İntriqa yaxşı şey deyil, hələ heç kəsə xoşbəxtlik, dinclik, daxili sakitlik gətirməyib. Ancaq təəssüf ki, intriqa ilə məşğul olan, intriqa yaradan, sözü saqqız kimi çeynəyib uzadan, sonra da dolaşıq salan insanlar var, olub, olacaq da... Ağrı ilə qeyd etməliyəm ki, əksər hallarda intriqa dairəsində sənət adamları, sözünü deyən, təsir etmək imkanında olanlar olur. Müasir teatr mühitində intriqa yaradıcılıqdan ön planda durur desəm, yəqin mənə irad tutmazsınız. Ölkədə fəaliyyət göstərən teatrların çoxunda intriqa var, hakim mövqe tutur. Elə bir teatr yoxdur ki, orada bu sindromdan əziyyət çəkilməsin. Teatrda qardirobçudan tutmuş, aktyora, aktrisaya, rəssama, rejissora qədər hamı bu intriqaya cəlb edilir. Onlar istəsə də, istəməsə də, bu qaynar qazanın içində bişməli olur.
Bu gün ölkənin baş teatrı - Akademik Milli Dram Teatrı, sözün həqiqi mənasında, intriqa yuvasına çevrilib. Bu cümləmə görə heç kəs məndən inciməsin. Çünki ölkənin baş teatrının həqiqi missiyası bu deyil, güclü, təsirli repertuara sahib olmaq, buranı əsl yaradıcı mühitə çevirməkdir. Ölkənin baş teatrında son illər baş verən davamlı qarşıdurmalar, aktyorlar arasında illərlə sürən intriqalar sona çatmaq bilmir. Teatr sənəti, aktyorlar, aktrisalar, teatrların repertuarı, yaradıcılıq mühiti ilə bağlı silsilə yazıların müəllifi kimi deyə bilərəm ki, bu aləmdə heç bir vaxt sakitlik hökm sürməyib. Bir tamaşaçı kimi adama ağır gələn odur ki, mübahisənin mahiyyətini yaradıcılıq çarpışmaları, ideya mübarizələri, novatorluq, çağdaş mövzuların teatra gətirilməsi yollarının təhlili deyil, şəxsi münasibətlər, boş söz-söhbətlər, sənətin inkişafına zərər vuran ziyanlı davranışlar təşkil edir. Başqa teatrlarla müqayisədə bəlkə də bu teatrda daha çox fəxri adı, mükafatı olan insanlar var. Ölkənin baş teatrı olduğundan, "Azdrama"da baş verən ən xırda problem belə tezliklə ətrafa yayılır. Bunun yayılmasının bir səbəbi də burada işləyən bəzi aktyor və aktrisaların bir-biri ilə gərgin münasibətdə olması ilə bağlıdır. Son zamanlar tamaşaçılar "Azdrama"nın maraqlı repertuarı haqqında çox az məlumat alır. Əsasən xalq artistləri, dövlət tərəfindən yüksək mükafatlara layiq görülən insanlar arasında baş verən qalmaqallara, sillə-təpik davalarına, təhqir dolu sözlərə, "ayaqqabını başınıza vuracağam" kimi ürəkbulandıran ifadələrə "tamaşa etməli" olurlar. Bu yaxınlarda iki xalq artistinin-Ramiz Novruz və Ramiz Məlikin polis idarəsinə qədər gedib çıxan davaları adamda təəssüf hissi doğurmaya bilmir. Hər ikisi "Azdrama" masştablı, istedadlı, səhnədə çox işlər görməyə qadir olan sənətkarlardır, amma onlar yaradıcılıq üstündə deyil, tamam başqa məsələlərə görə əlbəyaxa olub. İş o yerə çatıb ki, mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev işə qarışmalı olub və tərəfləri barışdırıb. Bu nəyə lazım idi? Nazirin o qədər həlli vacib olan işləri var ki... Amma onu da bu işə qarışdırıblar. Maraqlıdır ki, "Azdrama"da qalmaqal salan, direktorla yola getməyən, bir-birinin ünvanına hədyanlar yağdıran aktyor və aktrisaların əksəriyyəti adlı-sanlı sənət adamlarıdır. Dövlət onlara hər şey verib, amma belə çıxır ki, onlar sənətlə maraqlanmaq istəmir. Bəlkə də belə deyil, amma mənzərə kənardan bu cür görünür.
"Azdrama"nın fəaliyyətini yaxından izləyənlər bilir ki, lap köhnə çağlardan bu teatr intriqanın gur olduğu məkan olub. Ancaq intriqa sənəti, yaradıcılıq ehtirasını kölgədə qoymaq gücündə olmayıb. Sözümün canı odur ki, bu teatrda intriqa ənənəsinin kökünü yaxında axtarmaq olmaz, onun tarixi təəssüf ki, onilliklərlə ölçülür. Təkcə bir faktı xatırladım ki, "Azdrama"da görkəmli aktyor və rejissorlarımız Mehdi Məmmədov və Adil İsgəndərov arasında da uzun illər davam edən intriqa yaşanıb. Hər ikisi Azərbaycan teatr və kino sənətinin görkəmli təmsilçisidir, ustaddırlar, qəlbimizdə yerləri var. Bu ənənə sonrakı dövrlərdə də davam edib. Yaşlı aktrisaların gənc aktrisalara qarşı uzun sürən qısqanclıq münasibətləri az qala tərəflər arasında "soyuq müharibə"yə çevrilirdi. Yaşlı nəsildən gələn intriqa ənənəsi təəssüf ki, bu gün də davam edir. Əslində isə artıq dövr, zaman başqadır, müasir tamaşaçının zövqü ilə keçmiş tamaşaçının zövqü arasında böyük bir uçurum var. Bu da təbiidir.
Akademik Milli Dram Teatrında çalışan sənətkarlar istedad baxımından bu parametrlərə uyğun gəlir, onların nə savadı, nə istedadı, nə də yaradıcılıq qabiliyyəti haqqında mənfi fikir söyləyə bilmərəm, haqsızlıq edərəm. Amma onlar öz potensialını tamam başqa şeylərə yönəldir. Əfsuslar olsun ki, Akademik Milli Dram Teatrının bəzi aktyor və aktrisalarının söz-söhbəti, dava-dalaşı "sənə niyə tamaşaçı əl çaldı, sənə çox gül verdilər" məsələsi üstündə olur. Bu məsələdə onlar az qala şou müğənniləri ilə eyni səviyyəni bölüşür. Ancaq belə olmalı deyil. Müasir aktyor və aktrisalar həmkarlarına dözümlü yanaşsın, bundan sənət qazanar. Teatr, sənətinin səviyyəsindən asılı olmayaraq, kimlərinsə keyfi, ovqatı ilə idarə olunmamalıdır. Onun öz idarəçilik qaydaları, yaradıcılıq planları var. Amma təəssüf ki, bəzi aktyorlar şan-şöhrətə yetdikdən sonra Allahına bəndəlik etmək istəmir. Xanımlar və cənablar, bu, tamaşaçıda ikrah oyadır. Bizə sizin şəxsi münasibətləriniz, intriqanız, sevgi və həyat tərziniz lazım deyil, sənətiniz gərəkdir. Bizə sənətinizi göstərin, səhnədə bizə zövq verin, bizi haldan-hala salın, dəyişdirin. Ürəyimizə, ruhumuza təsir edin. Axı teatr adamlarının təlqin gücü təsirlidir. Tamaşaçını mənfi təsirlərinizdən qoruyun-tək istəyimiz budur!
İradə SARIYEVA
