Bu gün əhali üçün ən maraq doğuran məqamlardan biri də mənzil sahibi olmaq və bunun üçün ən rahat vasitələrdən biri olan ipoteka imkanlarından yararlana bilməkdir. Araşdırmalar göstərir ki, ipoteka kreditlşəməsi hazırda əhalinin mənzillə təminatında ən əsas vasitələrdən birinə çevrilib. Bu xüsusda atılan addımlar isə qarşıdakı dövrdə ipoteka hesabına mənzil sahibi olanların sayının daha da artacağını deməyə əsas verir.
Qeyd edək ki, son günlərdə ipoteka kreditlərilə bağlı bəzi mühüm addımlar atılıb. Belə ki, “Azərbaycan İpoteka Fondu” ASC-nin Müşahidə Şurasının qərarı ilə dövlət xəttilə verilən kommersiya xarakterli ipoteka kreditlərinin maksimal məbləği artırılıb. Sözügedən məbləğ 100 min manatdan 150 min manata çatdırılıb. Sosial ipoteka kreditlərinin maksimal məbləği isə 100 min manat olaraq qalıb. Xatırladaq ki, hazırda kommersiya xarakterli ipoteka kreditləri illik 8%-lə, sosial ipoteka kreditləri isə illik 4%-lə verilir. Ekspertlər hesab edir ki, yeni dəyişikliklər həm ipotekaya marağı daha da artıracaq, həm də belə vəziyyət mənzil bazarını nəzərəçarpacaq dərəcədə canlandıracaq. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, 2018-ci il dövlət büdcəsində əhalinin mənzilə olan tələbatının ödənilməsi, vətəndaşların güzəştli şərtlərlə mənzil əldə etməsi və sosial ipoteka kimi xərclərə 250 milyon manatın ayrılması nəzərdə tutulub. Amma dövlət xətti ilə verilən ipoteka kreditləri təkcə bununla məhdudlaşmır. Məlumdur ki, bankların öz xətti ilə verdiyi ipoteka kreditlərinin şərtləri “Azərbaycan İpoteka Fondu”nu şərtləri ilə müqayisədə xeyli ağırdır. Əsas etibarı ilə də gənclər mənzil problemini həll etmək, ipoteka ilə mənzil almaq üçün banklara müraciət etmək istəsələr də, şərtlərin ağır olması onların, belə demək olar ki, arzusunu gözündə qoyur. Ölkədə statistik ailənin orta aylıq gəliri, eləcə də bir çox digər tələblər bankların ipoteka kreditlərinin şərtlərinə uyğun gəlmir. “Azərbaycan İpoteka Fondu”nun ayırdığı kreditlərin miqdarı isə hələ istənilən həddə olmadığı üçün bundan hamının istifadə etməsi də mümkün deyil. Məhz belə bir vaxtda baş nazir Artur Rəsizadənin imzaladığı yeni qayda evi olmayanlar üçün geniş imkanlar yaradır. Belə ki, baş nazir Prezidentin "Azərbaycan Respublikasında ipoteka kreditləşməsinin bəzi məsələləri haqqında" 2016-cı il 22 iyun tarixli fərmanının 9.6-cı bəndinin icrasını təmin etmək məqsədilə yeni qaydaları təsdiq edib. Dövlət başçısı həmin fərmanla Nazirlər Kabinetinə nəzarət zərfi dövlətə məxsus banklar tərəfindən öz vəsaitləri hesabına ipoteka kreditlərinin verilməsi qaydasını müəyyən etməyi tapşırıb. "Nəzarət zərfi dövlətə məxsus banklar tərəfindən öz vəsaitləri hesabına ipoteka kreditlərinin verilməsi Qaydası" yalnız dövlətin payı olan banklara şamil edilir. Bunlar isə iki banka - Azərbaycan Beynəlxalq Bankına və "Azər Türk Bank"a həmin səlahiyyəti verir. Artıq bu iki bank əhaliyə İpoteka Fondu xəttilə verilən şərtlərə və qaydalara uyğun olaraq 4 və 8 faizlə ipoteka krediti verə bilər. Xatırladaq ki, digər banklarda ipoteka kreditlərinin faiz dərəcəsi 20 faizdən başlayır. Amma daha iki böyük bank, qeyd olunduğu kimi, İpoteka Fondu xəttilə verilən şərtlərə və qaydalara uyğun olaraq 4 və 8 faiz ilə ipoteka krediti verə bilər. Belə vəziyyətdə sərfəli ipoteka kreditlərindən daha çox sayda insanın istfiadə etməsinə şərait yaranır. Elə "Əmlak" Ekspert Mərkəzinin direktoru Ramil Osmanlı da bildirir ki, yeni qaydalar ipotekaya marağı artıracaq: "Həmin bankların ipoteka krediti verməsi Müşahidə Şurasının ipoteka prosesinə marağından asılı olacaq. Nəzərə almalıyıq ki, bu iki bankda dövlətin payı var".
Bundan başqa, artıq tezliklə dövlət hesabına tikilən güzəştli mənzillərin də satışına başlanacaq. Bu xətt üzrə də xeyli sayda insanın mənzil sahibi olması gözlənir. İlkin məlumatlara görə, əhalinin mənzilə olan tələbatının ödənilməsi istiqamətində inşa edilən Yasamal Yaşayış Kompleksi 1 843 ailəni mənzillə təmin edəcək. Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin (MİDA) direktor müavini Sadiq Sadiqovun sözlərinə görə, kompleksdə ilk mənzillərin gələn ilin yayında istifadəyə verilməsi planlaşdırılır: "Bu layihənin icrasına 20-dən çox podratçı şirkət, 3 500 işçi cəlb olunub". Bundan başqa, MİDA rəsmisinin sözlərinə görə, agentliyin hazırda layihələndirdiyi ikinci yaşayış kompleksi 3 000 mənzildən ibarət olacaq. Qeyd edək ki, kompleksdə 1 otaqlı mənzillərin sahəsi 30-35 kvadratmetr, 2 otaqlıları 50-60 kvadratmetr, 3 otaqlı mənzillər isə 65-75 kvadratmetr olacaq. Aylıq ödənişə gəlincə, 1 otaqlı mənzillərin aylıq ödənişi 140, 2 otaqlı 180, 3 otaqlı 300-350 manat ətrafında olacaq. Bu isə aztəminatlı insanların da mənzil sahibi olmasına imkan verəcək. Ekspertlər hesab edir ki, bütün bunlar mənzil bazarında yeni canlanmaya da gətirib çıxaracaq. İndiki şəraitdə bu, həm də ölkə iqtisadiyyatı üçün vacib hal sayılır.
Tahir TAĞIYEV
