Yeni tədris ilində Azərbaycanda 2.2 milyon nəfər təhsil alacaq. Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev mətbuat konfransında çıxışı zamanı deyib. Nazir bildirib ki, onlardan 1.6 milyon nəfəri ümumi, 260 mini ali, 226 mini isə məktəbəqədər təhsil müəssisələrində oxuyacaq. Əmrullayev bu il 124 min şagirdin birinci sinfə qəbul olunacağını qeyd edib.
2020-ci il sentyabrın 15-də Azərbaycanda 165 mindən çox uşağın birinci sinfə qədəm qoyacağı açıqlanmışdı. Son illər Azərbaycanda doğuşların sayında ciddi azalma qeydə alınır. Ekspertlər bu vəziyyəti bir neçə səbəblə əlaqələndirir. Onların sözlərinə görə, bu tendensiya, demək olar ki, bütün dünyada yayılıb və əsasən ailə planlamasının nəticəsidir. Digər tərəfdən, mütəxəssislər hesab edirlər ki, ailələrin maddi və sosial qayğıları da azalmada az rol oynamır. Ekspertlər xatırladırlar ki, 2006-cı ildən Azərbaycanda ünvanlı sosial yardımın tətbiqi ilə uşaqların aylıq müavinətləri ləğv edilib. 1-ci sinfə gedən uşaqların sayının azalmasının əsas səbəblərindən biri doğum səviyyəsinin aşağı düşməsidir. Əhalinin yaş strukturunda dəyişikliklər baş verdikcə məktəb yaşına çatan uşaqların sayı da azalır. Əvvəlki illərlə müqayisədə ailələrin daha az uşaq sahibi olması gələcəkdə məktəblərə daxil olan uşaqların sayına birbaşa təsir edir. Bu tendensiya xüsusilə şəhərlərdə daha aydın müşahidə olunur. Digər mühüm səbəb sosial-iqtisadi amillərdir. Müasir dövrdə gənc ailələr mənzil, iş, gəlir və digər problemlərlə qarşılaşırlar. Uşaq böyütmək üçün tələb olunan xərclərin artması bəzi ailələrin daha çox uşaq sahibi olmaq qərarına təsir göstərir. Bundan başqa, gənclərin təhsil müddətinin uzanması və karyera qurmağa daha çox vaxt ayırması da ailə qurmaq və övlad sahibi olmaq yaşının yüksəlməsinə səbəb olur.
Miqrasiya da bu məsələdə müəyyən rol oynayır. İş və daha yaxşı yaşayış imkanları axtaran ailələrin ölkənin müxtəlif bölgələrindən böyük şəhərlərə və ya xarici ölkələrə köçməsi uşaqların məktəblər üzrə bölgüsünü dəyişir. Nəticədə bəzi kənd və rayon məktəblərində şagird sayı azalarkən, böyük şəhərlərdə müəyyən məktəblərə düşən yük artır. Uzunmüddətli perspektivdə mənfi nəticələr daha ciddi ola bilər. Şagird sayının azalması bəzi məktəblərin və xüsusilə ucqar ərazilərdəki kiçik məktəblərin fəaliyyətinin davam etdirilməsini çətinləşdirir. Şagird kontingenti azaldıqca müəyyən məktəblərdə siniflərin birləşdirilməsi və ya məktəblərin optimallaşdırılması zərurəti yaranır. Bu isə müəllimlərə və təhsil infrastrukturuna olan tələbatın azalmasına gətirib çıxarır. Demoqrafik azalmanın gələcəkdə əmək bazarına da təsiri mümkündür. Bu gün 1-ci sinfə gedən uşaqlar gələcəkdə ölkənin iqtisadi və sosial həyatında fəal iştirak edəcək nəsli formalaşdıracaqlar. Onların sayının azalması uzun illər sonra əmək qabiliyyətli əhalinin sayının azalmasına səbəb olur. Bu isə müəyyən sahələrdə işçi qüvvəsinə tələbatın ödənilməsini çətinləşdirməklə iqtisadi inkişaf tempinə təsir göstərir.
Tahir TAĞIYEV
