Bu gün Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün əldə edilməsinə ən böyük əngəl yaradan tərəflərdən biri kimi Fransa çıxış etməkdədir. Əslində, beynəlxalq miqyasda da etiraf edilir ki, Fransa bu gün Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması prosesinə xələl gətirir. Rəsmi Parisin addımları Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra sülhün bərqərar olunması cəhdlərini ciddi şəkildə təhlükə altına qoyur.
Qeyd edək ki, sözügedən məsələyə prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən “Orta Dəhliz boyunca: geosiyasət, təhlükəsizlik və iqtisadiyyat” mövzusunda beynəlxalq konfransda çıxışı zamanı geniş toxunub. Dövlət başçısı qeyd edib ki, Praqa görüşündən bir həftədən də az sonra Fransa prezidenti Makron müsahibəsində Azərbaycanı tənqid etdi və ölkəmizi törətmədiyimiz işlərdə ittiham etdi: “Daha sonra Fransa Senatının tamamilə qəbuledilməz və təhqiredici məlum qətnaməsi qəbul olundu. Fransa Milli Assambleyasının daha bir anti-Azərbaycan qətnaməsi qəbul etməsi də gözlənilir. Bunun ardınca Fransanın Frankofoniya Sammiti vasitəsilə bizə qarşı hücum cəhdi oldu. Bu, qəbuledilməzdir, çünki Frankofoniya humanitar təsisatdır”. Dövlət başçısı qeyd edib ki, qətnamənin mətninin Fransanın Ermənistanla birgə hazırladığı, ittiham və uydurma dolu ilkin versiyası Azərbaycan tərəfində var: “Lakin bizim təkcə Qoşulmama Hərəkatında deyil, Avropada da dostlarımız var. Beləliklə, bu anti-Azərbaycan qətnaməsi formallıqdan başqa bir şey deyil. Bütün bunlar nəzərə alınsa, aydındır ki, Fransa sülh danışıqlarında iştirak edə bilməz. Bu bizim deyil, onların günahıdır. Çünki heç vaxt nə ABŞ, nə də Rusiya rəsmi səviyyədə tərəfkeşlik etməyib. Bu o deməkdir ki, 7 dekabr görüşü baş tutmayacaq və biz digər alternativləri nəzərdən keçirəcəyik. Görək, vasitəçi rolunu kim həyata keçirəcək və bu hansı platformada baş tutacaq?. Bununla yanaşı, prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Paşinyanın Brüssel görüşündə Makronun iştirak etməsi tələbini irəli sürməsini sülh danışıqlarını pozmaq cəhdi kimi qiymətləndirir. Azərbaycanın bu yanaşmasını əslində Fransanın özündə bölüşənlər də az deyil. Məsələn, fransız tarixçi və politoloq Maksim Quen Fransa Senatının qətnaməsi ilə baökl qeyd edir: “Fransa Senatı ilk dəfə deyil ki, ermənipərəst mövqe nümayiş etdirərək bu dövlətin Azərbaycanla münasibətlərinə zərbə vurur. Senatın sədri Jerar Larşeni və onun ermənilərə qarşı xüsusi sevgisini unutmaq olmaz. Hələ 2021-ci ilin iyununda o, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü zamanı rəsmi Bakının hərəkətlərinin guya Ermənistanın ərazi bütövlüyünə qarşı yönəldiyi barədə səs-küylü bəyanat səsləndirmişdi”. Politoloq Fransa Senatının Azərbaycan əleyhinə qəbul etdiyi son qətnaməni sadəcə olaraq bu qurumun növbəti ermənipərəst addımı kimi qiymətləndirib: “Şübhəsiz ki, bu, Azərbaycan və Fransa arasında ikitərəfli münasibətlərə mənfi təsir göstərəcək”. Onun fikrincə, fransalı parlamentarilərin belə ermənipərəst mövqeyi onların Cənubi Qafqazdakı real vəziyyət barədə məlumatlı olmamaları ilə izah oluna bilər, çünki bu ölkədəki güclü və çoxsaylı erməni diasporu informasiya kampaniyası aparır, Ermənistan və Azərbaycan arasındakı münaqişəni və regiondakı vəziyyəti son dərəcə birtərəfli şəkildə təqdim edir.
Qeyd edək ki, Fransa Senatının qətnaməsi, eləcə də Makron hökumətinin mövqeyi Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyinə mənfi təsir göstərir. Bu hal Cənubi Qafqazda sülhün bərqərar olmasının əngəllənməsi mahiyyətini daşıyır, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə uyğun gəlmir. Onu da qeyd edək ki, Azərbaycan-Fransa münasibətlərinin uzun illər dinamik şəkildə müsbət yöndə inkişaf etməsinə baxmayaraq, İkinci Qarabağ müharibəsinin başlaması ilə ölkələr arasında, belə demək olarsa, diplomatik böhran yaşanmağa başladı. İkinci Qarabağ savaşının Rusiyanın vasitəçiliyi ilə bitməsi, eyni zamanda, Türkiyənin 44 gündə oynadığı rol Fransanın regional rolundakı siyasi aktivinə ciddi zərbə vurmuş oldu. Minsk qrupunun 30 ilə yaxın sürünməsindən sonra ömrünü başa vurması və Fransanın iki geosiyasi rəqibi sayılan Rusiya və Türkiyənin müəllifləri olduğu yeni siyasi konfiqurasiyada rəsmi Parisin yer almaması Makron hakimiyyətinin Cənubi Qafqazda iflası oldu. Regionda yaranmış konfiqurasiyada təmsil olunmayan rəsmi Paris məhz bundan sonra əsl simasını göstərməyə başladı. İndi istər prezident Makron səviyyəsində, istərsə də Senat üzvləri səviyyəsində verilən açıqlamalar, Azərbaycana qarşı səsləndirilən əks fikirlər Fransanın regionda mövqeyini daha da zəiflədir. Əslində, Avropada çoxdan etiraf olunub ki, Makron həm Ukraynada müharibənin dayandırılmasında, həm də Azərbaycanla Ermənistan arasında sülhün əldə edilməsinə uğursuz vasitəçi olub. Makron hakimiyyətə gəldikdən sonra Fransada tüğyan edən irqçilik, antisemitizm, azərbaycanofobiya, türkfobiya və islamofobiya meylləri fonunda Paris bütün dünyada nüfuzunu itirir. Həm Paris, həm də İrəvan başa düşməlidir ki, Fransa Ermənistana boş ümidlərdən başqa heç nə verməyə qadir deyil. Əks halda bundan ən çox Ermənistan zərər görəcək.
Tahir TAĞIYEV
