Zakir Əhmədov: “Nəzərə almaq lazımdır ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” Avropanın enerji təchizatında əhəmiyyətli rol oynayacaq”
Azərbaycanın dünya miqyasında rolu getdikcə artır. Bu gün XXI əsrin layihəsi adlandırılan, Avrasiyanın enerji xəritəsinin zənginləşməsində strateji rol oynayan “Cənub Qaz Dəhlizi”nin uğurla reallaşdırılması bunun bariz nümunəsidir.
“Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi dövlət başçısı İlham Əliyev ilə Avropa Komissiyasının sədri Manuel Barrozu arasında 2011-ci ilin yanvar ayında Bakıda “Cənub Qaz Dəhlizi” haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması ilə həyata vəsiqə qazanıb. 2012-ci ildə Türkiyə ilə TANAP-a dair saziş imzalanıb, 2013-cü ildə TAP layihəsi əsas ixrac marşrutu kimi seçilib, 2013-cü il dekabrın 17-də “Şahdəniz-2” layihəsinə dair yekun investisiya qərarı qəbul edilib və 2014-cü ildə “Cənub Qaz Dəhlizi”nin təməlqoyma mərasimi keçirilib.
Layihənin ilk mərhələsi 2018-ci ildə başa çatacaq. 2020-ci ildə kəmərin buraxılış qabiliyyəti ildə 16 milyard kubmetrə, 2023-cü ildə 23 milyard kubmetrə, 2026-cı ildə isə 31 milyard kubmetrə çatdırılacaq.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də ondan ibarətdir ki, dünyanın aparıcı maliyyə qurumları bu nəhəng layihəyə maliyyə dəstəyini getdikcə gücləndirirlər. Bir müddət bundan əvvəl TANAP layihəsinin tikintisi üçün Azərbaycan dövlətinin zəmanəti ilə Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı tərəfindən “Cənub Qaz Dəhlizi” QSC-yə ayrılmış kredit xətti üzrə 146,3 milyon dollar məbləğində, habelə Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı tərəfindən ayrılmış kredit xətti üzrə 219,5 milyon dollar məbləğində ikinci maliyyə tranşı baş tutub. Eyni zamanda Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı tərəfindən 30 il müddətinə 400 milyon dollar məbləğində kredit xətti ayrılıb. Bununla yanaşı, Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı 30 il müddətinə 600 milyon dollar məbləğində kredit ayırıb. Bu arada Asiya İnkişaf Bankı da “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə dəstək verməyə hazır olduğunu bəyan edib.
Ümumilikdə, bu cür ardıcıl dəstək nəyin göstəricisidir?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Zakir Əhmədovun sözlərinə görə, bu, Azərbaycana verilən önəmin göstəricisidir: “Nəzərə almaq lazımdır ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” Avropanın enerji təchizatında əhəmiyyətli rol oynayacaq. esab edirəm ki, bu çox önəmli faktordur. Dünyanın aparıcı maliyyə dairələri ona görə həvəslə kredit ayırırlar ki, sözügedən layihənin perspektivinə inanırlar. İnam olmasaydı, maliyyə qurumları belə aktivlik göstərməzdilər. “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə nəinki Avropanın maliyyə qurumları, o cümlədən digər maliyyə təsisatları öz dəstəklərini əsirgəmirlər. Bu layihədə Azərbaycanın təşkilatçı kimi rolu çox böyükdür. Bu həm də indiyə kimi Azərbaycanın enerji sahəsində əməkdaşlıqda özünü doğrultmasından irəli gəlir. Məsələ ondadır ki, Azərbaycan üzərinə götürdüyü öhdəliklərə hər zaman ciddi yanaşıb və onları yerinə yetirib. İndiyə qədər reallaşdırılan bir sıra layihələrin ərsəyə gəlməsində Azərbaycanın rolu çox böyükdür. Dünyadakı aparıcı maliyyə qurumları da bütün bunların fərqindədirlər. Məhz buna görə də aparıcı maliyyə qurumları “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə dəstək verirlər. Hesab edirəm ki, bu layihə ölkəmiz üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın bundan sonra enerji dəhlizi rolu daha da genişlənəcək. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Avropanın Rusiyadan enerji asılılığının azaldılması gündəmdədir. Bunun yollarından biri də Azərbaycan qazının Avropaya çatdırılmasıdır. Sonrakı mərhələdə Türkmənistan qazının da Azərbaycan və Türkiyə üzərindən Avropaya çatdırılması qarşıya məqsəd qoyulub. Məhz bu faktorun özü Azərbaycana daha çox dəstəyin verilməsini zərurətə çevirib”.
Vidadi ORDAHALLI
