Abutalıb Səmədov: “Güman edirəm ki, bu xatirə şəklinin çəkilməsində də protokol gözlənilib, Putinin Hindistan liderinin yanında durması eyni zamanda BRİKS-in ingilscə yazılmasına uyğundur...”
Yeni Dehlidə keçirilən 18-ci BRİKS sammitində liderlərin qrup fotosu (ailə fotosu) çəkilişi zamanı maraqlı və geniş müzakirə olunan bir hadisə baş verib. Lakin bu, iddia edildiyi kimi siyasi bir kənarlaşdırma deyil, sadəcə diplomatik protokol və səmimi bir yer dəyişmə addımı olub. Bu diqqət çəkən hadisə Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin yerinin dəyişdirilməsidir.
BRİKS Zirvəsinin qrup foto mərasimində Putinin yerini niyə dəyişdirdilər?
Bu sıralanma doğrudanmı BRİKS baş hərflərinə uyğun şəkildə sıralanma nəticəsində olub, yoxsa başqa səbəb var?
Bəzi ekspertlərə görə, Yeni Dehlidə keçirilən BRİKS Sammiti zamanı qrup fotosu mərasimində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin yerinin dəyişdirilməsi və ya onun başqa yerə keçməsi tamamilə diplomatik protokol və səmimi bir jestlə bağlı olub.
Qeyd olunur ki, Hindistanın Baş naziri Narendra Modi ev sahibi kimi foto çəkilişi zamanı liderləri protokola uyğun yerlərinə (BRİKS ölkələrinin ad ardıcıllığı — B-R-I-C-S prinsiplərinə əsasən) yönləndirirdi. Sosial şəbəkələrdə geniş yayılan və müzakirə olunan bu anın pərdəarxası təfərrüatlarına baxaq.
Bəzi ekspertlərə görə, sammitin ev sahibi olan Hindistanın Baş naziri Narendra Modi qrup şəkli zamanı əsas liderlərin yan-yana durmasını təmin etmək üçün prosesi idarə edib. Modi, Çin lideri Si Cinpin ilə özünün sol tərəfdə, Rusiya lideri Vladimir Putinin isə sağ tərəfdə yer almasını istəyib.
Liderlər düzülərkən arada müəyyən bir boşluq yaranıb. Baş nazir Modi diplomatik səmimiyyət nümayiş etdirərək Putinin əlindən tutub onu özünə doğru (daha mərkəzə) çəkib.
Bu yerdəyişmə zamanı Cənubi Afrika Respublikasının Prezidenti Siril Ramafosa bir qədər kənarda və ya uyğunsuz mövqedə qala bilərdi. Putin vəziyyəti dərhal anlayaraq Ramafosa ilə yerlərini dəyişib və ona sarılaraq səmimi bir ab-hava yaradıb, onun kənarda qalmasının qarşısını alıb. Bu siyasi ekspertlərin fikirləridir.
Bu hadisə hər hansı bir siyasi gərginlikdən deyil, tamamilə foto çəkilişi üçün liderlərin düzgün yerləşdirilməsi reqlamentindən və sammit zamanı yaranan anlıq, səmimi diplomatik dialoqdan qaynaqlanıb.
Eyni sammit günlərində Putinin digər liderlərlə birlikdə "selfie" çəkdiyini göstərən bəzi fotolar da yayılsa da, fakt yoxlama mərkəzləri həmin "selfie" görüntüsünün süni intellekt (AI) tərəfindən hazırlanmış saxta fotoşəkil olduğunu təsdiqləyib.
“Alyans”SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, BRİKS 2006-cı yaranıb, əvvəlcə 4 ölkə-Brazilya, Rusiya, Hindistan və Çin təmsil olunub. “2010-cu ildə Cənubi Afrika respublikası qoşulub və BRİKS formasına düşüb. Bu təşkilat dünyanın sürətlə inkişaf edən dövlətlərinin birliyi kimi qiymətləndirilib. BRİKS həm də bu mənanı verir. Yeni dünya iqtisadiyyatının yaradılması deməkdir. Burada həlledici rolu sürətlə inkişaf edən bu dövlətlər oynamalı idilər. Həqiqətən də Çinin dünyanın ikinci böyük iqtisadiyyatı kimi inkişafı göz qabağındadır. Hindistan da böyük sürətlə inkişaf edir, artıq 4-cü, 5-ci sıralara qədər gəlib çıxıb. Rusiya 2013-cü ilə qədər çox böyük sürətlə inkişaf etdi və sonradan Krımın işğalı, tətbiq olunan sanksiyalar, Rusiya Ukrayana müharibəsi Rusiyanın iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurdu və inkişaf ləngidi. Bu təşkilatın sammitləri hər il keçirilir və burada dövlət və hökumət başçıları iştirak edirlər. Ən yadda qalan sammitlərdən biri Kazanda keçirlən sammit oldu ki, bu da bütün dünya tərəfindən gözlənilməz bir hadisə kimi qiymətləndirildi. Çünki çoxsaylı dövlətlər orada iştirak etdilər. Həm BRİKS-in üzvü olan, həm üzv olmaq istəyənlər və qonaqlar. Bunu Rusiya özünün dəstəklənməsi kimi qələmə verməyə cəhd göstərdi. Sammitlərin gedişində xatirə şəkilləri çəkilir və burada liderlərin necə durması protokolda müəyyənləşib. Mərkəzdə sammiti keçirən dövlətin lideri dayanır və sağdan başalayaraq hərflərə uyğun olaraq dövlət rəhbərləri yerləşirlər. Ancaq eyni zamanda burada nəzərə almalı olduğumuz ikinci bir məqam da var ki, ən çox vəzifədə olan, ən təcrübəli dövlət başçısına burada üstünlük verilir. Məlumdur ki, bu cəhətdən Putin digəriləri ilə müqayisədə dövlətin ən çox başında duran bir liderdir. Bu baxımdan, həmin o liderlərin şəkli çəkilib. Bir qayda olaraq, BRİKS üzvləri ilk sırada yerləşirlər və digər dövlət rəhbərləri arxa cərgədə olurlar. Güman edirəm ki, bu xatirə şəklinin çəkilməsində də protokol gözlənilib, Putinin Hindistan liderinin yanında durması eyni zamanda BRİKS-in ingilscə yazılmasına uyğundur, həm də ki, Putin dünyanın ən çox hakimiyyətdə olan bir lideri kimi Hindistan baş nazirinin sağ tərəfində yer alıb”.
A.Səmədov hesab edir ki, burada heç bir sıralama pozuntusu yoxdur.
İradə SARIYEVA
