ABŞ dövlət Katibi Entoni Blinken Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsinin dəyişib və bəyan edib ki, “Mən səfir Filip T.Rikeri Qafqazda danışıqlar üzrə baş məsləhətçi təyin edirəm. Səfir Riker bu vəzifədə ATƏT-in Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri və bu kritik dövrdə Cenevrə Beynəlxalq Müzakirələrində ABŞ-ın aparıcı danışmanı olacaq.
Səfir Riker Avropa İttifaqı kimi həmfikir tərəfdaşlarla ikitərəfli əsasda məşğul olacaq və ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi Ermənistan və Azərbaycan arasında birbaşa dialoqa yardım göstərməyə çalışacaq”.
Gözlənildiyi kimi, Azərbaycan XİN-i Blinkenin açıqlamasına sərt münasibət bildirib.
Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Leyla Abdullayeva bu barədə deyib: “ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin Qafqaz danışıqları üzrə baş məsləhətçi vəzifəsinə Filip Rikerin təyin olunmasına dair mətbuat bəyanatında bölgədəki post-münaqişə reallığından uzaq yanaşmanın sərgilənməsi təəccüb doğurur. Minsk Qrupu ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi ən yüksək səviyyədə dəfələrlə və aydın şəkildə ifadə olunub. Faktiki olaraq fəaliyyət göstərməyən Minsk Qrupunun “reanimasiya” edilməsi cəhdləri ABŞ-ın Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması prosesindən uzaqlaşması ilə nəticələnə bilər. Qarabağ münaqişəsi həll olunub və Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsidir. Beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən tərəfdaşlarımız anlamalıdır ki, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması üzrə danışıqların Qarabağ məsələsi ilə əlaqələndirilməsi heç də normallaşmaya xidmət etmir”.
Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi tamamilə haqlıdır. ABŞ-ın ATƏT-in Minsk qrupunu “diriltmək” cəhdləri onsuz da onu danışıqlar prosesindən kənarda qoyub. İkinci Qarabağ müharibəsindən kifayət qədər vaxt keçib və bu müddətdə ABŞ heç bir ciddi fəallıq göstərməyib. 2021-ci ilin fevralında Pentaqonun strukturlarının birində keçirilən müzakirəni və bədnam “Azərbaycan üçün Deyton sazişi” təklifini nəzərə almasaq ABŞ Azərbaycan-Ermənistan danışıqlarında demək olar ki, yoxdur. Səbəb aydındır. Dünyanın supergücü son iki ildə regionda formalaşan reallıqları anlamır, yaxud, anlamaq istəmir. Hesab edir ki, hər şey barədə qərarı yalnız o verməli, digərləri isə etiraz etmədən onu icra etməlidirlər. Uzun illər Azərbaycana təzyiq göstərərək, “reallıqları qəbul edin”-deyən ABŞ indi nədənsə eyni mövqeni Ermənistana qarşı sərgiləmək istəmir. 44 günlük müharibədə möhtəşəm qələbəmizi və onun nəticələrini qəbullanmaqdan imtina edir.
Ermənistanın ATƏT-in Minsk qrupunu danışıqlar prosesinə qaytarmaq cəhdləri anlaşılandır. 10 noyabr bəyanatı imzalanarkən üç ölkə liderləri arasında “status məsələsini” qaldırmamaq barədə şifahi razılaşma olub və indi N.Paşinyan həmin gün verdiyi sözün arxasında durmaq iqtidarında deyil. Bu səbəbdən Rusiyanın vasitəçiliyini qəbul etmir və prosesə nəyin bahasına olursa-olsun ABŞ-ı qoşmaq istəyir. Ancaq bu cəhdlər heç bir nəticə verməyəcək. Əksinə Qarabağa ən yüksək status vermək “xəyallarından” heç cür imtina etmək istəməyən ABŞ-ın bu məqsədlə Minsk qrupunu “diriltmək” cəhdləri onun regiondakı proseslərə müdaxilə etmək imkanlarını bir az da azaldacaq.
ABŞ-ın Azərbaycan-Ermənistan rəhbərlərinin birbaşa dialoquna yardımçı olmaq istəyi də heç bir nəticə verməyəcək. Çünki, ABŞ bu məsələdə tərəfsizlik göstərmir və açıq şəkildə ermənipərəst mövqe tutur. Digər tərəfdən, N.Paşinyan ciddi qərar vermək və onun arxasında durmaq iqtidarında deyil. Onun indiyə qədər razılıq verdiyi məsələlərdən imtina etməyə çalışması belə “dövlət xadiminə” və onun verdiyi sözə güvənməyi mümkünsüz edir. İkitərəfli danışıqlarda liderlərin cəsarətli addımlar atmaq və bu qərarları öz xalqına qəbul etdirmək potensialı həlledici əhəmiyyətə malikdir. Ermənistan Baş nazirinin belə bir potensiala və qətiyyətə malik olmadığı isə heç kimdə şübhə doğurmur.
Gec də olsa ABŞ və onun müttəfiqləri ATƏT-in Minsk qrupunu “reanimasiya” etmək və onun vasitəsilə Qarabağa status vermək “planlarından” imtina etməli, bütün potensialını Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanmasına, sərhədlərin delimitasiyası barədə razılığın əldə olunmasına və “Zəngəzur dəhlizi”nin tezliklə açılmasına yönəltməlidir. Əks halda qərbin bölgəmizdə onsuz da kifayət qədər yüksək olmayan nüfuzu daha da azalacaq.
Abutalıb SƏMƏDOV Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri
