Son günlərdə beynəlxalq miqyasda xüsusi diqqət cəlb edən olaylardan biri də ABŞ və İran arasında gərginləşən münasibətlərdir. Hətta bəzi ekspertlər ABŞ-da yaxınlaşan prezident seçkiləri fonunda müəyyən hərbi qarşıdurmanın olmasını da istisna etmir. Məhz belə bir vaxtda ABŞ-ın “Politico” nəşrinin yaydığı məlumat da təsadüf sayılmır.
Xatırladaq ki, “Politico” nəşri İran rəhbərliyinin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun “Əl-Qüds” xüsusi təyinatlı qüvvələrinin komandanı Qasım Süleymaninin öldürülməsinə cavab olaraq ABŞ-ın Cənubi Afrika Respublikasındakı səfiri Lana Marksa sui-qəsd təşkil edilməsi imkanlarını nəzərdən keçirdiyini iddia edib. Artıq Ağ Ev rəhbəri Donald Tramp mətbuatda İranın, guya ABŞ-a qarşı terror aktı hazırlaması ilə bağlı məlumatlara münasibət bildirib: “İranın ABŞ-a istənilən hücumu, hansı üsulla edilməsindən asılı olmayaraq, İrana hücumla qarşılanacaq və 1000 dəfə daha artıq olacaq”. Düzdür, İran Xarici İşlər Nazirliyi “Politico” qəzetinin ABŞ-ın Cənubi Afrikadakı səfirinə sui-qəsd təşəbbüsü ittihamları ilə bağlı açıqlama yayaraq bunu təkzib edib. Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Səid Xətibzadə ittihamların əsassız və ABŞ hökumətinin qaralama kampaniyasının tərkib hissəsi olduğunu bildirib: “Gələcəkdə yenidən istifadə edilməsi ehtimalı olan bu cür üsullar, şübhəsiz ki, effektiv olmayacaq və rəsmi Vaşinqtonun İranla qarşıdurmasındakı uğursuzluqlar siyahısına əlavə ediləcək”. Amma buna rəğmən, ABŞ-ın İrana qarşı hərəkətə keçməsi üçün başqa bir bəhanə də yaranıb. Belə ki, İranın uranı zənginləşdirmə və saxlama qabiliyyəti artıb. İranın Atom Enerjisi Agentliyi məlumat yayıb ki, “Fordow” uranı zənginləşdirmə stansiyasındakı 1044 mərkəzdənqaçma laboratoriya aləti aktivləşdirilib.
Qeyd edək ki, ABŞ-ın 2018-ci ildə nüvə razılaşmasından birtərəfli qaydada çəkilməsinin açıqlanmasından sonra razılaşma çərçivəsində aktivliyini məhdudlaşdırığı müəssisələrin yenidən fəaliyyətini artıran İran “Fordow” uranın zənginləşdirilməsi proqramına 2019-cu ildə başlamışdı. Rəsmi Tehran 2019-cu ilin mayından bəri razılaşmadakı öhdəliklərini sıra ilə sonlandırır. Bu durumdan ABŞ, eləcə də İsrail olduqca narahatdır. Digər tərəfdən ekspertlər ona da diqqət çəkir ki, prezident seçkiləri fonunda Donald Tramp İranla münasibətləri gərginləşdirib, müəyyən hərbi əməlliyyatlar keçirməklə yenidən dövlət başçısı postunu asanlıqla tuta bilər. Bu taktikadan Bill Klinton, Ğorc Buş Kosovo, İraq, Əfqanıstan müharibələri zamanı istifadə edib. İndi yayılan məlumatlara görə isə, ABŞ hərbi gəmiləri yenidən Fars körfəzinə daxil olub. Bundan başqa məlumdur ki, Vaşinqtonun bölgədə bir neçə mühüm müttəfiqləri var. Bunlar uzun müddətdir İranla rəqabətdə olan Səudiyyə Ərəbistanı və İsraildir. İsrail əslində Vaşinqtonu bu savaşa təhrik etməyə çalışır. İrana ağır zərbə vurmaq, onun mövcud rejimini dəyişmək istəyən İsrail üçün Vaşinqtonu bu savaşa inandırmaq çox mühümdür. Səudiyyə Ərəbistanı isə ən böyük regional düşməninə qarşı hərbi hərəkata dəstək verəcək. Hətta Misirin də müəyyən qədər İrana qarşı əməliyyata qoşulması mümkündür. Qahirə ABŞ-dan daha çox yardım almaq üçün bu əməliyyata qoşula bilər. Bundan başqa, ABŞ-ın bombardmançı B-52 təyyarələri və digər qırıcıları Qətərdəki ABŞ hərbi bazasında start vəziyyətdə dayanıb. B-52 bombardmançı təyyarələri nüvə başlığı daşımaq imkanlarına sahibdir. Vaşinqton Yaxın Şərqdə, daha dəqiqini desək, İran ətrafında “Patriot“ raket əleyhinə müdafiə sistemi də qurmağı planlaşdırır. ABŞ hərbi bazaları hazırda, faktiki olaraq, İranı dörd tərəfdən mühasirəyə almış hesab olunur.
Digər tərəfdən, İranda bəzi obyektlərin konkret hədəf olduğunu Tramp hələ ötən ildən açıqlayıb. Belə ki, həmin vaxt ABŞ prezidenti İranı 52 obyektə zərbə endirilə biləcəyi ilə hədələyib: “Qoy bu xəbərdarlıq olsun, İran amerikalılara və ya Amerikanın əmlakına zərbə vursa, biz İranın (1979-cu ildə Amerikanın İran tərəfindən tutulmuş 52 girovuna uyğun olaraq) 52 obyektini hədəfə almışıq, bəzi yüksək səviyyəli və İran üçün əhəmiyyətli olan bu hədəflər İranın özü kimi sürətli və güclü zərbəyə məruz qalacaq. ABŞ daha hər hansı təhlükələr istəmir”. İndi ABŞ-ın istənilən an bu obyektlərdən birinə zərbə endirməsi tamamilə gözlənilən sayılır. Bu isə, faktiki, böyük savaşın başlanması deməkdir.
Samirə SƏFƏROVA
