Ermənistanın sentyabrın 27-də növbəti hərbi təxribatından sonra Azərbaycan Ordusunun 44 gün davam edən əks-hücum əməliyyatı noyabrın 10-da tarixi qələbəmizlə başa çatdı. Vətən müharibəsinin gedişində şəhər və kəndlər işğaldan azad edildikcə, eyni zamanda, yaşayış məntəqələri qanunsuz məskunlaşan ermənilərdən təmizləndikcə, düşmənin barbarlığı, faşist mahiyyəti bütün çılpaqlığı ilə bir daha üzə çıxdı. Şübhəsiz ki, beynəlxalq ictimaiyyət də işğalçı ölkənin 30 il ərzində törətdiyi vandal hərəkətlərindən, qeyri-insani əməllərindən xəbərdar idi.
Ermənilər işğal etdikləri torpaqlarımızdan çıxarılan zaman ekoloji terror törətməkdə davam etdilər. Mənfur düşmən mülki yaşayış məntəqələrini və meşələri yandırdı.
Əslində, Azərbaycanın işğal atındakı ərazilərində ekoloji terror işğalın ilk illərindən başlamışdı. Nəticədə son 27 ildə regionun ekosistemi, təbiəti və resursları məhv edilib.
Ermənistanın həyata keçirdiyi ekoloji cinayətləri “Azercosmos”un peyk şəkilləri də sübut edir. Şəkillərdən görünür ki, işğal altındakı ərazilərin flora və faunası məhv edilib. Ekspertlərin ilkin hesablamalarına əsasən, Ermənistanın ətraf mühitə və təbii resurslara vurduğu zərər 265,3 milyard dollar dəyərindədir.
Qeyd edək ki, Azərbaycanın işğal altından azad edilən ərazilərindəki meşələrin ümumi sahəsi 247,352 hektardır. Bunun təxminən 13,197 hektarı xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu meşəlikdə 460 növdən çox yabanı ağac və kol bitir. Onlardan 70-i endemik növdür və dünyanın heç bir yerində təbii halda bitmir. Lakin Kəlbəcər rayonunda Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin (IUCN) qırmızı kitabına salınmış ağacların bitdiyi 968 hektarlıq ərazi məhv edilib, kəsilmiş ağaclar xarici ölkələrə satılıb.
Tofiq Məmmədov: “...yüzlərlə nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növünü məhv edib”
AMEA Dendrologiya İnstitutunun direktoru Tofiq Məmmədovun sözlərinə görə, Ermənistan Azərbaycan ərazilərində 21 növ endemik, həmçinin, yüzlərlə nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növünü məhv edib. Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğunda, Qaragöl Dövlət Təbiət Qoruğunda, həmçinin, Laçın, Qubadlı və Daşaltı regionlarındakı dövlət təbiət qoruqlarında çinar, qoz, palıd və s. nadir ağaclar kəsilib, işğala məruz qalmış ərazilərdən daşınaraq mebel, çəllək və silah istehsalında istifadə edilib. Bu ağac növlərinin əksəriyyəti nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşib: “Bir sözlə, işğal nəticəsində Dağlıq Qarabağ regionu və ətraf rayonların ekosistemi məhv edilib. Bunu “ekosid” kimi də xarakterizə etmək olar. Odur ki, bütün bu faktlarla bağlı cinayət işi açılmalıdır.
Bütün bunlar azmış kimi, Azərbaycanın işğal altındakı ərazilərinin azad edilməsindən sonra orada başqa ekoloji terrorun izləri də ortaya çıxıb. Hər halda, ermənilər işğal altındakı ərazilərdə təxminən 30 il ekoloji terrorla məşğul olublar. Azad edilmiş ərazilərin flora və faunasının əsl vəziyyətini anlamaq üçün regionda müvafiq araşdırmalar aparılmalı, təbiətə vurulmuş zərər müəyyən edilməli və bütün bunlara obyektiv elmi qiymət verilməlidir”.
Fatma Yıldırım: “Ermənilərin bu çirkin əməlləri təkcə Azərbaycana yox, həmçinin, bəşəriyyətin ekoloji tarazlığına vurulan ziyandır”
Milli Məclisin deputatı Fatma Yıldırım qeyd etdi ki, ərazilərimizdə qanunsuz məskunlaşmış ermənilərin gedərkən evləri, meşələri yandırmaları, hər şeyi daşıyıb aparmaları ekologiyaya böyük ziyandır: “Noyabrın 10-dan başlayaraq, birgə bəyanat əsasında köç edən ermənilər zəbt etdikləri evləri talan edib yandırıb, hətta meşələrimizə qarşı ekoloji terror törədiblər. Onlar ağacları kəsərək özləri ilə aparıblar. Hətta heyvanları belə qəddarlıqla tələf ediblər. Milli Məclisin Təbii sərvətlər, energetika və ekologiya komitəsinin üzvü kimi bu məsələdən çox narahatam və bunu şiddətlə qınayıram. Ermənilərin bu çirkin əməllərini təkcə Azərbaycana yox, həmçinin, bəşəriyyətin ekoloji tarazlığına vurulan ziyan kimi qiymətləndirirəm. Beynəlxalq aləm və bilavasitə ekologiya sahəsində fəaliyyət göstərən nüfuzlu təşkilatlar niyə susurlar?! Niyə bu vandalizmin və barbarlığın qarşısını almaq üçün ciddi addımlar atmır, lazımi münasibət bildirmirlər? Əminəm ki, vaxt gələcək, ermənilər ekologiyamıza vurulan ziyana və torpaqlarımızda törətdikləri bu cinayətlərə görə cavab verəcəklər”.
Ənvər Əliyev: “Ermənilər təbiət elementlərinə, landşaft ünsürlərinə, həm yerüstü, həm yeraltı, həm də atmosfer təbəqəsinə xeyli ziyan vurublar”
Ekoloq Ənvər Əliyev bildirdi ki, müharibələr tarixin ən qorxunc, ən amansız hadisələridir: “Bu hər şeydən əvvəl insanlığa vurulan böyük zərbədir. İnsanın yaşaması üçün vacib olan mühiti məhv edir. Müharibə zamanı təbiət elementlərinə, landşaft ünsürlərinə, həm yerüstü, həm yeraltı, həm də atmosfer təbəqəsinə xeyli ziyan dəyir. Qarabağda yaranmış ekoloji problemlərin hər biri bizim mütəxəssislərimiz tərəfindən həll ediləcək. Düşünürəm ki, ərazidəki bütün landşaft komponentləri, təbii sərvətlərimiz ayrı-ayrı mütəxəssislər tərəfindən müasir texnologiya əsasında işlənəcək. Daha sonra meşələrimiz, çaylarımız, bağlarımız yenidən bərpa olunacaq. Təsadüfi deyil ki, Qarabağ sözündə belə “bağ” hissəsi var. Bura hər zaman zəngin təbiəti, bağları və iqlimi ilə göz oxşayıb”.
Günel CƏLİLOVA
