Maliyyə bazarlarında son vəziyyətin təhlili manatın sabit mövqedə qaldığını, hətta bir sıra xarici valyutalara nisbətdə məzənnəsinin müəyyən qədər artdığını göstərir. Belə görünür ki, Mərkəzi Bankın müdaxiləsi olmayacağı təqdirdə manat xarici valyutalar, o cümlədən avro və dollar qarşısında xeyli dərəcədə bahalaşa bilər. Sadəcə, qeyri-neft sektoru üzrə ixracı qorumaq məqsədilə Mərkəzi Bank manatın çox da bahalaşmasını istəmir.
Hesab edilir ki, ölkədə həyata keçirilən iqtisadi siyasət, xüsusən də ixracın əhəmiyyətli dərəcədə stimullaşdırılması fonunda manat sabit mövqeyini bundan sonra da qorumaqda davam edəcək. Belə vəziyyət öz növbəsində cəmiyyətdə milli valyutaya etimadı daha da gücləndirməklə yanaşı, manata artıq beynəlxalq miqyasda da diqqətin artmasına səbəb olmaqdadır. Elə manat istiqrazlarının buraxılışı və yerləşdirilməsi ilə bağlı atılan addımlar da bunun təsdiqi sayıla bilər.
Qeyd edək ki, aprelin 14-də Asiya İnkişaf Bankı xəzinədarlığının nümayəndə heyəti manat istiqrazlarının buraxılışı və yerləşdirilməsi mexanizmini müzakirə etmək üçün Azərbaycana səfər edəcək. Adının açıqlanmasını istəməyən Asiya İnkişaf Bankının təmsilçisi bu xüsusda bildirib: “Azərbaycanın hökümət dairələrində manat istiqrazlarının buraxılışı ilə bağlı razılıq var”. Sözügedən istiqrazlar özəl sektor üçün sərmayə qoyuluşunu dəstəkləyəcək alternativ maliyyə mənbəyi kimi çıxış edəcək. Belə ki, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi ilə Asiya İnkişaf Bankı nümayəndələri arasında keçirilən bir sıra görüşlərdə kiçik və orta biznesin inkişaf fondlarının və biznes klasterlərinin əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunaraq özəl sektorun inkişafı sahəsində bu bankla əməkdaşlığın zərurəti vurğulanıb, əlaqələrin daha da genişləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub. Yayılan məlumata görə, biznes üçün maliyyə əldə etmək imkanlarını asanlaşdırmaq məqsədilə Asiya İnkişaf Bankının Bakı ofisinə özəl sektorla əməliyyatların inkişafı sahəsində təcrübəli mütəxəssis göndəriləcək. İndiyədək bu məsələnin müzakirəsi üçün Azərbaycana Asiya İnkişaf Bankının qərargahından, yaxud Gürcüstan ofisindən missiyalar səfər edirdi. Lakin artıq vəziyyət dəyişir və atılan addımlar manata beynəlxalq miqyasda yüksək etimadın növbəti təzahürü sayılır.
Asiya İnkişaf Bankının manatla istiqrazlarının buraxılması qərarını şərh edən iqtisadçı Vüqar Bayramov isə bildirir ki, sözügedən bankın manatla istiqrazların buraxılması qərarına təsir göstərən əsas faktorlardan biri 2017-ci ilin fevralından sonra manatın məzənnəsinin stabil qalmasıdır. Ekspert qeyd edib ki, artıq iki ildən artıqdır manat mövcud məzənnəsini qoruyub saxlayır: “Təbii ki, burada Mərkəzi Bankın mövqeyi və proseslərə təsiri həlledicidir. Ancaq beynəlxalq maliyyə qurumları, xüsusən də əvvəlki dövrlərdə milli valyutanın məzənnəsinin stabilliyini nəzərə alaraq, istiqrazların buraxılmasına dair qərar qəbul edib. Təbii ki, hələlik istiqrazlar bir növ pilot olaraq buraxılacaq. Daha sonra isə bu istiqrazlara marağın artması fonunda yeni emissiyaların buraxılması mümkündür. Bütün hallarda aparıcı maliyyə qurumlarından biri olan Asiya İnkişaf Bankı tərəfindən manatla istiqrazlarının buraxılması ölkədaxili qiymətli kağızlar bazarı üçün vacib şərtlərdən biridir”.
İqtisadçı bu fonda, xüsusən də investorlarda manat istiqrazlarına marağın formalaşacağını deyib: “Manatın məzənnəsinin stabilliyi davam edəcəyi halda digər ölkədaxili qurumlar tərəfindən də buraxılan istiqrazlara marağın artması mümkündür. Hələlik qiymətləndirmələr göstərir ki, vətəndaşların dollarla istiqrazlara marağı yüksəkdir. SOCAR-ın dollar istiqrazlarının alınması da bundan xəbər verir. Bu mənada, ölkə daxilində manat istiqrazlarına marağın artırılması üçün Mərkəzi Bank tərəfindən mövcud məzənnənin uzunmüddətli dövrdə qorunub saxlanması vacibdir”.
Manata beynəlxalq miqyasda marağın artması fonunda isə Asiya İnkişaf Bankı həm də ilin sonuna qədər Azərbaycanın bank bazarında iştirakını genişləndirməyi planlaşdırır. Bankın Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Nariman Mannapbekov bildirib ki, təmsil etdiyi bank Ticarət Maliyyələşdirmə Proqramı (TFFP) çərçivəsində müvafiq bankları müəyyənləşdirməyi planlaşdırır: "Azərbaycan bankları vasitəsilə ixrac-idxal əməliyyatlarını dəstəkləməyə hazırıq. İlin sonuna qədər, çox güman, müştərisinə dəstək verməli olan bir bankı müəyyənləşdirəcəyik" . O qeyd edib ki, bu proqram çərçivəsində bankların siyahısının genişləndirilməsi də istisna deyil. Onun fikrincə, bu, Asiya İnkişaf Bankının ticarətin maliyyələşdirilməsinə dair proqramında iştirak etmək üçün yerli bankların uyğun gəlməli olduğu kriteriyalardan asılıdır. Xatırladaq ki, Asiya İnkişaf Bankı TFFP-nin icrasına 2004-cü ildə başlayıb. Bankın ticarətin maliyyələşdirilməsi proqramı ticarətin təşviqi üçün zəmanətlər və kreditlər verir, bu da bütün Asiya regionunda çox sayda şirkət və müəssisənin ixrac-idxal əməliyyatları aparmasına imkan verir. Xatırladaq ki, Asiya İnkişaf Bankı 1966-cı ildə yaradılıb və onun 67 üzvü var. Bankın qərargahı Filippinin paytaxtı Manila şəhərində yerləşir. Azərbaycan 1999-cu il dekabrın 22-də bankın üzvlüyünə qəbul edilib, ölkənin bankın kapitalındakı payı 0,5 faiz təşkil edir. Lakin qarşılıqlı əməkdaşlığın dərinləşməsi fonunda bu payın da artması istisna deyil.
Tahir TAĞIYEV
