“Praqa görüşündən bir həftədən də az sonra Fransa prezidenti Makron müsahibəsində Azərbaycanı tənqid etdi və bizi törətmədiyimiz işlərdə ittiham etdi. Daha sonra Fransa Senatının tamamilə qəbuledilməz və təhqiredici məlum qətnaməsi qəbul olundu... Bunun ardınca Fransanın Frankofoniya Sammiti vasitəsilə bizə qarşı hücum cəhdi oldu. Bu qəbuledilməzdir, çünki Frankofoniya humanitar təsisatdır”.
Bu fikirləri prezident İlham Əliyev bir neçə gün əvvəl ADA Universitetində keçirilən “Orta Dəhliz boyunca: geosiyasət, təhlükəsizlik və iqtisadiyyat” mövzusunda beynəlxalq konfransda çıxışında səsləndirib.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, qətnamənin mətninin Fransanın Ermənistanla birgə hazırladığı, ittiham və uydurma dolu ilkin versiyası Azərbaycan tərəfində var: “Lakin bizim təkcə Qoşulmama Hərəkatında deyil, Avropada da dostlarımız var. Beləliklə, bu anti-Azərbaycan qətnaməsi formallıqdan başqa bir şey deyil. Bütün bunlar nəzərə alınsa, aydındır ki, Fransa sülh danışıqlarında iştirak edə bilməz. Bu bizim deyil, onların günahıdır. Çünki heç vaxt nə ABŞ, nə də Rusiya rəsmi səviyyədə tərəfkeşlik etməyib. Bu o deməkdir ki, 7 dekabr görüşü baş tutmayacaq və biz digər alternativləri nəzərdən keçirəcəyik. Görək, vasitəçi rolunu kim həyata keçirəcək və bu hansı platformada baş tutacaq”. Beləliklə, Azərbaycan mövqeyini çox qəti şəkildə qoyub ki, Fransa ölkəmizlə Ermənistan arasında sülh danışıqlarında vasitəçi ola bilməz. Səbəb də odur ki, Fransa açıq-aşkar Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması prosesinə xələl gətirir. Bu, Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra sülhün bərqərar olması və bərpa səylərini ciddi şəkildə təhlükə altına qoyur. Rusiyalı analitik Andrey Petrov da bildirir ki, Paris bu addımları ilə Cənubi Qafqazda mövqelərinə ciddi zərbə vurub: “Hələ oktyabr ayında Makron Bakıya yönəlik qalmaqallı ittihamlar səsləndirdi, Fransa Senatı Bakıya qarşı ümumavropa sanksiyalarının tətbiqini tələb edən ikinci antiazərbaycan qətnaməsini qəbul etdi. Parisin bu cür davranışı onun Ermənistan-Azərbaycan müharibəsindən sonrakı danışıqlar prosesində iştirakını qeyri-mümkün etdi. Ötən günlərdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev bildirdi ki, Paşinyan ona dekabrın 7-də Brüsseldə Makronun iştirakı şərti ilə görüşməyi təklif edib və məhz bu, antiazərbaycan qüvvələrin danışıqlarda iştirak etməsi şərti bu görüşü mümkünsüz edib. Ermənistan Bakı-İrəvan münaqişəsinin nizamlanması prosesini ləngitmək və ya öz xeyrinə çevirmək üçün diplomatik yollarını tükədib. Rusiya Azərbaycana təzyiq etməyəcək, Azərbaycan isə Fransanın işğalçı siyasətini açıq dəstəklədiyi müddətcə Parislə danışmayacaq”. Bu addıları ilə Fransa üzərinə götürdüyü beynəlxalq öhdəliklərə əməl etməkdən yayınır.
Fransanın indiki şəraitdə regionda heç nəyə nail olamayacağı Ermənistanda da qəbul edilir. Ermənistanın Respublika Naminə Partiyasının xarici işlər katibi Arnold Bleyan bildirir ki, Fransa öz ayağını Cənubi Qafqazda tutmağa çalışsa da buna nail ola bilməyəcək. Bleyan qeyd edib ki, son proseslər fonunda Fransanın vasitəçilik missiyasını itirməsi məntiqli idi: “Burada Azərbaycanın fəal xarici siyasəti nəzərə çarpır”. Erməni politoloq Derenik Xaçatryan isə qeyd edir ki, Fransa özünü ciddi ittiham hədəfinə çevirib: “Azərbaycan danışıqların uğursuzluğuna görə Ermənistanı günahlandırır, Fransanı bütövlükdə danışıqlar prosesindən kənarlaşdırmağa çalışır. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Brüsseldə keçiriləcək görüşdən imtina etməsinə də bu aspektdən baxmaq lazımdır”. Xaçatryan bildirib ki, İlham Əliyevin bəyanatı qəti şəkildə ermənipərəst olan Fransanın son hərəkətlərinə cavab idi: “Bunlara səbəb Makronun bəzi bəyanatları və Fransa Senatının Azərbaycana qarşı qətnaməsidir. Bakı heç vaxt Parisi danışıqlar formatından çıxarmaq istəyini gizlətməyib. Fransanın problemi odur ki, onun Azərbaycanın hərəkətlərinə və davranışlarına təsir etmək üçün o qədər də resursu yoxdur. Parisin əlində əsas alət diplomatik jestlər, Azərbaycanın siyasətini pisləyən bəyanatlardır və bunu da istifadə edir”. Xaçatryan qorxur ki, Fransa vasitəçiliyinə qarşı bu cür demarşlar artıq ağır günlər yaşayan ATƏT-in Minsk Qrupuna növbəti zərbə olacaq: “Son vaxtlar ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyəti praktiki olaraq qeyri-mümkün olub. Lakin Ermənistan Minsk Qrupunun danışıqlarda iştirak etməsi istəyini dəfələrlə dilə gətirib ki, bu da formatın reanimasiyasına imkan verdi. Bunda isə Fransanın iştirakı mühüm rol oynadı. Amma indi Bakı yenidən Fransanın vasitəçiliyindən imtina edərsə, bu, onsuz da deformasiyaya uğramış formata növbəti zərbə olacaq. Fransanın danışıqlarda iştirakı o mənada daha sərfəlidir ki, “üçlüyün” İrəvan üçün faydalı mexanizmlər və təkliflər olan çoxsaylı bəyanatları Fransa tərəfinin vasitəçiliyi ilə qəbul edilib. Fransadan fərqli olaraq, Aİ vasitəçi nöqteyi-nəzərindən danışıqlara “yeni gələn” tərəfdir, Brüsselin iştirakı ilə heç bir danışıqlar prosesi baş verməyib. Lazım gələrsə, Ermənistan Aİ-nin vasitəçiliyi ilə qəbul edilən bəzi qərarlara istinad edə bilməyəcək. Ümumiyyətlə isə, İrəvan Minsk Qrupunun formatının saxlanmasında hədsiz dərəcədə maraqlıdır - bu “format” bir çox cəhətdən özlüyündə Qarabağ probleminin həll olunmadığını bəyan edir. Buna görə də gələcəkdə Qarabağın statusunun müzakirəsinə imkan yaradır. Odur ki, Fransanın danışıqlardan çıxması Minsk formatını “dəfn etmək” cəhdləri baxımından Azərbaycan üçün əlamətdar hadisə olardı”.
Samirə SƏFƏROVA
