“Rusiyada maliyyə sektorunda vəziyyət sabitdir, rublun hazırkı məzənnəsi mövcud vəziyyətə uyğundur”. Bunu Rusiyanın iqtisadi inkişaf naziri Maksim Reşetnikov ölkə iqtisadiyyatının sabitliyinin yaxşılaşdırılması üzrə hökumət komissiyasının iclasında deyib.
Nazir onu da bildirib ki, ölkədə maliyyə sferasında da vəziyyət qənaətbəxşdir və rubl xarici valyutalara qarşı möhkəmlənməkdə davam edir. Bunlar fonunda Rusiyanın əsas istəklərindən biri xarici ticarətdə rublla dövriyyəni artırmaqdır. Əslində, bu istiqamətə artıq Rusiyanın müəyyən nailiyyətləri də var. Xarici ticarətdə rublla əməliyyatlar artır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Azərbaycanal da ticarətdə Rusiya milli valyutalarla dövriyyəni əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilib. Bunu Xarici İşlər Nazirliyinin MDB ölkələri üzrə dördüncü departamentinin direktoru Denis Qonçar da xüsusi olaraq vurğulayır: “Moskva Qərbin hərəkətlərindən yaranan risqləri azaltmaq üçün qabaqlayıcı tədbirlər görüb. Azərbaycan da daxil olmaqla, digər ölkələrlə milli valyutalarda hesablaşmalara daha fəal keçid edib”. O qeyd edib ki, ekspert hesablamalarına görə, Rusiya ilə Azərbaycan arasında bütün ticarətin təxminən 30%-i rublla həyata keçirilir və bütövlükdə Rusiya-Azərbaycan iqtisadi münasibətlərinin arxitekturası xarici neqativ amillərə o qədər də həssas deyil, qeyri-standart vəziyyətlərə tez uyğunlaşır. Denis Qonçarın sözlərinə görə, Rusiya Federasiyası Azərbaycanın aparıcı iqtisadi tərəfdaşlarından biridir və Azərbaycan neft məhsullarının idxalçıları arasında birinci yerdədir. Bununla yanaşı, Rusiya Azərbaycanal münasibətdə SWIFT sistemi ilə bağlı problemlərə də son verməyə çalışır. Qeyd edək ki, Rusiyanın SWIFT sistemindən çıxarılması maliyyə köçürmələrində problemlər yaradıb. Rusiya şirkətləri ilə ticarət edən iş adamları müqavilələrə görə ödənişləri edə bilmirlər, bu da müvafiq olaraq tədarük zəncirlərinin qırılmasına və nəticədə qlobal inflyasiyanın sürətlənməsinə səbəb olur. Azərbaycanın Rusiya mallarını idxal edən işgüzar dairələri də çətin vəziyyətdə qalıblar. Bir çox irili-xırdalı sahibkar pul köçürmələrində yaranan çətinliklərlə əlaqədar Rusiyadakı şirkətlərlə bağlanmış müqavilələrə görə ödəniş edə bilmədiklərindən şikayətlənirlər.
Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri Mixail Boçarnikov xarici müqavilələrin ödənişində yaranan çətinlikləri şərh edərkən bildirib ki, problem müvəqqətidir və Azərbaycan banklarının Rusiya Bankının maliyyə vəsaitlərinin ötürülmə sisteminə qoşulması ilə ödənişlərlə bağlı risklərin minimuma endirilməsi asanlaşacaq. Rusiya Mərkəzi Bankı maliyyə məlumatlarının ötürülmə sistemi (MMÖS) ilə bu problemi çözməyə çalışır. O, beynəlxalq maliyyə sistemindən asılı olmayaraq SWIFT-in rus analoqudur. 2014-cü ilin sonunda MMÖS test rejimində işə salındı, 2015-ci ilin yayında isə Rusiya bankları ona fəal şəkildə qoşulmağa başladılar. Rusiyanın bütün bankları və demək olar ki, bütün iri maliyyə təşkilatları və şirkətləri, eləcə də 50-dən çox xarici şirkət MMÖS -ə qoşulub. Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) ölkələrinin ərazisində MMÖS sisteminin tətbiqi ilə yanaşı, Türkiyə, Almaniya, İsveçrə, Fransa, Yaponiya, İsveç və Kubanın bəzi bankları artıq ona inteqrasiya olunub. Azərbaycanda Rusiyanın VTB bankının törəmə şirkəti olan “VTB Azərbaycan” ilk dəfə olaraq MMÖS -ə qoşulub. Yerli bankın müştəriləri Rusiya ilə rublla vəsait köçürmək və almaq, alınan rublu Azərbaycan manatına çevirmək, həmçinin ölkə daxilində manatla əməliyyatlar aparmaq üçün adi əməliyyatlar apara bilərlər. Azərbaycanın Rusiyanın ödəniş sisteminə inteqrasiyası imkanlarını şərh edən Dövlət İqtisad Universitetinin professoru Elşad Məmmədov bildirib ki, Azərbaycanın Rusiya Mərkəzi Bankının ödəniş sisteminə inteqrasiyası iki ölkənin iqtisadi qurumları arasında əməkdaşlığa və iqtisadi artıma təkan verə bilər. Digər tərəfdən, bu, Rusiya ilə Azərbaycan arasında ticari-iqtisadi əlaqələrin sabitliyinin qorunmasıdır: "Qərbin Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar kontekstində və Rusiya Federasiyasının Azərbaycanın xarici iqtisadi siyasətində mühüm və əhəmiyyətli rolunu nəzərə alaraq, sadəcə olaraq, ödənişlərin həyata keçirilməsi baxımından sabit münasibətlərin qurulması zəruridir". Onun sözlərinə görə, bu, həm qarşılıqlı ticarətə, həm də birbaşa maliyyə seqmentinə, o cümlədən Azərbaycan-Rusiya münasibətləri üçün son dərəcə vacib olan pul köçürmələrinə aiddir: "Unutmaq lazım deyil ki, müxtəlif mənbələrə görə, Rusiya Federasiyasında üç milyona qədər soydaşımız yaşayır. Pul köçürmələri üçün sabit formatların saxlanılması çox vacibdir". Onu da xatırladaq ki, “Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında” Bəyannaməyə əsasən, Rusiya və Azərbaycan milli qanunvericilikləri və kredit-pul siyasətləri çərçivəsində kredit-bank təşkilatlarının fəaliyyətinə, maliyyə institutlarının əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsinə, maliyyə-sənaye qrupları, istehsal və digər təşkilati-təsərrüfat strukturları da daxil olmaqla birgə müəssisələrin yaradılmasına yardım göstərməyə hazırlıqlarını ifadə edirlər. Tərəflər qarşılıqlı hesablaşmalarda milli valyutalardan istifadəyə, bank kartlarına birgə xidmət daxil olmaqla ödəniş sistemlərinin qarşılıqlı uyğunluğuna, eləcə də iki ölkənin bankları arasında birbaşa müxbir münasibətlərin inkişaf etdirilməsinə imkan yaratmalıdırlar. Artıq bu istiqamətdə iş gedir. Ölkələrimiz arasında ikitərəfli ticarəti həyata keçirən bankların üzərinə isə məlumatların ötürülməsi və ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün yeni kanallar tapmaq tapşırılıb. Bütün bunlar fonunda Azərbaycanın Rusiya ilə ticarətində dollar artıq arxa plana keçir.
Ramil QULİYEV
