Sabir Məmmədov: "Hazırda buna ehtiyac böyükdür"
Zülfiyyə Eldarqızı: "Azərbaycan tarixinin istənilən dövrünü seriala çevirmək mümkündür"
Kəmalə Musazadə: "Tarixi mövzuda seriallar çəkilsə, bunun əhəmiyyəti böyükdür"
İlham Hüseynov: "Bizdə də seriala o qədər vəsait ayrılsa..."
Tarixə qayıtmaq, onun şanlı səhifələrini yenidən vərəqləmək, təbliğ etmək vacib məsələlərdən biridir. Tarixin xalqa çatdırılması üçün əsas vasitələrdən biri kinodur. Tarixi hadisələr kino dili ilə təqdim ediləndə özü haqqında daha aydın və hərtərəfli təsəvvür yarada bilir.
Azərbaycan tarixi zəngindir, zəngin olduğu qədər də keşməkeşlidir. Qədim dövlətçilik mədəniyyətinə sahib olan xalqımız öz tarixini yüksək səviyyədə bilməlidir. Tariximizin təbliğində tarixçilərlə yanaşı, yazıçı və şairlər, kinodramaturqlar, kinorejissorlar da böyük işlər görməlidir.
Əlbəttə, tariximizdə kifayət qədər qürurverici məqamlar, böyük tarixi şəxsiyyətlər var. Bu da ona əsas verir ki, tarixi mövzularda filmlər, seriallar çəkilsin. Söz yox ki, bu yolla tarix və mədəniyyətimiz təbliğ oluna, insanlarda vətənpərvərlik, gənclərdə milli şüur inkişaf etdirilə bilər.
Mütəxəssislər bildirir ki, hazırda tarixi mövzuda serialların çəkilməsi vacib bir məsələdir. Onlar qeyd edir ki, bu gün sanballı, məzmunlu ssenari yazmaq əzmində olan kinodramaturqlar, ssenaristlər də az deyil.
Seriallara dövlət dəstəyi...
Tarixi serial və filmlərin çəkilməsinin böyük əhəmiyyət daşıdığını qeyd edən ekspertlər vurğulayır ki, kinodramaturq mövzu ətrafında maraqlı ssenari yaza bilər.
Qeyd edək ki, Azərbaycan dövləti serial çəkilişi üçün televiziyalara vəsait ayırır və onlar seriallar istehsal edir. Ekspertlər bildirir ki, ayrılan vəsaitlər hesabına heç olmasa hər telekanal ildə bir serial çəkə bilər. Televiziya və müstəqil kino şirkətlərinin tarixi mövzulardan qaçdığını deyən bəzi ekspertlər bildirir ki, onların tarixi mövzulara müraciət edə bilməməsinin əsas səbəblərindən biri maliyyə problemi ilə bağlıdır. Tarixi filmlərin kifayət qədər maliyyə tələb etdiyini deyən ekspertlər hesab edir ki, Mədəniyyət və Turzim Nazirliyinin müvafiq şöbəsi bu məsələdə maraqlı olmalıdır. Onlar bildirir ki, ucuz, bayağı mövzularda seriallar çəkməkdənsə, tarixi mövzulara müraciət etmək daha məqsədəuyğun olardı.
Kinoşünaslar deyir ki, MTRŞ bir müddət əvvəl telekanallara ailə-məişət dramlarına deyil, hərbi-vətənpərvərlik və tarixi mövzulara üstünlük verməyi tövsiyə edib.
"... zəhmətli prosesdir"
Azərbaycan Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru, əməkdar artist Sabir Məmmədov bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu gün tarixi mövzuda serialların çəkilməsinə böyük ehtiyac var. Onun sözlərinə görə, hər bir aktyor tarixi mövzuda ekranlaşdırılan film və seriallarda rol almaq istəyər: "Tarixi mövzuda seriallar çəkilsə, əlbəttə, yaxşı olar. Çünki hazırda buna ehtiyac böyükdür. Ancaq burada bir məsələ var. Tarixi mövzuda serial çəkmək çox çətindir. Bu, güclü maliyyə tələb edən bir işdir. Eyni zamanda da zəhmətli bir prosesdir. Bu gün bilmirəm, bu mövzuda serial çəkiləcək, ya yox, ancaq əminəm ki, gələcəkdə tariximizlə bağlı maraqlı, yaddaqalan, əhəmiyyətli seriallar çəkiləcək. Gənc nəslin öz tarixini öyrənməsi üçün seriallar, filmlər gərəklidir".
"Tarixin öyrənilməsi, yaşadılması, təbliğ edilməsi üçün..."
İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrının aktrisası, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Zülfiyyə Eldarqızının fikrincə, Azərbaycanda tarixi mövzularda serial ənənəsi formalaşdırılmalıdır. Aktrisanın sözlərinə görə, bu gün bu serialları çəkməyə potensialımız var: "Kino elə bir vasitədir ki, birbaşa şüura sirayət edir. Fikir versəniz görərsiniz ki, tarixi ilk növbədə vizual sənət növləri ilə təbliğ edirlər. Kitab belədir ki, onu uzaq başı 1000 nəfər oxuya bilər, amma kinoya eyni zamanda milyonlarla tamaşaçı baxır. Tarixin öyrənilməsi, yaşadılması, təbliğ edilməsi üçün kino, serial əvəzsiz vasitədir. Bu gün televiziyalarda əsasən ailə-məişət mövzusunda seriallar çəkilir, prodakşnların əksəriyyəti yüngül mövzulara qaçır. Əslində isə, daha ciddi məsələlərə toxuna bilərlər. Azərbaycan tarixinin istənilən dövrünü seriala çevirmək mümkündür. İstənilən tarixi şəxsiyyət haqqında serial çəkilsə, onun yaşadığı dövr tam olaraq orada əhatə oluna bilər. Məncə, bu məsələyə barmaqarası baxmaq olmaz. Sənin şanlı, əzəmətli tarixin ola, amma bəzi istisnaları nəzərə almasaq, bu mövzuda bir normal serialın olmaya. Hər bir aktyor, aktrisa istəyir ki, tarixi filmdə çəkilsin, tarixi qəhrəmanları canlandırsın. Bu bizim arzumuzdur. Baxın görün Rusiyada, Türkiyədə tarixi mövzuda nə gözəl filmlər, seriallar çəkilir. Adam baxanda heyrətindən donub qalır. Bu gün Türkiyədə istehsal olunan serialların mövzusuna baxsaq görərik ki, orada tarixi mövzular məişət mövzuları ilə paralel təşkil edir. Yəni heç biri bir-birini inkar etmir. İkisinə də diqqət yetirilir. Onlar tarixi seriallar çəkməklə öz tarixinə, tarixi şəxsiyyətlərinə münasibətini göstərir. Biz də bu baxımdan işlər görə bilərik. Seriallarda tariximiz, milli düşüncəmiz öz əksini tapmalıdır".
"Biz özümüz belə seriallar çəkək ki..."
Z.Eldarqızının sözlərinə görə, tarixi mövzuların gündəmə gətirilməsi gənc nəslin mənəvi tərbiyəsinə təsirsiz ötüşməyəcək. Onun dediyinə görə, gənclər Türkiyə və Rusiya seriallarına böyük maraqla baxır. O hesab edir ki, gəncliyin diqqətini öz tariximizə, tarixi şəxsiyyətlərimizə yönəltməliyik. "Nəinki böyüklər, hətta uşaqlar da o seriallara baxır. Yaxşı olardı ki, biz özümüz belə seriallar çəkək ki, övladlarımız öz tariximizə bağlı olsun. Bizim tariximiz olduqca zəngin və maraqlıdır. Ümid edirəm ki, bizim televziya və prodakşnlar bu məsələyə diqqət yönəldəcək. Dövlət kino sahəsinə maliyyə ayırır. Bu maliyyəni məişət mövzuları ilə yanaşı, tarixi janra da yönəltmək olar. Dövlətin bu sahəyə qayğısı yetərincədir" - deyə Z.Eldarqızı bildirdi.
"Yaddaş və Salnamə" Sənədli Filmlər Studiyasının kinorejissoru Kəmalə Musazadənin fikrincə, tarixi mövzuda serialların çəkilməsi vacibdir. Kinorejissor hesab edir ki, bu sahədə seriallar çəkilməsi üçün güclü maliyyə vəsaiti tələb olunur: "Tarixi mövzuda seriallar çəkilsə, bunun əhəmiyyəti böyükdür. Sadəcə, bu işə güclü vəsait qoyulmalıdır. Çünki tarixi mövzulu seriallar pul tələb edir".
"Tarixi mövzuda yetərincə yaxşı serial çəkə bilərik"
Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru, əməkdar artist İlham Hüseynov "Bakı-Xəbər"ə bildirdi ki, tarixi mövzuda seriallar çəkilərsə o bunu təqdir edər. İ.Hüseynov qeyd etdi ki, tarixi mövzuda serial çəkmək üçün güclü maliyyə vəsaiti lazımdır: "Təbii ki, tarixi mövzuda serial çəkilməsi olduqca gözəldir. Hər bir aktyor orada oynamaq istəyər. Mən rejissor deyiləm, aktyoram. Bu barədə rejissorlar daha ətraflı danışa bilər. Mənim fikrimə gəlincə, İlqar Fəhminin "Qarğa yuvası" romanı əsasında maraqlı serial çəkmək olar. Siz Türkiyəni misal gətirdiniz. Siz bilirsinizmi orada seriala nə qədər vəsait ayrılır? Onlara ayrılan maliyyə vəsaiti ilə bizim seriallara ayrılan maliyyə vəsaitini müqayisə edə bilmərik. Hər şey maliyyə vəsaitinə bağlıdır. Bizdə də seriala o qədər vəsait ayrılsa, təbii ki, tarixi mövzuda yetərincə yaxşı serial çəkə bilərik. Mən hamıya cavabdeh deyiləm. Ancaq mənə elə gəlir ki, rejissor Rövşən İsaq tarixi mövzuda çox dəyərli, gözəl seriallar çəkə bilər. Aydın məsələdir ki, başqa mövzulardan fərqli olaraq, tarixi mövzulara beşqat maliyyə vəsaiti lazımdır".
İradə SARIYEVA
