Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi üzrə irəliləyiş ehtimalı var, lakin genişmiqyaslı müharibənin yenidən başlanması risqi yüksək olaraq qalacaq. Bu barədə ABŞ-ın "Stratfor" analitik mərkəzinin 2024-cü illə bağlı hesabatında qeyd olunub.
Mərkəz daha sonra yazır: "Ermənistan Qərblə artan siyasi əlaqələrindən və sonuncunun hərbi dəstəyindən Bakının tələblərinə qarşı çıxmaq üçün istifadə edəcək. Lakin İrəvanın təsir rıçaqlarının az olduğunu nəzərə alsaq, o, Bakının Ermənistanın cənubundan tranzit və sərhədlərin demarkasiyası tələblərini qəbul edəcək". Mərkəz bildirib ki, eyni zamanda, Azərbaycan və Rusiya arasında ikitərəfli münasibətlər və ticarət əlaqələri yeni səviyyəyə qalxacaq: "Cənubi Qafqazda Şərq-Qərb tranziti əsasən Gürcüstan ərazisindən keçməklə davam edəcək və Bakı Rusiyanı İranla birləşdirən Şimal-Cənub infrastrukturunun inkişafına töhfə verəcək". Bu şəraitdə Azərbaycanın Ermənistan üzərində üstünlüyü daha da artacaq. Bunu erməni müxalifəti də açıq mətnlə vurğulayır. Məsələn, Ermənistan Respublika Partiyasının vitse-prezidenti Eduard Şarmazanov bildirir ki, hakimiyyət Azərbaycanın istəklərini yerinə yetriəcək. Bu səbəbdən cəmiyyətin diqqətini fərqli məsələlərə yönəldir. Onun sözlərinə görə, Nikol Paşinyan cəmiyyətə yeni istehlak gündəmini təqdim etməklə öz məqsədinə nail olub: "Bu siyasi manevrdir, bu siyasi şoudur, bu sadəlövhlük deyil, planlaşdırılmış şoudur. O öz məqsədinə elə çatdı ki, milli qüvvələrin, xadimlərin, Erməni Apostol Müqəddəs Kilsəsinin ən mühüm gündəmi – Qarabağın, vətənin, dövlətin, ermənilərin və xristianlığın gündəmi arxa plana keçib. İndi gündəm prioritet olan tualetdir, asılqandır, duşdur, santexnikadır. Paşinyanı ələ salırıq, amma o, məqsədinə çatdı. Artıq bir neçə gündür ki, biz santexnika gündəmini müzakirə edirik və onun arzusunda olduğu ölkədən danışırıq, burada əsas şey ruh deyil, ideologiya deyil, mədədir, tualet və kanalizasiya sistemidir". Qeyd edək ki, bu günlərdə Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan Lori rayonunun Medovka kəndindəki məktəbə səfəri zamanı çatışmazlıqlara görə yerli idarəçilərə əsəbiləşib. Paşinyan məktəblərdə yeni idman zallarının keyfiyyətindən son dərəcə narazı olduğunu bildirib. Zaldakı nöqsanlara görə aidiyyəti şəxslərə irad bildirən Paşinyan tualetə baxış keçirən zaman da əsəbiləşib: "İdman zalında futbol qapısı yarım metr irəli quraşdırılıb, çünki yer yoxdur... Ya da asılqana toxunursan, qopub yerə düşür. Hara getsən, krandan su damcılayır. 5 aydır izah edə bilmirəm ki, tualetə şəffaf şüşə qoymaq olmaz. Bu sadə bir şey kimi görünür. Bunun üçün xüsusi biliyə ehtiyacınız varmı?". O, məktəbin idman və mərasim zalının əsaslı təmir olunduğu, 362 milyon dram vəsait xərclənən Canfida kəndində olub: "Bu məktəbdə bir sıra problemlər var. Dövlət büdcəsindən maliyyələşən proqramlarda çatışmazlıqlar yolverilməzdir. Belə layihələri başa çatmış hesab etmək olmaz". Paşinyan bunlar fonunda Lori vilayətinin qubernatoru Aram Xaçatryan və Şəhərsalma Komitəsinin sədri Armen Qularyanı tutduqları vəzifələrdən azad edib. Baş verənlərlə bağlı "Ermənistanın səsi" qəzeti yazır: "Paşinyanın gücü bir qədər böyük parovozu xatırladır. Kim deyir ki, dayanıb? Yanğın qutusunda alov yanır, təkərlər dəlicəsinə fırlanır, sürücü inamla irəliyə baxır. İçəridə olanlar üçün heç bir şübhə yoxdur - onlar hərəkət edirlər! Amma kənarda dayanan görür: lokomotiv ümidsizcə küləyə ilişib, relslər ya batıb, ya da oğurlanıb, ocaqda boş yerə kömür yanır...
Paşinyan artıq 2024-cü ildə regionlara səfərlərə başlayıb və Loriyə səfər edib. Səfər nəticəsində Şəhərsalma Komitəsinin rəhbəri Armen Qularyan və Lori vilayətinin qubernatoru Aram Xaçatryan tutduqları vəzifələrdən azad ediliblər. Səbəb Paşinyanın Lori rayonunda məktəblərin təmirinin keyfiyyətindən narazılığıdır. Maraqlıdır, premyerada birdən-birə tikinti işlərinin keyfiyyətinə dair hansı İsveçrə standartları peyda oldu? Axı o, əvvəllər adətən belə şeylərə görə günahkarı qovmurdu. Deyirlər ki, ombasında dərin görünən çapıqlar buraxan, ancaq qamçılanmış məmurun oturmasına mane olmayan unikal kəməri var. Demək olar ki, sehrli bir kəmər. Paşinyan həm istehsalçının brendini, həm də onu aldığı yeri gizlədir. Amma bu dəfə hökumətin iclasında baş nazir sadəcə olaraq qəzəbləndi. Məmurların beş cərgəyə düzülməsini sifariş edə bilərsiniz. Hər kəsə səhər yeddidə işə getməyi əmr etmək mümkündür. Amma kompüterin Amerika səviyyəsində hazırlanmasını sifariş etmək mümkün deyil. Sifariş verə bilərsiniz. Bunu etmək olmaz. Bu hökumət, əsasən, ölkənin ictimai sağlamlığı üçün ölümcül təhlükəli saylara qədər çoxalmış banderloqlardan ibarətdir. Lakin banderloqlar (hindi dilindən tərcümədə bandar sözü "meymun", loq sözü isə "xalq" anlamına gəlir) "məsələləri həll etmək" və "problemləri aradan qaldırmaq"iqtidarında deyil. Banderloqlar təbiətin parodiyası, insanların karikaturasıdır, onlar yarıvəhşi, yalançı varislərdir, yad bir şəhərin xarabalıqlarında düşünmədən yaşayır və onu təkəbbürlə özlərininki hesab edirlər. Meymunlar tez-tez padşahın məclis otağında dövrə vurub oturur, özlərini cızır, birə axtarır və özlərini adam kimi göstərirdilər, bəzən damı olmayan evlərə girib-çıxır, harasa gips parçaları və köhnə kərpic qoyur, dərhal harada olduqlarını unudurdular. Amma Paşinyanı ən çox hiddətləndirən Lori məktəbində divara zəif bərkidilmiş və yıxılan asılqan idi. "Əgər asılqan düşsə, tələbə nə düşünəcək? Bu səliqəsiz, nizamsız bir ölkədir!" – baş nazir qışqırdı. Onun asılqanının yıxılmasına reaksiyası humanitar şüurun elə bir zirvəsidir ki, çox az adam buna nail olur. Doğrudanmı o düşünür ki, məktəblilər, ümumiyyətlə, vətəndaşlar ölkənin vəziyyətini hər gün öz gözləri ilə gördükləri ilə deyil, divarlardakı asılqanların gücü ilə qiymətləndirirlər? Bilirsiniz, bu hakimiyyətin nümayəndələrinə təlxək deyilməsi xoş deyil. Bu, ədalətli deyil. Klounluq gözəl peşədir. Xüsusən də kloun hökumətin iclasında yox, sirkdə çıxış edəndə. Məsələ burasında deyil ki, hakimiyyət klounların əlindədir. Fakt budur ki, onlar dəyərsiz klounlardır. Necə ki, bir vaxtlar ortabab şairlər, mətbəx filosofları və bədbəxt rəssamlar böyük diktatorlara və xalqların atalarına çevrilirdi, indi də hakimiyyəti təkcə klounlar deyil, çox pis klounlar ələ keçirib. Paşinyan niyə birdən-birə 2024-cü ilə istefalarla, asılqanlarla və sair ucuz şou ilə başlamaq qərarına gəldi? Düşünürük ki, məqsəd bir və tamamilə aydındır - kimin patron olduğunu göstərmək. Mədə ağrısından əziyyət çəkən bir firon haqqında köhnə bir zarafat var. Bütün həkimlər firona imalə verməyi təklif etdilər və o, hamısını edam etdi. Ancaq yəhudi çağırılanda yəhudi imalənin firona deyil, ona verilməsini təklif etdi. Hökmdar dərhal özünü yaxşı hiss etdi. Bundan sonra Fironun qarnı ağrıyanda yəhudiyə imalə edilirdi. Ermənistanda da balaca fironumuz ətrafı ilə məhz belə edir.Və bütün bu tələblər və istefalar sadəcə suda yüngül dalğalardır və qarşıda əsl doqquzuncu dalğadır. Amma Paşinyan hələ də regionlara səyahət etmək əvəzinə repertuarını dəyişməli və yeni nəsə fikirləşməlidir. Hamıya məlumdur ki, Bağdadın böyük xəlifəsi, müdrik hökmdar Harun Ər-Rəşid yamaqlı paltar geyinib şəhər bazarına gedib camaat deyənə qulaq asırdı. Bunu Paşinyana da tövsiyə etmək olar. Qoy saqqalını qırxsın, dezinfeksiya olunmuş cır-cındır geyinsin, mühafizəçilərə evsiz sərxoşlar paltarını geyindirib irəli getsin. Çox maraqlı şeylər öyrənər. Onda hökumətin iclaslarında danışılacaq bir şey olacaq". Bunlara paralel olaraq, o da vurğulanır ki, Ermənistan belə məsələləri müzakirə etdikcə, Azərbaycan istəkləriə daha tez çatacaq.
Samirə SƏFƏROVA
