraqlardan irəli gəlsə də, İran siyasi elitasında mühafizəkarlar və islahatçılar arasında İranın idarəedilməsi, habelə xarici siyasət və təhlükəsizlik problemləri ilə bağlı məsələlərə fərqli yanaşmalar, əlbəttə, Azərbaycanla olan münasibətlərə də təsirsiz ötüşmür. Xüsusilə tranzit yolları və dəhlizlərin perspektiv durumu ilə bağlı məsələlər ətrafında müzakirələrin aparılmasına ehtiyac hələ də var”.
Vidadi ORDAHALLI
