Laçın şəhəri, Sus və Zabux kəndləri ətrafında vəziyyət bu gün həm Ermənistan, həm də Azərbaycan ictimaiyyəti üçün xüsusi maraq mövzusudur. Xatırladaq ki, bu ərazilərdə hələ də ermənilər qalıb. Lakin Azərbaycanın Laçın dəhlizinə alternativ yolun istifadəyə verilməsindən sonra ermənilərin bu əraziləri tərk etməsi qaçılmaz hesab edilir.
Ermənistan parlamentinin deputatı Tiqran Abramyan qeyd edir ki, buna müqavimət halında yeni toqquşmalar qaçılmaz olacaq. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan sona qədər gedəcək və yeni yolun istifadəsindən sonra bu ərazilərə nəzarəti bərpa etmək üçün hər şey edəcək: “Yeni toqquşma baş verərsə, itkilər qaçılmaz olacaq. Ermənistan tərəfi ehtiyatlı olmalıdır”. Laçın şəhərində qanunsuz məskunlaşmış ermənilərin başçısı Narek Aleksanyan isə qeyd edir ki, Laçın şəhərini tərk etmək üçün hazırlıq işləri hələ başlamayıb: “Hazırda əhalinin şəhəri tərk etməyə xüsusi meyli yoxdur. Mən Xankəndidəyəm, amma Laçınla telefon vasitəsilə əlaqə saxlayıram. Dəhliz dəyişdirildikdən sonra əhalinin Laçını tərk edəcəyi ehtimal edilir. Hazırda Laçın şəhərində 180-ə yaxın erməni yaşayır. Burada, demək olar ki, cəmi 30-a yaxın ailə qalıb”. Aleksanyan etiraf edib ki, 2020-ci ilin dekabrından sonra onlarla ailə Laçını tərk edərək Gorusa, Qafana və Xankəndiyə gedib. O bildirib ki, Laçın şəhərinin və ətraf ərazilərin Azərbaycana qaytarılmasından sonra yerdə qalan əhali də Ermənistana köçməyə hazırlaşır: “Ermənistan hökuməti bizi evlə təmin edəcəkmi, bilmirəm. Amma bizdən əvvəlkilər evlə təmin olunmadı. Hələ ki, sakit şəkildə gözləyirik. 10-a yaxın ailə artıq köçmək haqqında düşünür. Digərləri isə son anda qərar verməyi planlaşdırır”. Xankəndidə separatçı-terrorçu rejimin qondarma “ombudsmanı” Geqam Stepanyan da məsələ ilə bağlı açıqlama verib: “Zabux kəndindəki ermənilər Böyük Qaladərəsi və Kiçik Qaladərəsi kəndlərinə köçürüləcək. Laçındakı ermənilər üçün isə digər proqramlar həyata keçiriləcək. Onlara Ermənistanda mənzillər verilə bilər. Həm Laçın, həm də Zabux sakinləri məcburi köçkünlərlə eyni imtiyazlardan istifadə edirlər”. Zabuxdakı ermənilərin əksəriyyəti Livandan, Suriyadan və digər ərazilərdən gətirilib və qanunsuz olaraq Azərbaycanın o zaman işğal edilmiş ərazilərinə yerləşdiriliblər. Indi isə buranı tərk etməli olacaqlar. Erməni mediası bildirir ki, Azərbaycan ermənilərin Laçın şəhəri, Sus və Zabux kəndlərini tərk etməsi üçün əlavə vaxt vermək niyyətində deyil və alternativ yol hazır olan kimi fəaliyyətə keçəcək. Qeyd edilir ki, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanın dedikləri də mənasızdır. Xatırladaq ki, iyunun 30-da Armen Qriqoryan növbəti məntiqsiz bəyanat verib. Onun sözlərinə görə, Laçın və Zabuxda qanunsuz məskunlaşmış erməni əhalinin köçürülməsi hələ il yarım çəkəcək. Halbuki, Qarabağın sülhməramlıların nəzarətində olan hissəsinə uzanan yeni yolun çəkilişi artıq başa çatmaq üzrədir. Elə bu fonda vurğulanır ki, yeni yolun çəkilişi qurtaran kimi ermənilər hər üç yaşayış məntəqəsini tərk etməli olacaq. Bunu Ermənistanın “Qraparak” nəşri də xüsusi olaraq vurğulayır.
Qəzet yazır ki, baş nazir Nikol Paşinyan bir müddət əvvəl keçirdiyi mətbuat konfransında Laçın rayonunun və Zabux kəndinin yaxın vaxtlarda Azərbaycana veriləcəyini açıqlayıb: “Paşinyanın sözlərinə görə, Laçın alternativ yolunun inşa edilməsi, yəni marşrutun dəyişdirilməsi halında keçmiş DQMV ərazisində yerləşməyən ərazilər Azərbaycanın nəzarəti altına keçəcək. Sus kəndində sakin qalmayıb, kənd ötən müharibədən sonra boşalıb, demək olar, təhvil verilmiş vəziyyətdədir, son illərdə böyük sərmayələrin qoyulduğu Zabux haqqında isə bunu demək olmaz. 50-yə yaxın ailənin yaşadığı abad və gözəl kənd salınıb. Uzun müddət Zabuxun acınacaqlı taleyinin gözləndiyi barədə söz-söhbətlər gəzirdi. Paşinyan Ermənistan və Qarabağ “rəhbərliyi”nin sükutunu pozub, kəndin alternativ yol çəkildikdən sonra təslim ediləcəyi ilə bağlı çıxış edib. Yeri gəlmişkən, əvvəllər yazmışdıq ki, Arayik Arutyunyan Moskvaya gedib və cari məsələlərlə yanaşı, Zabux problemini də müzakirə edib, Rusiya tərəfinin vasitəçiliyi ilə kəndi qoruyub saxlamağa çalışıb. Mənbələrimiz bildirir ki, Arutyunyan əliboş qayıdıb və hazırda Zabux kəndinin əhalisinin yaxın vaxtlarda məskunlaşdırılması məsələlərini müzakirə edirlər. Hesab edirlər ki, ən optimal həll yolu sakinlərə alternativ yolun yanında yerləşən Kiçik Qaladərəsi və Yenikənd kəndlərinə köçməyi təklif etməkdir ki, burada da təhlükəsizliyin təmin olunması asan olacaq. Yaxın vaxtlarda bu kəndlərdə mənzillər sürətlə tikiləcək və həmçinin mənzilə çevriləcək boş tikililər var”. Amma erməni mediası onu da yazır ki, Qarabağda tikilən evlər erməniləri qane etmir. Belə ki, erməni mediası baş separatçı-terrorçu Araik Arutyunyanın “Qarabağda 100 ev” təşəbbüsü ilə keçmiş Əsgəran rayonu (hazırkı Xocalı) ərazisində inşa edilən evlərə baxış keçirdiyini yazıb.Tikinti ilə “tanış olan” Arutyunyan evlərin sürətli inşasından razılığını bildirib. Bu qanunsuz evlərdə ermənilərin gətirilərək məskunlaşdırılması düşünülür. Ancaq sisoal şəbəkələrdə ermənilər bu tikililərin hansı keyfiyyətdə aparılmasına diqqət çəkiblər. Məlum olub ki, evlər nazik kartondan tikilir və üstü suvaqlanır. Yəni bu evlər hətta taxtadan da deyil, adi qalın “dikt”dəndir. Erməni sosial şəbəkə istifadəçiləri bunu Arutyunyanın tikinti adı ilə milyonlarla vəsaiti çırpışdırmasının əyani sübutu adlandırıb. Bu fonda ermənilər Qarabağda yox, elə Ermənistanda məskunlaşmaq istəyirlər. Gözlənilir ki, Laçın şəhəri, Sus və Zabux kəndlərini tərk edən ermənilər də məhz Ermənistana üz tutacaq.
Samirə SƏFƏROVA
