Bu günlərdə Ermənistanın, ABŞ başda olmaqla, Qərb dünyasında özünə “yeni ağa” axtarışına çıxçması heç kimə sirr deyil. Rusiya ilə arası dəyən Ermənistan hesab edir ki, ABŞ və Fransa kimi Qərb ölkələri onun yeni himayədarı ola bilər.
Ermənistan hakimiyyəti Rusiyanın Ukrayna cəbhəsində ardıcıl uğursuzluğu və ölkədaxili qarşıdurmasından istifadə edərək, Qərb dövlətləri ilə təmaslarını yenidən intensivləşdirməyə çalışır. Bunun nəticəsidir ki, ermənilərin həm ölkə daxilində, həm də ölkə xaricində Rusiya əleyhinə etirazları artmağa başlayıb.
O da məlumdur ki, Ermənistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının Qazaxıstanda keçiriləcək təlimlərində iştirakdan da imtina edib. Ermənistan Müdafiə Nazirliyi bildirir ki, Azərbaycan-Ermənistan sərhədindəki vəziyyət nəzərə alınmaqla ölkənin silahlı qüvvələrinin bölmələrinin KTMT-nin Qazaxıstanda keçiriləcək təlimlərində iştirakdan imtina edilməsi qərara alınıb. Qeyd edək ki, Qazaxıstanda KTMT-nin çevik reaksiya qüvvələrinin təlimlərinin sentyabrın 26-dan oktyabrın 8-dək keçirilməsi planlaşdırılıb. Rusiya mediası isə yazır ki, təlimlərdə iştirakdan imtina etməklə Ermənistan Moskva və KTMT-dən qisas almağa çalışıb. KTMT təlimlərində iştirakdan imtina edən Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın Fransaya, Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanın ABŞ-a səfəri isə Moskvanın diqqətindən yayınmır. Erməni politoloq Armen Baqdasaryan qeyd edir ki, Ermənistanın birdən-birə Rusiyanı atıb Qərbə meyllənməsi İrəvan üçün ağır nəticələrə səbəb olacaq: “Ermənistan bu gün elə bir vəziyyətdədir ki, daxili siyasi arenada kəskin addımlar respublika üçün ciddi problemlər yarada bilər. İndi İrəvan Rusiya-Qərb qarşıdurmasının Ermənistan ərazisinə keçməsinin qarşısını almağa çalışmalıdır. Bu baş versə, Ermənistan hərbi əməliyyatların arenasına çevriləcək. Bu məqamda həm Rusiya əleyhinə şüarlardan, həm də rusiyayönümlü kəskin addımlardan çəkinmək gərəkdir. Ölkədə ciddi daxili siyasi təlatümlər başlasa, ümummilli etiraz dalğası yüksəlsə, o zaman bu və ya digər ərazinin sifariş olunub-olunmamasının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Bu, ikinci, hətta üçüncü prioritet məsələdir. Düşünmürəm ki, “Bever” bu cür addımlarla öz rolunu və ya siyasi çəkisini artıra biləcək. Onlar qarşıya qoyulan məqsədlərə nail olmayacaqlar, lakin belə hadisələr Ermənistan üçün arzuolunmaz nəticələrə gətirib çıxara bilər”. Qeyd edək ki, qərbyönlü siyasi alyans “Bever” sentyabr və oktyabr ayları üçün İrəvanda genişmiqyaslı mitinqlərə başlamağı planlaşdırır. Respublikaçılar Partiyasının mətbuat katibi Eduard Şarmazanov da Qərbin Ermənistanı müdafiə edə bilməyəcəyini bildirir. Ermənistanda son vaxtlar qeydə alınan anti-Rusiya təzahürlərini şərh edərkən o bildirib: “Əgər Rusiya və İran Ermənistanı tərk etmək qərarına gəlsə, türklər sözün əsl mənasında evlərimizə yürüş edib, qapımızı döyəcəklər”. Şarmazanov qeyd edib ki, Qərb dərhal oriyentasiya edə bilməyəcək. Onun üçün qərar vermək çətin olacaq. O, Ermənistan hakimiyyətinin İran və Rusiya ilə mövcud müttəfiqliyindən asılı olmayaraq Qərbdən kömək gözləməsini qəribə hesab edib: “Dövlət başçıları xarici siyasətdə emosiyaları deyil, quru hesabları rəhbər tuturlar. Yaratdığınız anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsi Ermənistan üçün faydalı olacaqmı? Mən həmişə demişəm ki, bizim ərazimizdə iki ordu var: Türkiyənin təmsil etdiyi NATO və Rusiya. Əgər onlara elə gəlirsə ki, Rusiya ordusu Ermənistandan çıxandan sonra Qərb dərhal köməyə gələcək, o zaman xatırladım ki, Qərb gəmiləri erməni dağlarına qalxa bilməyəcək. Onlar bunu istəmirlər və sadəcə edə bilməzlər”.
Beləliklə, Ermənistanın qeyri-müəyyənliyi, Qərblə Rusiya arasında çabalaması müşahidə edilir. Bu, regionda təhlükəsizliyi, sülhü, əməkdaşlığı təhdid edir. Bu ölkədən istənilən vaxt təxribat və təhrikedici davranış gözləmək mümkündür. Sentyabrın 12-13-də sərhədyanı ərazidə Ermənistanın törətdiyi genişmiqyaslı təxribatı buna nümunə göstərmək olar. Bu ölkədə hakimiyyət və müxalifətdə konkretlik yoxdur. Ermənistanın bütövlükdə siyasi elitası sayılan təbəqənin proqramı mövcud deyil. Bu da vəziyyəti destabilləşdirən addımlardan biri hesab olunur. İndiki halda Ermənistanın təxribatları regionda dayanıqlı sülhə də ciddi mane olur. ABŞ-ın “The New York Times” qəzeti bu halda yazır ki, əslində, Azərbaycanın sülh üçün tələbləri yerinə yetirilsə, hər hansı ciddi problem də olmayacaq: “Azərbaycanın üç tələbi var: Ermənistanın Qarabağa olan iddialarından imtina etməsi, dövlətlərarası sərhədlərin onun şərtləri çərçivəsində demarkasiyası və Naxçıvan anklavına, Azərbaycanı həmçinin Türkiyə ilə birləşdirəcək hələ tikilməmiş avtomobil və dəmir yolu dəhlizinin təhlükəsizliyinə nəzarət. Bu, Rusiya və Türkiyə üçün həssas vəziyyətdir. Bu müzakirədə Rusiyanın iki rolu var: neytral vasitəçi və eyni zamanda, Ermənistanın təhlükəsizliyinin qarantı. Birinci rolu ona ikinci rolu ilə bağlı ittihamlardan yayınma imkanı verib. Əgər vəziyyət kəskinləşərsə, o halda ikili rolunu qoruyub saxlamaq Moskva üçün çətin olacaq... Dünya gücləri sülhə səsləyirlər. Lakin onlara həm də təbii qaz lazımdır. ABŞ-ın dövlət katibi Entoni Blinken hər iki tərəfi danışıqlara qayıtmağa və bundan sonrakı hərbi əməliyyatlardan imtina etməyə çağırıb. Vaşinqton Cənubi Qafqaza və keçmiş sovet imperiyasının digər dövlətlərinə təsir göstərməyə çoxdan cəhd edir. Eyni zamanda Avropa İttifaqı sülh sazişinin bağlanması üzrə səylərini davam etdirir”.
Tahir TAĞIYEV
