Azər­bay­can mu­ğa­mı­nın fe­no­me­ni

VI Te­le­vi­zi­ya Mu­ğam Mü­sa­bi­qə­si ye­kun­laş­maq üz­rə­dir. 2005-ci il­dən Hey­dər Əli­yev Fon­du­nun la­yi­hə­si əsa­sın­da ke­çi­ri­lən bu mü­sa­bi­qə ye­ni is­te­dad­la­rı aş­kar et­miş, is­te­dad­lı gənc­lə­rin pro­fes­sio­nal sə­nə­tə gə­li­şi­şin­də, uğur­lar qa­zan­ma­sın­da mü­hüm rol oy­na­mış­dır. Ötən il­lə­rin mü­sa­bi­qə qa­lib­lə­ri in­di fəx­ri ad­lar da­şı­yır, da­ha da püx­tə­lə­şə­rək ifa­çı­lıq və mü­əl­lim­lik fəa­liy­yə­ti­lə məş­ğul olur­lar. Vax­ti­lə bu mü­sa­bi­qə­lə­rin sa­yə­sin­də sə­nə­tin gənc, ye­ni nəs­li ki­mi ta­nı­nan ifa­çı­lar in­di mu­ğam sə­nə­ti­ni la­yi­qin­cə təm­sil edir, öz us­tad­la­rı ilə çi­yin-çi­yi­nə mü­əl­lim­lik edir, mü­sa­bi­qə­yə iş­ti­rak­çı­lar ha­zır­la­yır­lar. Bir söz­lə, mu­ğam mü­sa­bi­qə­lə­ri müa­sir dövr­də mu­ğam ir­si­nin öy­rə­nil­mə­sin­də, təb­li­ğin­də, ötü­rül­mə­sin­də və ya­şa­ma­sın­da ən uğur­lu la­yi­hə ki­mi bü­tün mu­si­qi­se­vər­lə­rin, sə­nət ic­ti­ma­iy­yə­ti­nin rəğ­bə­ti­ni və dəs­tə­yi­ni qa­zan­mış­dır.

Növ­bə­ti, VI mü­sa­bi­qə­də də is­te­dad­lı iş­ti­rak­çı­lar yox de­yil. Mə­cid Əs­ri, Al­ma­xa­nım Əh­məd­li, Rə­va­nə Əmi­ras­lan­lı, Pər­viz Qa­sı­mov, Məf­tun Məm­mə­dov, Va­lid Ab­dul­la­yev... Məf­tun, Va­lid, Pər­viz bun­dan son­ra öz üzər­lə­rin­də da­ha çox iş­lə­mə­li, hər gün mü­kəm­məl ifa­la­rı din­lə­mə­li, öy­rən­mə­li və çox məşq et­mə­li­dir­lər. Pər­viz Qa­sı­mov re­per­tua­rı­na da­ha cid­di fi­kir ver­məl­dir, çün­ki sə­si bi­rin­ci ok­ta­va­nın sol-lya pil­lə­lə­rin­dən son­ra cır­laş­ma­ğa ba­şal­yır. Mə­cid, Məf­tun və Va­lid ifa­çı­lıq­da epi­zo­dik, ya­xud tə­sa­dü­fi uğur­la­rın tə­si­rin­dən azad ol­ma­lı, şö­bə­lə­ri ar­dı­cıl oxu­maq­la ki­fa­yə­lən­mə­mə­li, pe­şə­kar­lıq me­yar­la­rı­na, sə­si in­ki­şaf et­dir­mə­yə, da­im öy­rən­mə­yə can at­ma­lı­dır­lar. Rə­va­nə­yə gə­lin­cə, Mil­li Kon­ser­va­to­ri­ya­da Arif Ba­ba­ye­vin sin­fi­ni bi­ti­rib. Oxu­yan­da hiss olu­nur ki, yax­şı mü­əl­lim­dən yax­şı dərs­lər alıb. İş­ti­rak­çı­lar­dan yal­nız bi­ri­ni - Al­ma­xa­nım Əh­məd­li­ni xü­su­si qeyd et­mək, adı­nı xü­su­si vur­ğu­la­maq is­tə­yi­rəm.

Al­ma­xa­nım bu­də­fə­ki mü­sa­bi­qə­də ən gənc iş­ti­rak­çı­dır, cə­mi on beş ya­şı var. Bu­na bax­ma­ya­raq, mü­sa­bi­qə baş­la­yan­dan bə­ri ən çox al­qış­la­nan da odur. Sö­zü­mü yaş gös­tə­ri­ci­sin­dən baş­la­ma­ğı­mın cid­di sə­bə­bi var. Bi­rin­ci­si, onu qar­şı­da cid­di sı­naq Ü sə­sin də­yiş­mə, mu­ta­si­ya döv­rü göz­lə­yir. Sə­si olan­la­rın ha­mı­sı 17-18-19 yaş­lar­da bu ağır mər­hə­lə­ni keç­mə­li olur­lar. Bu mər­hə­lə sə­sin fi­zio­lo­ji ke­çid mət­hə­lə­si­dir. On­dan son­ra səs iş­lə­mək­də da­vam edir və ya mü­ğən­ni­lik, xa­nən­də­lik üçün ya­ra­mır. De­yər­dim ki, bu, həm də ta­le mə­sə­lə­si­dir. Tək­cə Al­ma­xa­nım üçün yox, mu­ğam ir­si­mi­zin də gə­lə­cək ta­le­yi üçün bir sı­naq mər­hə­lə­si­dir. Mu­si­qi­ni az-çox bi­lən, du­yan, se­vən, mil­li də­yər­lə­rə və xal­qın is­te­dad­lı öv­lad­la­rı­na aza­cıq da ol­sa hör­mət və sev­gi ilə ya­na­şan soy­daş­la­rı­mız gə­rək bu ye­ni­yet­mə­nin gə­lə­cək sə­nət ta­le­yi üşün Tan­rı­ya dua­lar et­sin­lər. Söz ye­ri­nə dü­şər, - de­yib­lər. İn­di mü­qəd­dəs Ra­ma­zan ayı­dır. Ha­mı­lıq­la bu na­dir is­te­da­dın gə­lə­cək­də sə­si­nin qal­ma­sı, sə­nə­ti­ni da­vam et­dir­mə­si üçün Tan­rı­ya dua et­mə­li­yik. İs­te­dad bir mil­lə­tin de­yil, bü­tün dün­ya­nın sər­vət­dir. Mu­ğam sə­nə­ti­nin gə­lək uğur­la­rı, mu­ğa­mın gə­lə­cək­də ye­nə də öz ali sə­viy­yə­sin­də ya­şa­ma­sı, se­vil­mə­si və la­yi­qin­cə ifa, təb­liğ olun­ma­sı na­mi­nə dua­lar et­mə­li­yik və ça­lış­ma­lı­yıq ki, Al­ma­xa­nım ki­mi na­dir is­ta­dad­lı gənc­lə­ri qo­ru­ya bi­lək.

Al­lah üç in­sa­nı se­çir: Pey­ğəm­bər­lə­ri, da­hi­lə­ri və is­te­dad­la­rı. Al­la­hın hər in­sa­na qis­mət et­mə­di­yi, lütf et­mə­di­yi bu üç key­fiy­yət­dən bi­ri də is­te­dad ad­lı qey­ri-adi ha­di­sə­dir. Am­ma qı­zıl ki­mi is­te­da­dın da əya­rı olur: az is­te­dad, qə­na­ət­bəxş ba­ca­rıq, or­ta­bab qa­bi­liy­yət, çox is­te­dad, tü­kən­məz ali is­te­dad. Bu ba­xım­dan, is­te­dad həm key­fiy­yə­tin özü­nə de­yi­lir, həm də onu da­şı­yan in­sa­na de­yi­lir. İs­te­dad  ak­sio­ma­dır, sü­bu­ta eh­ti­ya­cı ol­ma­yan key­fiy­yət­dir. O, ya var, ya da yox­dur; la­kin özü­nü giz­lət­mir, gec və ya tez bü­ru­zə ve­rir. Mən qə­ti əmin­lik­lə de­yə bi­lə­rəm ki, Al­ma­xa­nım Əh­məd­li yük­sək is­te­dad sa­hi­bi­dir. Hə­lə 15 ya­şı olan bu ye­ni­yet­mə­nin fe­no­men is­te­dad ol­ma­sı­na bö­yük bir el­mi sü­but la­zım de­yil. Onun ifa­sı­nın özü  in­ka­ro­lun­maz sü­but­dur. Mu­ğa­mın nə de­mək ol­du­ğu­nu bi­lən­lər, mu­ğam ifa­çı­lı­ğı­nın tək­cə bi­li­mə de­yil, əsa­sən ru­hi, təh­təl­şüu­ri və yad­daş qa­nun­la­rı­na ta­be ol­du­ğu­nu bi­lən­lər mə­ni yax­şı ba­şa dü­şər­lər. Mu­ğam ifa­çı­lı­ğın­da sə­si olan­la, sə­si və is­te­da­dı ola­nı, is­te­da­dı olan­la yük­sək is­te­da­dı ola­nı, du­yan­la də­rin du­ya­nı fərq­lən­di­rə bi­lən­lər, şüb­hə et­mi­rəm ki, Al­ma­xa­nı­mın ne­cə qey­ri-adi is­te­dad sa­hi­bi ol­ma­sı­nın fər­qin­də­dir­lər.

Ba­ya­tı-Şi­raz, Xa­ric Se­gah, Or­ta Ma­hur... Al­ma­xa­nı­mın mü­sa­bi­qə­də təq­dim et­di­yi bu çə­tin, ağır dəst­gah­la­rı çox bö­yük (vur­ğu­la­maq is­tə­yi­rəm: çox bö­yük!) pro­fes­sio­nal­lıq­la, us­ta­lıq­la, heç bir səhv ol­ma­dan ifa et­mə­si hey­rət do­ğur­ma­ya bil­mir. Bi­rin­ci növ­bə­də, mu­ğa­mın me­lo­di­ya­sın­da, mu­ğa­mın me­lo­di­ya və in­to­na­si­ya ar­dı­cıl­lı­ğın­da, in­to­na­si­ya xır­da­lan­ma­sın­da, sek­ven­si­ya­lar­da, me­lo­di­ya­nın pil­lə­va­ri eniş və yo­xuş­la­rın­da, sə­sa­ra­sı sıç­ryış­lar­da bu ifa­çı­nın zər­rə qə­dər də səhv bu­rax­ma­ma­sı, be­lə çə­tin, mü­rək­kəb qu­ru­luş­la­rı də­qiq­lik­lə ic­ra et­mə­si onun qey­ri-adi ba­ca­rı­ğı­na hey­rət, al­qış (əl çal­maq yox, məhz al­qış) ya­ra­dır. İkin­ci­si, o, sə­si­ni, ifa­sı­nı ya­şı­na və təc­rü­bə­si­nə uy­ğun ol­ma­yan bö­yük bir ba­ca­rıq­la, mən de­yər­dim ki, hət­ta us­ta­lıq­la ida­rə edə bi­lir. Mu­ğam elə bir əsər­dir ki, onun ifa­sı əv­vəl­cə­dən də­qiq ha­zır­lan­mış məşq­lə­rə heç də hə­mi­şə ta­be ol­mur. Bu, elə bir mu­si­qi nö­vü­dür ki, ifa­çı əv­vəl­cə­dən ha­zır­la­dı­ğı qə­lib­lər­dən kon­sert za­ma­nı göz­lə­nil­mə­dən çı­xa bi­lir, əla­və­lər edir, ta­ma­mi­lə fərq­li hiss­lə­ri və ru­hi və­ziy­yə­ti ya­şa­yır, göz­lə­nil­di­yin­də fərq­li şərh­lə­ri ve­rir. Elə bu­na gö­rə də mu­ğam­da pro­fes­sio­nal­lıq tək­cə ifa təc­rü­bə­si­lə, mu­ğam qay­da­la­rı­nı, rə­dif­lə­ri, şö­bə ar­dı­cıl­lı­ğı­nı bil­mək­lə və düz ayaq ver­mək­lə bit­mir. Mu­ğam pro­fes­sio­nal­lı­ğı həm də çox­say­lı şö­bə­lər­də və gu­şə­lər­də, aşa­ğı və or­ta re­gist­lər­də, bəm­də və zil­də, şö­bəa­ra­sı təs­nif­lər­də, ke­çid­lər­də, in­to­na­si­ya­lar­da sə­sin ey­ni də­rə­cə­də düz­gün ida­rə olun­ma­sı ilə öl­çü­lür. Sirr de­yil ki, sə­sin­də güc, di­na­mi­ka ol­ma­yan, sə­si tez yo­ru­lan xa­nən­də­lər dəst­gah ifa­sın­da qey­ri-ix­ti­ya­ri ola­raq, səs­lə­ri­ni zil şö­bə­lər üçün qo­ru­yur­lar. Bu­na gö­rə də, bəm, or­ta və zil şö­bə­lə­rin hə­rə­si­ni iki-üc me­lo­dik cüm­lə ilə oxu­maq­dan baş­qa ça­rə­lə­ri qal­mır. Am­ma elə səs və is­te­dad sa­hib­lə­ri olan xa­nən­də­lər də var ki, şö­bə­lə­ri çox cüm­lə­lər­lə və tam şə­kil­də oxu­yur­lar, üs­tə­lik şö­bə­lə­ra­ra­sı təs­nif­lə­ri də oxu­yur­lar, zil şö­bə­lə­ri də qı­salt­mır­lar, ba­car­dıq­ca cüm­lə­lə­rin sa­yı­nı azalt­mır­lar, ne­cə de­yər­lər "xal­tu­ra" elə­mir­lər. Al­ma­xa­nın da be­lə­dir. O, mü­sa­bi­qə­də oxu­du­ğu dəst­gah­lar­da zər­rə qə­dər də iba­rə və cüm­lə ix­ti­sar­la­rı, qı­salt­ma­lar et­mə­di, bə­mi də, mi­ya­nə­ni də, zi­li də tam şə­kil­də oxu­du, sə­sin­də xa­ric­li­yə yol ver­mə­di. Mu­ğa­mın də­rin qat­la­rın­da yer­lə­şən elə in­to­na­si­ya­la­rı eşit­di­rə bil­di ki, bu­nu ha­mı ba­car­mır. Din­lə­yi­ci dəst­ga­hın əv­və­lin­dən so­nu­na qə­dər onun sə­sin­də yo­rul­ma, özün­də cə­sa­rət­siz­lik, "sə­sə qə­na­ət", ge­ri­çə­kil­mə, xa­ric­lik gör­mə­di, eşit­mə­di. Qə­zəl­lə­rin bəh­ri­ni, he­ca­la­rı­nı və mə­na­sı­nı da düz çatr­dı­ra bil­di. Bun­la­rı ona gö­rə de­yi­rəm ki, Al­ma­xa­nı­mın ne­cə bö­yük, qey­ri-adi is­te­da­da ma­lik ol­du­ğu­nu ba­şa dü­şək.

Mu­ğa­mın şö­bə­lə­ri­nə, aya­ğı­na və on­la­rın me­xa­ni­ki ar­dı­cıl­lı­ğı­na ria­yət et­mək­lə mu­ğam mu­si­qi­si əmə­lə gəl­mir. Mü­qa­yi­sə üçün de­yim ki, di­ri­jor­lar da, pia­no­çu­lar da, skrip­ka­çı­lar da, vo­kal­çı­lar da, tru­ba­çı­lar da tək­cə no­tu əz­bər­lə­yib ifa et­sə­lər, o za­man ifa et­dik­lə­ri not­lar mu­si­qi ol­maz, sa­də­cə not­la­rın ar­dı­cıl­laş­ma­sın­dan əmə­lə gə­lən səs­lən­mə olar. İfa­çı çal­dı­ğı və ya oxu­du­ğu əsə­ri müt­ləq duy­ma­lı­dır, özü də bü­tün hiss­lə­ri­lə, ru­hu ilə, şüu­ral­trı yad­da­şı ilə, bü­tün həs­sas­lı­ğı ilə duy­ma­lı­dır. Mu­si­qi­də is­te­da­dın ən mü­hüm gös­tə­ri­ci­lə­rin­dən bi­ri də məhz nə qə­dər, han­sı miq­yas­da, han­sı də­rin­li­yə, han­sı uca­lı­ğa qə­dər du­ya bil­mə­si­dir. Bu va­cib key­fiy­yə­ti mu­ğam da tə­ləb edir. Elə Al­ma­xa­nı­mın da öz ya­şıd­la­rın­dan, bü­tün mü­sa­bi­qə iş­ti­rak­çı­la­rın­dan, hət­ta de­yər­dim, çox­la­rın­dan üs­tün­lü­yü məhz mu­ğa­mın mu­si­qi­si­nin məhz də­rin­dən, ru­hu ilə duy­ma­sın­da­dır. Açı­ğı, hər sə­si ola­na Al­lah bu qə­dər is­te­dad, bu qə­dər duy­maq qa­bi­liy­yə­ti ver­mir.

A.Əh­məd­li Ba­ya­tı-Şi­raz, Xa­ric se­gah, Or­ta ma­hur ki­mi mü­rək­kəb, ağır dəst­gah­la­rı elə pe­şə­kar­lıq­la, elə du­yum­la, elə həs­sas­lıq­la, elə düz­gün və yer­li-ye­rin­də ifa et­di ki, doğ­ru­su, onun yük­sək is­te­da­dı­na hey­rət et­mə­yə, qü­rur­lan­ma­ya, fə­xa­rət və se­vinc ya­şa­ma­ya bil­mir­sən. 

Ba­ya­tı-Şi­ra­zın ifa­sı­nı çox din­lə­mi­şik. Ona tez-tez mü­ra­ci­ət edir­lər. Am­ma bu mu­ğa­mın də­rin his­si ya­şan­tı­la­rı­nı aça bil­mək hər xa­nən­də­yə nə­sib ol­mur. Sa­də­cə, şö­bə­lə­ri ar­dı­cıl­laş­dı­rır və ayaq­la­ra ria­yət edir­lər. Bu da olur, sı­ra­dan bir təf­sir, ya­xud mu­ğa­mın ne­cə de­yər­lər, "şa­gird təq­di­mi".  Al­ma­xa­nım isə Ba­ya­tı-Şi­raz da da­xil ol­maq­la, mu­ğam­la­rı ya­şı­na uy­ğun ol­ma­yan həs­sas­lıq­la, də­rin­dən du­ya­raq oxu­du.

Or­ta ma­hur dəst­ga­hı­nı gö­tü­rək. Açıq eti­raf edək ki, mu­ğam­dan dərs ve­rən­lər, bu və ya di­gər mü­na­sif­lə­ri təm­sil edən­lər, hət­ta fəx­ri ad da­şı­yan­lar və tə­rif­lə­nən­lər ara­sın­da bu mu­ğa­mı la­zı­mın­ca oxu­ya bi­lə­ni tap­maq çə­tin­dir. Am­ma on beş yaş­lı A.Əh­məd­li bu dəst­ga­hı mü­sa­bi­qə­də çox yük­sək sə­viy­yə­də oxu­du. Onun Əşi­ran, Şi­kəs­te­yi-fars şö­bə­lə­ri­ni bö­yük bir du­yum­la oxu­ma­sı, bu şö­bə­lə­rin həs­sas və tə­sir­li in­to­na­si­ya­la­rı­nı gös­tə­rə bil­mə­si fe­no­me­nal is­te­dad sa­hi­bi ol­du­ğu­na da­ha bir əya­ni sü­but­dur. Kim bi­lir bəl­kə də bu gən­cə yük­sək qiy­mət ver­mə­yə sə­nət adam­la­rı­nın lov­ğa­lı­ğı və tək­kə­bü­rü yol ver­mir. Am­ma mən A.Əh­məd­li­yə bu qə­dər yük­sək qiy­mət ve­ri­rəm, şüb­hə­si olan­la­ra bu is­te­da­dın fe­no­me­nal­lı­ğı­nı sü­but edə bi­lə­rəm.

Onun ifa­la­rı­nı diq­qət­lə din­lə­mək la­zım­dır ki, mu­ğa­mın zən­gin me­lo­dik ifa­də­li­yi­nin də­rin­lik­lə­ri­nə his­si ola­raq var­ma­sı­nı, fa­si­lə­siz in­to­na­si­ya axı­nı­nıi ne­cə də­qiq­lik­lə və nə qə­dər qey­ri-adi du­yum­la oxu­ma­sı­nı eşi­də bi­lə­sən. Aman Al­lah, cə­mi on beş yaş... Al­la­hın mö­cü­zə­lə­ri­ni gör­mək is­tə­yir­si­niz­sə, Al­ma­xa­nın Əh­məd­li ad­lı, on be­şi yaş­lı fe­no­me­nal is­te­da­da qu­laq asın. Onun ifa­sı duy­ma­ğı, dü­şün­mə­yi ba­ca­ran, həs­sas qəl­bi olan, qa­rın ada­mı yox, ruh ada­mı olan in­san­la­rı müt­ləq və müt­ləq bö­yük hey­rə­tə, yük­sək mə­qam­la­ra, gö­zəl ru­hi ya­şan­tı­la­ra apa­ra­caq.           

Qə­ri­bə mil­lə­tik. Baş­qa xalq­lar­da elm, mu­si­qi, rəs­sam­lıq, vo­kal sa­hə­sin­də 14-15 yaş­lı is­te­dad­la­rı gö­rən­də mət­bu­at, in­ter­net sayt­la­rı, te­le­ka­nal­lar mə­lu­mat ve­rir, sü­jet ha­zır­la­yır­lar, eşi­dən ki­mi ağız­do­lu­su hey­rət­lə da­nı­şı­rıq. 14-15 yaş­lı uşaq skrip­ka­da Pa­qa­ni­nin çə­tin kap­ris­lə­ri­ni ça­lan­da, ya­xud P.Çay­kovs­ki­nin for­te­pia­no kon­ser­ti­ni ifa edən­də ona qey­ri-adi is­te­dad ki­mi ya­na­şı­rıq, fe­no­men ad­lan­dı­rı­rıq. Am­ma gö­zü­mü­zün qar­şı­sın­da 15 yaş­lı Al­ma­xa­nım bu əsər­lər­dən də çə­tin, for­ma­ca da­ha iri, da­ha mü­rək­kəb mu­ğam dəst­gah­la­rı­nı bö­yük us­ta­lıq­la, bö­yük pro­fes­sio­nal­lıq­la, də­rin həs­sas­lıq və du­yum­la ifa edən­də ona fe­no­men, bö­yük is­te­dad de­mə­yə di­li­miz gəl­mir... Be­lə fe­no­me­nal is­te­dad­lar baş­qa xalq­lar­da ol­say­dı­lar, in­di dün­ya­nın İn­ter­net sayt­la­rın­da səs­lə­nər­di­lər. Am­ma biz... Nə isə... Yax­şı olar­dı ki, onun mü­sa­bi­qə­də­ki ifa­la­rı­nın lent ya­zı­la­rı yax­şı-yax­şı qo­run­sun və təb­liğ olun­sun. Çün­ki ha­mı­sı pro­fes­sio­nal və is­te­dad­lı ifa­lar­dır.

Mu­ğa­mın mu­si­qi­si, rit­mi, da­xi­li pla­si­ka­sı və di­na­mi­ka­sı, onun bi­lim və du­yum, ra­sio­nal və ir­ra­si­nal vəh­də­ti sə­ma har­mo­ni­ya­sı­na, kos­mik ahən­gin uni­ver­sal qay­da­la­rı­na əsas­la­nır. Bu har­mo­ni­ya­nı, ahən­gi emo­si­nal-his­si qav­ra­yış­la duy­maq, ya­şa­dı­ğı­mız za­man-mə­kan hü­dud­la­rın­dan yük­sək mə­qam­lar­da açıq­la­ya bil­mək və on­la­rı var­lı­ğın­la ya­şa­maq mu­si­qi sə­nə­tin­də yal­nız Al­ma­xa­nım Əh­məd­li ki­mi çöx yük­sək is­te­dad sa­hib­lə­ri­nə nə­sib olur. 

Mə­ni VI mü­sa­bi­qə­nin nə­ti­cə­lə­ri o qə­dər na­ra­hat et­mir. Bi­li­rəm ki, Al­ma­xa­nım in­di və bun­dan son­ra nə qə­dər bö­yük mü­ka­fat­lar, tə­rif­lər al­sa be­lə, ha­mı­sı onun bir Ba­ya­tı-Şi­raz, Or­ta-Ma­hur, Se­gah ifa­sı­na dəy­məz. Al­ma­xa­nım Əh­məd­li öz ifa­sı ilə bir­lik­də Azər­bay­can mu­ğam sə­nə­ti­nin, mu­ğam ifa­çı­lı­ğı­nın yüz il­dən bir ya­ra­nan çox na­dir is­te­dad­la­rın­dan­dır, mu­ğam fe­no­me­ni­dir. Onu qo­ru­maq, dəs­tək ol­maq, mey­dan ver­mək bor­cu­muz­dur. Gə­lə­cək­də onun xa­nən­də sə­si­ni bəs­tə­kar mahn­la­rı­nın vo­kal ifa­sın­dan hifz et­mək la­zım­dır. 

Al­ma­xa­nım Əh­məd­li­yə çə­tin sə­nət yol­la­rın­da uğur­lar ar­zu­la­yı­rıq.                                                             

Ariz AB­DU­LƏ­Lİ­YEV,
Ba­kı Mu­si­qi Aka­de­mi­ya­sı­nın mü­əl­li­mi