Azərbaycanın sığorta şirkətləri kiçik mühərrikli avtomobillərin sığortalanmasından imtina etməyə çalışır. Son aylar bazarda ayrı-ayrı sığorta şirkətləri tərəfindən tətbiq edilən qaydalar bunu deməyə əsas verir.
Danılmaz faktdır ki, son illər ölkədə avtomobillərin sayı kəskin artıb. Artım əsasən kiçik həcmli mühərrikli avtomobillərin hesabına olduğuna görə, icbari sığorta yığımlarının həcmi ciddi şəkildə artmayıb. Nəticədə, sığorta şirkətlərinin təminatları və ödənişləri yığımlarından daha sürətlə artır və zərərlilik yüksəlir.
Məlumat üçün bildirək ki, qüvvədə olan qaydalara əsasən, mühərrik həcmi 1500 kubsantimetrədək olan avtomobillərin sığorta haqqı 50 manatadək, 2000 kubsantimetrədək olan avtomobillərdə isə 75 manatadək təşkil edir. Sığorta şirkətinin verdiyi təminat isə istənilən mühərrikli avtomobil üçün 5000 manat təşkil edir.
Qeyd edək ki, qanunvericilikdə Bonus-malus sistemi də nəzərdə tutulub. Bu qaydaya görə, avtomobili qüsursuz, yəni qəzasız idarə edənlər növbəti ilə daha aşağı sığorta haqqı ödəyirlər (təminat olduğu kimi 5000 manat qalmaqla) – bu Bonus qaydasıdır.
Qəza törədənlər isə növbəti ilə daha yüksək sığorta haqqı ödəməlidirlər – bu Malus qaydasıdır. Amma reallıqda bu qayda da birtərəfli işləyir – qəzası olan avtomobil sahibləri müxtəlif üsullardan (o cümlədən avtomobili başqa şəxsin adına sığorta etməklə) istifadə etməklə sığorta haqqını növbəti il də aşağı məbləğdə ödəməyə nail olurlar. Bu da sığorta şirkətləri üçün sərfəli olmayan vəziyyət yaradır.
Bu səbəbdən də sığorta şirkətləri kiçik mühərrikli avtomobilləri sığorta etməkdən yayınır. Səbəb isə odur ki, qəza baş verərsə 45 manatlıq sığorta haqqı müqabilində 9500 manatlıq sığorta ödənişi edilməsi sığorta şirkətinə sərf etmir. Qeyd edək ki, imtina halları daha çox Bakı, Abşeron və Sumqayıt şəhərlərində qeydiyyatda olan kiçik mühərrikli avtomobilləri əhatə edir. Bu avtomobillərin icbari sığortası üzrə agentlərə komissiya da verilmir.
“Tətbiq edilən qadağa qanunsuzdur və tənzimləyici qurum Mərkəzi Bank tərəfindən bu addımı atan sığorta şirkətlərinə qarşı sanksiya tətbiq edilməlidir”
Sığorta eksperti İlkin İbrahimov bildirdi ki, sığorta şirkətləri hazırda qeyri-rəsmi olaraq avtobus və kiçik mühərrikli avtomobillərin sığortasından imtina edir. Bunu həmin nəqliyyat vasitələrinin daha çox qəza riski ilə üzləşməsi ilə əlaqələndirirlər. Amma bütün kiçik mühərrikli avtomobil sahibləri taksi fəaliyyətinə cəlb edilmir: “Bununla belə, hər iki halda tətbiq edilən qadağa qanunsuzdur və tənzimləyici qurum Mərkəzi Bank tərəfindən bu addımı atan sığorta şirkətlərinə qarşı sanksiya tətbiq edilməlidir. “İcbari sığortalar haqqında” qanunun 23.3-cü maddəsinə əsasən sığorta şirkəti heç bir halda icbari sığorta müqaviləsi bağlamaqdan imtina edə bilməz. Əks halda, maliyyə bazarlarına nəzarət orqanı (Azərbaycan Mərkəzi Bankı) sığorta şirkətini cəzalandırmalıdır. Əvvəlcə, sığorta şirkətinə bununla bağlı xəbərdarlıq edilməli, növbəti dəfə lisenziyası ləğv edilməlidir. Bundan əlavə, sığorta şirkətinin vəzifəli və məsul şəxsləri də cərimə edilə bilər. Amma təəssüf ki, məsələ ilə bağlı indiyə kimi xəbərdarlıq edilən və ya cəzalandırılan sığorta şirkəti ilə rastlaşmamışıq”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, sığorta agentindən imtina alan və ya onlayn qaydada icbari sığorta polisi əldə edə bilməyən avtomobil sahibləri bunun üçün şirkətlərin baş ofislərinə müraciət edə bilərlər. Sığorta şirkəti bu halda mövcud qanuna riayət etməyə məcbur olacaq və avtomobili sığorta edəcək.
Günel CƏLİLOVA
