Son dövrlərdə daşınmaz əmlak bazarında yaranan vəziyyətin təhlili Azərbaycanda mənzil alan əcnəbilərin sayının yenidən artmaqda olduğunu göstərir. Əsas etibarı ilə İrandan, bəzi ərəb ölkələrindən, Rusiyadan olan şəxslərin Azərbaycanın mənzil bazarına marağının artması müşahidə olunur.
O da maraqlıdır ki, xarici vətəndaşlar üçün Azərbaycanda əsas əmlak bazarı təkcə Bakı deyil, həm də regionlardır. Getdikcə daha çox xarici vətəndaş Azərbaycanın regionlarında əmlak almağa başlayıb. Məsələn, ötən il xaricilər tərəfindən alınan 2 mindən çox əmlakın yarıdan çoxu regionların payına düşüb. Qarşıdakı dövr ərzində də Azərbaycanın əmlak bazarında əcnəbilərin xüsusi çəkisinin artması gözlənilir. Bu, əmlak bazarında dinamikliyi artırmaqla yanaşı, müəyyən qədər qiymət artımına da rəvac verir.
Ümumiyyətlə, son aylarda mənzil bazarında qiymətlərdə müəyyən artım qeydə alınır.
Ekspertlər bunun, əslində, bir sıra səbəblərinin olduğunu bildirir. Məsələn, daşınmaz əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Azadov səbəblərdən biri kimi inşaat həcminin azalmasını qeyd edir: "2017-2018-ci illərdə mənzil və inşaat bazarında müəyyən qədər aktivlik var idi. Həm yeni, həm də köhnə tikili mənzillərin bazarında aktivlik müşahidə edildi. Lakin şəhərsalma arxitekturası tərəfindən yeni standartların tətbiq edilməsi ilə əlaqədar olaraq bu il inşaat həcminin azalması proqnozlaşdırılır". Onun sözlərinə görə, inşaat bazarında qaydalar sərtləşdirildiyi üçün, mühitin rəqabətli olmasına baxmayaraq, şirkətlər qiymətləri qaldırmaq niyyətindədir: "Yeni normalar tətbiq edildikcə bazarda rəqabət azalacaq. Nəticədə isə qiymətlər 30-40 faizədək qalxacaq". Ekspert bu ilin əvvəlindən etibarən mənzil bazarında alıcılıq səviyyəsinin aşağı düşdüyünü deyib: "Belə davam edərsə, yerli investorlar xarici bazarlara maraq göstərəcək. Onu da qeyd edim ki, təkcə bu ilin fevralında azərbaycanlılar tərəfindən 7 tikinti şirkəti Türkiyədə qeydiyyata alınıb". E.Azadovun sözlərinə görə, hazırda Bakı və ətraf ərazilərdə 250-yə yaxın inşaat layihəsi həyata keçirilir.
Amma qiymətləri təkcə inşaat həcminin azalması və əcnəbilərin daşınmaz əmlak bazarına marağı yüksəltmir. Daşınmaz əmlak məsələləri üzrə digər ekspert Nüsrət İbrahimov də vurğulayır ki, bu il və gələn il üçün mənzil bazarında qiymətlərin artımı qaçılmazdır. Onun sözlərinə görə, ümumən əmlak bazarında canlanma var: “Təkrar mənzil bazarında qiymətlərdə 1 faizdən çox artım qeydə alınıb. Torpaq, kommersiya obyektləri bazarında qiymət artımı müşahidə edilir”. Hesab edilir ki. bu da tələbin artması ilə bağlıdır.
Ekspert prezidentin çoxmənzilli binaların çıxarışla təmin olunması barədə sərəncamının ilkin mənzil bazarında qiymətlərə təsirindən də danışıb. Bildirib ki, daşınmaz əmlak bazarında bu istiqamətdə qiymət artımı, əsasən, gələn il hiss olunacaq: “Çıxarışların verilməsinin ilkin mənzil bazarına təsiri hələ hiss olunmur, çünki 500-ə yaxın binadan cəmi 4 bina çıxarış alıb. Ona görə də, bunun təsirindən danışmaq tezdir. Təsiri gələn il olacaq. Çıxarışlı mənzillərlə çıxarışsız mənzillərdə 100-200 manat qiymət fərqi olur. Bu, qiymət artımına bir qədər təkan verir. Digər tərəfdən, alqı-satqı portfelində yeni tikililərin sayında çoxalma baş verəcək. Bu çoxalma da təklifin artmasına gətirib çıxarır və nəticədə qiymətin stabilləşməsinə təsir edə bilər”.
Xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyevin imzaladığı “Bəzi çoxmənzilli binaların istismarına icazə verilməsinin sadələşdirilməsi” haqqında fərmanı 400-dək yaşayış kompleksinə şamil olunacaq, 50 minədək mənzili əhatə edəcək. Beləliklə, 10 minlərlə ailənin mənzil problemi öz həllini tapacaq.
Dövlət başçısının fərmanı 2019-cu il yanvarın 1-dək tikilən, tam təhvil verilən, istismara qəbul olunmayan və faktiki olaraq insanların yaşadığı binalara şamil edilir. Əmlak ekspertlərinin fikrincə, ötən müddətdə bəzi çoxmənzilli yaşayış binalarında tikinti işləri şəhərsalma qanunvericiliyinin tələblərinə riayət olunmadan və ya sənədləşdirilməsində ciddi qüsurlara yol verilib, sakinlərin hüquq və maraqları nəzərə alınmadan aparılıb. Hətta təsdiqlənmiş layihələrdən kənara çıxılması hallarına rast gəlinib. Bu da həmin binaların rəsmiləşdirilməsini qeyri-mümkün edirdi. Eyni zamanda, mənzil üçün tələb olunan vəsaiti ödəmiş sakinlərin mülkiyyət hüquqlarını təsdiq edən sənədlərin yoxluğu da onlara ciddi problemlər yaradırdı.
Məlum fərman isə vətəndaşları narahat edən, ümumilikdə mənzil idarəçiliyi baxımından yığılıb qalan problemlərin həllinə gətirib çıxarır. Amma artıq bütün sənədləri qaydasında olan mənzillərin satış qiyməti də müəyyən qədər artır. Lakin hesab edilir ki, dövlət hesabına tikilən və güzəştli şərtlərlə satılan mənzilləin sayının artması, həmçinin yenə dövlət tərəfindən tikinti şirkətləriən yaradılan şərait qarşıdakı dövrdə qiymətlərin sabit həddə qalmasına, hətta müəyyən qədər ucuzlaşmasına gətirib çıxarmaq iqtidarındadır.
Tahir TAĞIYEV
