Bu gün dünya dövlətlərinin xüsusi maraq dairəsində yer alan məqamlardan biri də dollardan olan asılılıqdan xilas olmaq, ticarətdə ABŞ valyutasını başqa bir pulla əvvəzləyə bilməkdir. Çünki ABŞ-ın iqtisadi və dollar siyasəti bu pulla bağlı dünyanın bir çox ölkələrində tez-tez problemlər yaradır. Məsələn, son 5 gün ərzində Türkiyə lirəsi 7%, Meksika pesosu, Braziliya realı, Kolumbiya pesosu və Cənubi Afrika randı 3%, Rusiya rublu isə 1,6% ucuzlaşıb.
Belə vəziyyət avtomatik olaraq dollarla bağlı problem yaradır. İndi əsas diqqət dolların başqa valyuta ilə əvəzlənməsi və ya qarşılıqıl ticarətdə milli valyutalardan istifadə edilməsidir. Amma bu niyyəti həyata keçirmək mümkün olmayıb. Belə vəziyyətdə dolları əvəzləmək üçün yeni namizəd valyuta ortaya çıxıb. Bu, virtual pullar, konkret olaraq bitkoindir. Artıq ABŞ bitkoindən ciddi təşvişini ifadə edib. ABŞ-ın nüfuzlu "Citibank" investisiya bankının rəhbəri Maykl Korbat bu xüsusda bildirir: "Bitkoin qlobal maliyyə sisteminə real təhlükə yaradır. Hökumətlər bu duruma öz elektron valyutalarının emissiyası ilə cavab verəcək. Düşünmürəm ki, hökumətlər yeni yaranan texnologiyaların onların maliyyə sahəsindəki inhisarçılığı dağıtmasına laqeyd qalsın. Yəqin ki, hökumətlər öz şəxsi elektron valyutalarını yaradacaq. Bu valyutaların adı kriptovalyuta olmayacaq. Mən bu adın elektron valyutalara uyğun olmayacağını düşünürəm. Yeni texnologiyalar saxta deyil, onlar kifayət qədər həqiqidir. Biz diqqətlə vəziyyətə nəzarət edirik". Qeyd edək ki, bitkoinin qiyməti bu ilin əvvəlindən 7,2 dəfə artaraq 7 200 dollara yüksəlib. Bir çox ölkələr isə ondan istfiadə üçün ciddi hazırlıq görür. Artıq virtual kriptovalyutaya keçmək istəyən ölkələr sırasına İran da qatılıb.
İranın informasiya və kommunikasiya nazirinin müavini Əmir Hüseyn Dəvai bildirib ki, təmsil etdiyi qurum bitkoinin ölkə daxilində istifadəsi üçün infrastrukturun hazırlanmasında bir sıra araşdırmalar aparıb: "Əslində, İranda kriptovalyutanın tətbiqi çox aktualdır. İran çox məmnuniyyətlə dollarla əlaqəli olan maliyyə sistemindən imtina edər". Xatırladaq ki, 2013-cü ildə İrana tətbiq edilən sanksiyalar çərçivəsində bu ölkənin bank sistemi SWIFT sistemindən çıxarılıb. Bu da dollarla tranzaksiyaların dayanmasına gətirib çıxarıb və nəticədə İranın neft ixracına böyük zərbə vurub.
Son məlumatlara görə, Moskva birjası kriptovalyuta ticarəti üçün infrastruktur yaratmağa başlayıb. Hazırda ticarət üçün yeni platformanın hazırlanması prosesi gedir. Yeni platforma hazırda müasir dünyada dövriyyəsi artan kriptovalyutanın ticarəti üçün nəzərdə tutulub. Maliyyə Nazirliyi bəyan edib ki, yalnız təcrübəli mütəxəssislər və investorlar kriptovalyuta ilə ticarət edə biləcək. Yeni platformada, bitkoinlə ticarətlə yanaşı, onların törəməsi və aksiyaları ilə əməliyyatlar da mümkün olacaq.
Yaponiyanın çox böyük “Big Camera” mağazalar şəbəkəsi də bitkoinlərlə ödəniş qəbul etməyə başlayıb. Bu məqsədlə şirkət “bitFlyer” yapon bitkoin birjası ilə müqavilə imzalayıb. Məlumata əsasən, kriptovalyuta hesabına malik olan alıcılar yalnız Tokionun Yurakuço və Şincuku rayonlarında yerləşən mağazalardan 100 min yen, yəni təqribən 900 dollar dəyərində alver edə bilər. Bu zaman ödəniş bitkoinin gündəlik məzənnəsinə əsasən aparılacaq. Xatırladaq ki, kriptovalyuta, o cümlədən bitkoin parlamentin qəbul etdiyi qanuna əsasən Yaponiyada ödəniş vasitəsi statusunu qazanıb. Sənədə əsasən, yen rəsmi pul vahidi olaraq qalır, kriptovalyuta isə yalnız valyuta funksiyasını yerinə yetirir. "Standpoint Research" investisiya şirkətinin qurucusu Ronni Moas isə bildirir ki, bu gedişlə yaxın illərdə dünya bazarında bitkoinin qiyməti 50 min dollara qədər yüksələ bilər. Moas həmçinin qeyd edib ki, hazırda dünyada olan kriptovalyutaların həcmi ümumi kapitallaşmaya görə artıq "Goldman Sachs" kimi bankı ötüb. Rəqəmsal valyutaların qiyməti bu templə artmağa davam edərsə, onun kapitallaşması dünyanın ən bahalı şirkəti olan "Apple"ı da ötəcək.
Ekspertlərin proqnozlarına görə, bütün bunlar virtual pullara marağı artırır və ondan istifadə edən dövlətlər çoxalır. Bu səbəbdən gözlənir ki, bitkoin tezliklə dolların yerini tuta biləcək. Artıq bitkoini də gələcəyin valyutası adlandırırlar.
Tahir TAĞIYEV
