Məlum olduğu kimi, Finlandiya və İsveç uzunmüddətli neytrallıqlarından imtina edib və Şimali Atlantika Alyansına qoşulmaq niyyətlərini bəyan ediblər. NATO da, öz növbəsində, bu ölkələri öz sıralarında görmək arzusunu ifadə edib.
Bəs illərdir NATO-ya daxil olmağa çalışan Gürcüstan məsələsi niyə hələ də alyansın gündəmində deyil? Məhz bu istəyinə görə Gürcüstanın başının çəkmədiyi problem qalmadı. Hətta Rusiyanın açıq hərbi təcavüzü ilə üzləşdi. NATO-nun üzvlüyə qəbulla bağlı nümayiş etdirdiyi mövqeni nə dərəcədə obyektiv saymaq olar?
Tanınmış gürcü politoloq Gela Vasadze bildirib ki, bunun 3 səbəbi var:
“Birincisi, NATO demokratik ölkələrin birliyidir, Gürcüstanın isə demokratiya ilə bağlı böyük problemləri mövcuddur.
İkincisi, NATO-nun cənub cinahını Türkiyə əhatə edir, Gürcüstanda strateji müdafiə yaratmağa ehtiyac yoxdur.
Üçüncüsü isə, Almaniya və Fransa Gürcüstanı NATO-nun üzvü kimi görmək istəmir. Çünki Rusiyanı qıcıqlandırmaq istəmirlər”.
Alyans rəhbərliyi və aparıcı üzv ölkələrin liderləri hər iki ölkənin hərbi-siyasi meyarlara tam cavab verdiyini əsas gətirir, üzvlük məsələsini tez həll etməyə çağırır. Qaydalara görə, NATO-ya qoşulmağın ilk rəsmi addımı üzv ölkələrin və namizədin hərbi alyansdakı səfirlərinin protokol imzalaması sayılır. NATO-da qərarlar konsensus əsasında qəbul olunduğu üçün hər bir üzv ölkənin razılığı mütləqdir. Protokol imza mərhələsini aşdıqdan sonra hərbi alyansa üzv dövlətlərin, o cümlədən namizəd ölkənin parlamentində ratifikasiya edilir, yalnız bundan sonra alyansa üzvlük rəsmiləşir. İsveç və Finlandiyanın NATO-ya qoşulmaq niyyəti Rusiyanın 2022-ci ilin fevralından Ukraynada apardığı total işğalçı müharibə fonunda ortaya çıxıb. Türkiyə hakimiyyəti İsveç və Finlandiyanın Türkiyədə separatçılığa, terrorçu kimi tanınan qurumlara dəstək verdiyini əsas gətirərək onların alyansa üzlüyünü əngəlləyəcəyini bəyan edib.
Politoloq Qabil Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, NATO-nun üzvlüyə qəbulla bağlı yanaşmasında ikili standart nəzərə çarpır: “Eyni zamanda, üzvlüyə qəbulla bağlı əsas meyar ondan ibarərdir ki, müraciətinə müsbət qiymət verilən ölkələr inkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatına, liberal dəyərlərə söykənən insan haqlarına hörmət prinsipinə uyğun olmalıdır. Bir sözlə, tələb budur ki, NATO-ya üzv olan ölkə Avropa dəyərlərini tam mənimsəmiş olmalıdır. Bu prinsiplərə həqiqətən də əməl olunur. Etiraf edək ki, hazırda namizədliyi müzakirə edilən hər iki ölkə yüksək inkişaf tempinə malik, insan haqlarına böyük önəm verəndir. Bir tərəfdən də Rusiyanın Ukraynada özünü əsl işğalçı kimi aparması NATO-nu bir qədər çevik davranmağa vadar edir. Güman edirəm ki, yaxın zamanlarda Gürcüstan və Ukraynanın da üzvlüyünə müsbət cavab veriləcək. Çünki mövcud situasiya bunu tələb edir. Gürcüstanın vaxtilə başına gələnlərin, Ukraynanın hazırda yaşadığının başlıca səbəbi məhz NATO amili ilə bağlıdır. Türkiyənin etirazları həmin ölkələrin üzvlüyünə mane olmayacaq. Ancaq onun tələbləri də nəzərə alınmalıdır. Çünki Türkiyə haqlıdır. Türkiyədə terrorla bağlı olan adamların hamısı həmin ölkələrə sığınıb. Orada televiziya açıb Türkiyəni qarışdırırlar. Türkiyədə terrora görə ittiham edilən şəxslərin çoxuna həmin ölkələr vətəndaşlıq verib. Belə müttəfiqlik münasibəti olmaz axı. Yəqin ki, Türkiyənin təzyiqi tam yerinə düşdü. NATO bu haqlı iradları nəzərə almağa məhkumdur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
