Cəbhə zonasında baş verənlər Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc müstəvidə həll ehtimalını, demək olar, tam sıradan çıxarıb. Bu durumda Ermənistanın təxribatları vəziyyəti daha mürəkkəb hala gətirir. Yalnız Ermənistanın öz silahlı qüvvələrini zəbt edilmiş ərazilərdən çıxarması halında məsələnin dinc çözümü mümkün sayılır.
Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində bu xüsusda maraqlı fikirlər səsləndirib: “Ermənistan rəhbərliyi yaxşı düşünsün, hələ ki, gec deyil... Mənim şərtim birdir - çıxsın bizim torpaqlarımızdan, çıxsın, qarşıdurma dayansın. Amma sözdə yox, əməldə. Desin ki, mən Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyıram, necə ki, baza prinsiplərində bu, təsbit edilib. Desin ki, mən işğal edilmiş torpaqlardan qoşunlarımızı çıxaracağam, necə ki, baza prinsiplərində bu təsbit edilib. Desin ki, mən Azərbaycan xalqından üzr istəyirəm və desin ki, Qarabağ Ermənistan deyil. Sonuncu şərt budur ki, qrafik versin, işğal edilmiş torpaqlardan erməni silahlı qüvvələrinin çıxarılması cədvəli verilsin bizə. Onda biz, əlbəttə ki, atəşkəs rejimini bərpa edəcəyik. Halbuki, indi şiddətli döyüşlər getdiyi zaman bunu etmək çətindir. Çünki biz dayansaq, onlar dayanmayacaq. Amma hər halda, bunun üzərində işləmək olar. Yoxsa ki, siz dayanın, onlara vaxt verin. Nəyə vaxt verək? Vaxt verək ki, güc toplasınlar? Vaxt verək ki, yenə də adam toplasınlar bizə hücum etsinlər? Bizi belə sadəlövh sayırlar bunlar? Vaxt verin ki, bunlar gəlsinlər danışıqlara. Mən nə lazımdır dedim, vəssalam”.
Beləliklə, Azərbaycan məsələni kifayət qədər açıq şəkildə qoyur. Dövlət başçısının dediklərinin yerinə yetirilməsi halında Qarabağ savaşının dayandırılması mümkün sayılır. Amma görünən budur ki, ermənilər onlara verilən son şansı da düzgün qiymətləndirə bilmir. Bunu rusiyalı politoloq Sergey Markov da xüsusi olaraq qeyd edir: “Ermənistanın siyasi vəzifəsi döyüş əməliyyatlarının coğrafiyasını genişləndirməkdir. Onlar Azərbaycanı təhrik edirlər ki, onların ərazilərinə zərbə endirilsin. Ancaq çoxu bilmir ki, KTMT bu vəziyyətdə də müdaxilə etmək qərarına gəlməyəcək, çünki təşkilatın özündə də Azərbaycanın bir çox müttəfiqi var. Türk dünyası ölkələrindən Qazaxıstan və Qırğızıstan, eləcə də müsəlman Tacikistan, habelə slavyan və pravoslav, lakin Azərbaycanla yaxından dost olan Belarus Ermənistana hərbi yardım göstərmək istəməyəcək və bu qərarı əngəlləyəcək”. Ekspertin fikrincə, Ermənistan hər cür yolla Rusiyanı təhrik etməyə və münaqişəyə cəlb etməyə çalışır: “Bunun üçün Rusiyada güclü erməni təbliğatı çalışır. Onlar var gücləri ilə münaqişəni Ermənistanla Azərbaycan arasındakı müharibə kimi deyil, Cənubi Qafqazda Türkiyə və Rusiya arasındakı müharibə kimi təqdim edirlər. Ancaq Rusiya bu münaqişəyə qarışmaq istəmir”. S.Markov əlavə edib ki, Paşinyan bir çox cəhətdən həm müharibədə, həm də diplomatik səviyyədə məğlub olub: “Paşinyan, xüsusən də Rusiyadan ümid etdiyi siyasi dəstəyi almadı. Ancaq bu təbiidir. O, Sorosun casusudur. Rusiya niyə ona yardım etməlidir?”.
Təbii ki, kənar yardım olmadan Ermənistan daha tez məğlubiyyətə uğrayacaq. Xüsusən də Cəbrayılın azad edilməsindən sonra. Məsələ burasındadır ki, baş verən bu hadisələr yaxın zamanda Azərbaycan ordusunun perspektiv əməliyyatları üçün bəzi üstünlüklər yaradır. Ermənistan silahlı qüvvələrinin Cəbrayılı müdafiə edən birinci və ikinci eşelon hərbi hissələrinin maddi-texniki təminatı Fizuli-Cəbrayıl yolundan istifadə etməklə Hadrut anbarlarından həyata keçirilir. Hadrutda isə hələ SSRİ vaxtından silah anbarlarının yerləşməsi məlum idi. Silahlı Qüvvələrimizin bu istiqamətdə hücumunun ilkin vəzifəsinə daxil edilən hakim yüksəkliklərin, təchizat və magistral yol qovşaqlarının ələ keçirilməsi düşmənin ehtiyat qüvvələrinin manevr imkanlarını və təchizat qabiliyyətini ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Hadrutdakı maddi-texniki təminat bazalarının məhv edilməsi erməni silahlılarının 2-3 gündən üzun müddətdə müdafiə olunmasını istisna edir. Hesab edilir ki, yaxın perspektivdə yeni azad edilən Horadiz kəndindən Pirəhmədli-Qarakollu istiqamətində hücumun inkişaf etdirilməsi, nəticə etibarı ilə Fizuli və Cəbrayıl istiqamətində erməni qoşunlarının Hadrut-Qarakollu marşrutu ilə onların həm təchizat, həm də geri çəkilmələri üçün yeganə təxliyyə yolunun bağlanmasına səbəb olacaq. Bu şəraitdə erməni tərəfinin yeganə xilas yolu Azərbaycanın şərtlərinin qəbuludur. Əks halda düşmən cəbhədə daha çox itki verəcək. Azərbaycan isə artıq status-kvonun qorunub saxlanmasına xidmət edən danışıqlar prosesi ilə vaxt itirmək niyyətində deyil.
Ramil QULİYEV
