"Korifeylər", "Dahilər" ekranda?

Tarix: 18.06.2016 / 01:55
Bölmə: Mədəniyyət

Səhər-səhər televiziya kanallarının birinin düyməsini basdım ki, bəlkə maraqlı bir verilişə baxım, ovqatım yaxşılaşsın. Gördüm 15-16 yaşında bir qız söyləyir ki, "mən Azərbaycan musiqisinə qulaq asmıram, ancaq xarici musiqiləri dinləyirəm. Nə görmüsünüz ey, bu Azərbaycan musiqisində? Bir itim var, onu o qədər sevirəm ki, gecələr də onunla bir yerdə yatıram"... Bu sözləri eşidəndə öz-özümə dilləndim: "Bərəkallah, sənə tərbiyə verənə də, səni televiziyaya buraxana da!

Fikir məni götürdü. Belə gənclərin axırı nə olacaq? Bu düşüncələr içərisində idim ki, bir neçə dəqiqədən sonra gördüm həmin kanalda tanınmış, mənim də hörmət etdiyim bəstəkarla söhbət aparılır. Bəstəkar gənclərimizin musiqi tərbiyəsi haqqında danışırdı. Televiziyaya zəng vurub, iti ilə yatan qız haqqında fikirlərimi söylədim və qeyd etdim ki, yəqin bu qız Üzeyir Hacıbəyovu, Fikrət Əmirovu, Qara Qarayevi, Niyazini, Rəşid Behbudovu, Xan Şuşinskini, Rübabə Muradovanı, Şövkət Ələkbərovanı... da tanımır, heç sizi də tanımır! O da mənə cavab verdi ki, "çox güman ki, o qız başqa millətin nümayəndəsidir. Onun azərbaycanlı olmasına inanmıram". Dedim, "A kişi, azərbaycanlıdır!"

Səhəri gün Filarmoniyanın qarşısında həmin bəstəkarla üz-üzə gəldik. O, peşmanlıq və təəssüf içində dilləndi: "Heç bilirsən həmin qız kimin qızı imiş?" Mən də soruşdum ki, "kimin qızıdır?" Dedi, bəs, "filan müğənninin qızıdır, biabır olduq!.." Həmin müğənninin adını çəkmirəm və möhtərəm oxucular elə bilməsinlər ki, adını çəkməkdən çəkinirəm, sadəcə olaraq mən etikaya əməl etmək istəyirəm. Həm də belə müğənnilər bir deyil, iki deyil... Hansının adını çəkəsən?!

Əziz oxuculara bildirmək istəyirəm ki, uzun müddətdir qəzetlər televiziya kanallarında, "müqəddəs" adlandırdığımız səhnələrdə əllaməlik edən, doğrudan da bizim millətə oxşamayan, özlərini əxlaqsız kimi göstərən "müğənnilər", "musiqiçilər", "aparıcılar" haqqında çox yazırlar, onlar isə bildiklərini edirlər, beş də artıq! Necə deyərlər, "dəyirman öz işindədir, çax-çax baş ağrıdır". Mən bu mövzuda yazmaq istəmirdim, gördüm, daha dözüləsi deyil.

İtaliya kinomatoqraflarının çəkdiyi bir film var: "Sprut". Həmin filmdə komissar Katani Siciliya mafiyası ilə ölüm-dirim mübarizəsi aparır və nəhayət, mafiyanın başçılarından biri ilə görüşür. Mafiya başçısı qum saatını stolun üstünə qoyaraq komissara deyir: "Başqaları üçün 5 dəqiqə vaxt ayırıram, sənə hörmət edərək 10 dəqiqə ayırıram". Mafiya başçısı söhbət zamanı çox mətləblər açır və onu da deyir ki, "dünyanı idarə edən qüvvələr var. Onlar nə istəsələr, onu da edirlər!.. Məsələn, sənin vaxtın bitdi!" O bu sözləri deyərək, şəhadət barmağı ilə qum saatını vurub yıxır. Sonra isə əlavə edir: "Sənin vaxtın ümumiyyətlə bitdi"! Səhəri gün komissar Katanini küçədə güllələyirlər...

Mafiya başçısının dedikləri məni düşünməyə vadar etdi: Deməli, dünyanı idarə edən qüvvələr var? Belə olmasaydı, Avropada yaşayan bəzi üzdəniraqlar hamını özlərinə oxşatmağa çalışmazdılar. Azərbaycan insanı yaxşı işlərlə, əməllərlə yanaşı, ən pis vərdişləri Avropadan götürür. Bir neçə il bundan əvvəl eybəcər musiqilərə, müğənnilərə, aparıcılara, xalqımıza yad olan ideyalar yayan televiziya kanallarına rast gəlmək olardımı? Bu nə biabırçılıqdır?!

Şouçuların əksəriyyəti dəlixananın dəlilərinə oxşayır. Ağızlarına gələni tüpürürlər (başqa cür ifadə edə bilmirəm) efirə! Kişilər qadınlar kimi üz-gözlərini aldırır, dar cins şalvarlar geyərək, ayaqlarını aralayıb milyonların qarşısında oturur, kresloya yayxanıb şit-şit danışır, hırıldayır, ekranda bir-birinə söz atır, oynamaq, rəqs etmək adı ilə tullanıb-düşür, ekranda eybəcər hərəkətlər edir və televiziya işçiləri utanmadan-çəkinmədən belə hərəkətləri dəfələrlə nümayiş etdirirlər. Bunlara deyən gərək, "a bala, eviniz-eşiyiniz yoxdur? Gedin, bu hərəkətləri elə yerlərdə edin ki, gözümüz sizi görməsin!

Qadınlar ağızlarını açan kimi deyirlər ki, "həyat yoldaşım" belə, "həyat yoldaşım" elə... Demək istəyirlər ki, ay camaat, bizim həyat yoldaşımız var ey, biz siz deyənlərdən deyilik! Bir soruşan yoxdur ki, bəs, həyat yoldaşınız sizi niyə lüt-madərzad səhnəyə buraxır, hə? Oxuduğunuz, danışdığınız nədir? Belə mahnı sözləri olar?

Məhlədə, tində təsbey əlində

Bitib şəhərdə yerli avarə.

Saatı əlində, paprosu cibində

Səhər-səhər çıxıb məhləyə avarə

Avarə, avarə, dəyişib zəmanə

Yaş ötüb ömürdən ay avarə, avarə

Avarəsən, avarə, avarə can avarə

Çağırır hamısı məhlədə

Hələ utanmır, biri belə "mahnı" oxuyur:

Qız məni, qız məni sakit et bir az,

Qız mənə, qız mənə aman ver bir az

Sən küçəmizdən keçib gedirsən,

Sən qəlbimdə iz qoyub gedirsən,

Bir başqası da belə oxuyur:

Sizə gecə gəldim

Ürək dözmür, Leyla

(bu "misra" 30 dəfə təkrar olunur)

Gəl, görürəm səni

Gəl, sevirəm səni

Gəl qəlbimi mənim yandırma

Oda salma, Leyla.

Belə "mahnı sözləri" yazanlar da yəqin özlərini "şair" adlandırırlar! "Ulduzlar" da ayıb-ayıb belə sözlərə kliplər çəkdirirlər, sonra da televiziya kanalları ilə sırıyırlar camaata!

Türkiyədə işləyəndə mənim bir sürücüm var idi, o deyirdi ki, "maşın xüsusi rahatlıq vasitəsi (ruslar "raskoş" deyirlər) deyil, evdəki soyuducu kimi, televizor kimi, tozsoran kimi bir şeydir. Amma mən sizin televiziya kanallarına baxanda görürəm ki, müğənniləriniz öz maşınlarını nümayiş etdirirlər, heç çoxu da yaxşı oxumur". Ona anlatmağa çalışdım ki, sən gördüklərin Azərbaycanda müğənni sayılmırlar. Görkəmli sənətkarların kasetlərini ona verdim, gedib evində qulaq asdı. Bir müddət sonra sevinə-sevinə gəldi ki, sizdə necə böyük sənətkarlar varmış! Sonra da soruşdu ki, bəs, televiziyalarınızda yalançı müğənniləri niyə nümayiş etdirirlər? Mən də cavab verdim ki, onu həm sizin televiziyaların, həm də bizim televiziyaların rəhbərlərindən soruşmaq lazımdır.

Bəli, bəzi televiziyaların rəhbərləri nəhayət xalqı eşitməli, millətə hörmət etməlidirlər. Televiziyalara başçılıq edənlər xalq içərisindən çıxan savadlı, bilikli, ağıllı, mədəniyyətdən, incəsənətdən baş çıxaran, alicənab, şəxsiyyətli insanlar olmalıdırlar. Bir az pulu olana televiziya kanalı açmağa icazə verilməməlidir. Xalqın mənəviyyatını pozanlara televiziya rəhbərliyini tapşırmaq olmaz!

Özəl radiolarda Azərbaycan musiqisi nadir hallarda səslənir. Hansı kanalı açırsan, xaricin eybəcər musiqiləri qulaq batırır. Sanki zəncir döyüşdürürlər. Səs-küy adamın başına düşür. Başqa ölkələrin musiqisini, mahnılarını dinləmək olar və lazımdır. Amma Nizami Gəncəvi demişkən, "Artıq içiləndə dərd verir su da". Bir də nəzərə almaq lazımdır ki, onlar bizim musiqiləri nadir hallarda səsləndirirlər...

Qayıdaq yenə müğənnilərin ekranda özlərini necə aparmaları məsələsinə. Çünki bu barədə nə qədər yazılsa, bitməz! Nə deməkdir, "əlləri görmürəm"? Ay gözəl "ulduz" və ya aparıcı, adam da özünə əl çaldırar? Sən yaxşı oxu, səviyyəli proqram apar, əl çalacaqlar. Artıq tamaşaçılar, dinləyicilər də çaşırlar, bilmirlər nəyə əl çalsınlar, kimə əl çalsınlar. Odur ki, aramsız əl çalırlar.

Səni sevdim sadəcə

Sadəcə sevdim səni.

Bu sözlərə necə əl çalmaq olar?

Gözəl-gözəl qadınlar (özlərini müğənni adlandıranlar) yorğan-döşəkdə gecə paltarında uzanıb oxuyurlar ki, "sabaha qədər yanıram". Dünən səhnə, ekran üzü görənlər bu gün "mən belə", "mən elə" deyə, qeyri-təvazökar danışır, böyük-böyük sənətkarları bəyənmədiklərini deyirlər. Biri deyir, xan nəslindənəm, biri deyir, bəy nəslindənəm. "Səviyyəli" tamaşaçılar da zəng vurub onları tərifə qərq edirlər...

"Filankəsdən filan mahnı gəlir" nə deməkdir?

Kliplərin çoxunun heç bir süjeti yoxdur.

Müğənnilər özlərinə yaraşmayan təxəllüslər seçirlər. Dünən səhnəyə çıxan musiqiçiyə, müğənniyə "korifey" deyirlər. Bir-iki il əvvəl səhnədə görünənləri isə "dahi" adlandırırlar. Gecə-gündüz ekranda cövlan edən oxuyanlardan, çalanlardan artıq camaat bezib!

Bir də görürsən, muğam haqqında söhbət gedir, böyük muğam ustaları qalır bir kənarda, televiziyalarda "dünənki uşaq"dan müsahibə götürürlər. Aparıcılar bütün sənətkarlardan soruşurlar ki, "necə olub ki, bu sənəti seçmisiniz?" Xalq artisti Habil Əliyev bir dəfə yaxşı cavab verib: "Uşaq olmuşam, səhv etmişəm, bilməmişəm, bağışlayın!"

Ekranlarda, səhnələrdə müğənninin oxuyacağı barədə elan verilir, müğənni səhnəyə çıxıb oxumaq əvəzinə nitq irad eləyir, kiminsə haqqında "Allah filankəsin canını sağ eləsin" deyir, hətta siyasətdən danışır. Niyə belələrinə yarınmaq imkanı verilir?

Gənc oğlanlar imic qazanmaq üçün saqqal saxlayırlar, qara gözlüklər taxırlar, boğazlarına qadınlar kimi zəncir salırlar, başlarını elə qırxdırırlar ki, par-par parıldayır. Belə şeyləri də xaricdən götürürlər. Belələrinin satışa buraxdığı kasetlərin səviyyəsi də ayrıca bir söhbətin mövzusudur...

Bizə elə gəlir ki, bütün deyilənlər, yazılanlar barədə düşünməyin və tədbir görməyin vaxtı çoxdan çatıb.

Xeyrəddin QOCA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.10.2026 / 17:49

Susqun fırçanın ölməz fəryadı: Bəhruz Kəngərlinin rəngli irsi...

Tarix: 08.10.2026 / 17:03

Noyabrın 1-dək üzvlük haqqını ödəməyənlər Yazıçılar Birliyindən xaric edəcək - XƏBƏRDARLIQ...

Tarix: 07.10.2026 / 16:58

HAMAM SANDIĞININ İZİ İLƏ: SƏDİDƏN ŞƏKİYƏ, POEZİYADAN MADDİ MƏDƏNİYYƏTƏ

Tarix: 07.10.2026 / 07:03

Ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Tarix: 06.10.2026 / 22:01

Nizaminin qəzəli, Xətainin türkcə şeirləri hələ də Ermənistanda əsir saxlanılır...

Tarix: 06.10.2026 / 14:14

Beynəlxalq memarlıq arenasında Azərbaycan memarlığının yeri və rolu: Tarixi irslik və müasir parametrlər...

Tarix: 05.10.2026 / 21:34

Afina ilə Londonun “incəsənət davası” Azərbaycanın da sərvətlərini yada saldı...

Tarix: 03.10.2026 / 15:15

Faiq Ələkbərlinin Türk fəlsəfəsinə həsr olunmuş əsərinə dair düşüncələrim

Tarix: 30.09.2026 / 22:20

Dağlıq ərazilərdə unudulmuş və dağılmış Alban məbədlərinin bərpası gündəmdə...

Tarix: 29.09.2026 / 11:02

Şair-publisist Dəyanət Osmanlının yeni nəşrləri oxuculara təqdim edilib

Tarix: 29.09.2026 / 09:12

Romada “Harmoniya” sənədli filminin təqdimatı olub - FOTO

Tarix: 26.09.2026 / 08:51

Qafqaz Albaniyası memarlığında heraldika və simvoloji nişanlar sistemi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...