Məlum olduğu kimi, Fransa Xarici Kəşfiyyat Baş İdarəsinin Azərbaycanda apardığı casusluq fəaliyyətinə görə həbs olunmuş şəxslərdən birinin şəxsiyyəti məlum olub. Bu barədə ilk olaraq erməni əsilli fransız jurnalist Leo Nicolian 7 yanvar 2024-cü ildə "X" sosial platformasındakı rəsmi səhifəsində məlumat verib.
O qeyd edib ki, Martin Ryan dekabrın 4-də Bakıda həbs edilib: "Merkorama" MMC-nin baş direktoru Martin Ryan casusluqda ittiham olunur. O, onu məxfi əməkdaşlığa məcbur edən, sonradan Bakıdan qovulmuş Fransanın 2 DGSE (Xarici Kəşfiyyat Baş İdarəsi) agenti tərəfindən istifadə (manipulyasiya) edilib". Bununla da Fransa vətəndaşı Martin Ryanın 4 dekabrda Fransa kəşfiyyatının xeyrinə casusluğa görə həbs olunmaqla, hazırda Bakıda həbsdə olduğu məlum olur. Qeyd edək ki, daha əvvəl Qərb mətbuatında yayılmış məlumatlara əsasən, Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin 2023-cü il dekabr ayının əvvəlində həyata keçirdiyi araşdırmalar və həbslər nəticəsində Ukrayna, Moldova, Gürcüstan, Azərbaycan, Şərqi Avropa, Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiyanın bir sıra ölkələrində müxtəlif əməliyyatlara cəlb edilmiş Fransa xüsusi xidmət orqanlarının geniş agentura şəbəkəsi Azərbaycanda ifşa olunub. Qısa müddət ərzində bir qismi həmin vaxt və ya əvvəllər Azərbaycanda xidmət etmiş, bəziləri müxtəlif ölkələrdə və nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda örtülü işi davam etdirən onlarla Fransa xəfiyyəsi aşkarlanıb. Bütün bunlardan sonra i 2023-cü il dekabr ayının 20-də Fransa prezidenti Emanuel Makron Fransa Xarici Təhlükəsizlik Baş İdarəsinin rəisi Bernar Emyeni vəzifəsindən azad edib. Daxili Təhlükəsizlik Baş İdarəsinə rəhbərlik etmiş Nikolas Lerner isə Xarici Kəşfiyyat strukturuna yeni rəhbər təyin edilib. Azərbaycanın Fransadakı səfiri Leyla Abdullayeva AFP-yə açıqlmasında təsdiq edib ki, casusluq əməlləri törətməkdə şübhəli bilinən Fransa vətəndaşı Azərbaycanda həbs olunub: "Casusluq əməlləri törətməkdə şübhəli bilinən Fransa vətəndaşı Martin Rayan 2023-cü il dekabrın 4-də həbs edilib". Diplomatın sözlərinə görə, məhkəmə tərəfindən onun barəsində dörd ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçilib. Azərbaycan səfiri qeyd edib ki, Fransanın Bakıdakı səfirliyi həmin şəxsin həbsi barədə dərhal məlumatlandırılıb. Martin Rayanın atası Riçard isə AFP-yə bildirib ki, ailə artıq onunla danışıb: "Onunla hər dəfə iki dəqiqə olmaqla dörd dəfə danışmışıq. Oğlum deyir ki, onunla yaxşı rəftar olunur və vəkili ilə əlaqə saxlayır".
Fransanın Avropa və Xarici İşlər Nazirliyinin "Reuters"ə göndərdiyi bəyanatda Fransa vətəndaşının saxlanmasını rəsmən təsdiq edib: "Biz Martin Rayanın ailəsi ilə daimi əlaqədəyik və Fransanın Bakıdakı səfirliyi həmvətənimizlə konsul müdafiəsi çərçivəsində iki dəfə görüşüb". Bəyanatda deyilir ki, səfirlik Martin Rayanla daha bir görüş istəyib: "Bundan əvvəl Azərbaycan hakimiyyətinin də nəzərinə çatdırdığımız kimi, biz bu saxlanmanı qanunsuz sayır və həmvətənimizin dərhal azad olunmasını tələb edirik". Rəsmi bakı bunu da konkret şəkildə cavablandırıb. Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ayxan Hacızadə bu fonda qeyd edir ki, Fransa vətəndaşının əsassız olaraq tutulduğu barədə Fransanın Avropa və Xarici İşlər Nazirliyinin iddialarının heç bir əsası yoxdur. Bu əsassız bəyanat reallığın təhrif olunması, Azərbaycanın daxili işlərinə və qanuni təhqiqat prosesinə növbəti müdaxilə cəhdidir: "Fransa Respublikasının vətəndaşı Martin Rian 4 dekabr tarixində Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 276-cı maddəsində (casusluq) nəzərdə tutulmuş əməlin törədilməsində şübhəli bilinərək tutulub. Daha sonra onun barəsində məhkəmə qərarı ilə 4 ay müddətinə həbs qətimkan tədbiri seçilib. Azərbaycan tərəfi sözügedən Fransa vətəndaşı barəsində tədbirlər görərkən milli qanunvericiliyə və beynəlxalq öhdəliklərə tam olaraq əməl edib. Şübhəli bilinən şəxs tutulandan etibarən Fransa səfirliyinin konsulluq əməkdaşları ona bir neçə dəfə baş çəkib və onlar cinayət işindən tam məlumatlıdırlar. Bundan əlavə, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin qeyd edilən şəxsin Fransa səfirliyinin iki əməkdaşı ilə işbirliyi ilə bağlı məsələnin araşdırılması məqsədilə Fransanın Azərbaycandakı səfirliyinə verbal nota ünvalamasına baxmayaraq, Fransa tərəfi hər hansı bir izahat verməkdən və istintaqda əməkdaşlıqdan imtina edib. Bununla əlaqədar, səfirliyin bu iki əməkdaşı Azərbaycan tərəfindən arzuolunmaz şəxs elan ediliblər. Biz bir daha, Fransa tərəfini Azərbaycanın daxili işlərinə və qeyd olunan təhqiqat tədbirlərinə müdaxiləni dayandırmağa şiddətlə çağırırıq". Qeyd edək ki, Azərbaycan Fransanın iki diplomatını "persona non grata" elan edib, Fransa da buna cavab olaraq Azərbaycanın iki diplomatı barədə analoji addımı atıb. Beləliklə, Azərbaycan Gfransanın casusuluq fəaliyyətini ifşa edir. Bundan ciddi narahat olan Paris indi də Azərbaycanı Fransa vətəndaşının qanunsuz saxlanmasına görə ittiham edib və Bakıdan onun dərhal azad olunmasını tələb edib. Rayanın Azərbaycan məhkəməsi tərəfindən verilmiş vəkili Nizami Əliyev AFP-yə deyib ki, onu 15 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzası gözləyə bilər. Vəkil bildirib ki, heç bir əlavə informasiya verə bilməz və bu barədə danışmaq risklidir. Vəkil bunu da bəyan edib ki, Rayanın əlaqədə olduğu Fransa vətəndaşlarının Fransa kəşfiyyatının agentləri olduğu məlum olub. Nizami Əliyev də Martin Rayanın həbsi barədə məlumatı təsdiqləyib. Onun sözlərinə görə, Rayan dekabrın 4-də həbs olunub, barəsində 4 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilib və iş hazırda istintaq mərhələsindədir. N.Əliyev qeyd edib ki, hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxsin həbs qətimkan tədbirinin ev dustaqlığı ilə əvəz olunması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etsə də, məhkəmə vəsatəti təmin etməyib: "Bu qərardan artıq apellyasiya şikayətini vermişəm". AFP yazır ki, Paris Azərbaycan rəsmilərini Fransanın 2024-cü il Olimpiya Oyunlarının ev sahibi kimi reputasiyasını korlayan dezinformasiya kampaniyasının arxasında olmaqda ittiham edib. Halbuki, Azərbaycanın belə bir məqsədi yoxdur. Sadəcə, Azərbaycan Fransanın bədnam əməllərini ifşa etməklə məşğuldur.
Nahid SALAYEV
