Bu günlərdə “Çin dəmir yolları” şirkəti Çin və Almaniyanı birləşdirəcək yeni Sian-Mannheim qatarının işə salındığını elan edib. Yeni reys Qazaxıstan, Azərbaycan, Rumıniya, Macarıstan, Slovakiya və Çexiyadan keçəcək. Beləliklə, qatar iki dənizi - Xəzəri və Qara dənizi keçməklə yanaşı, 11,3 min kilometr məsafə qət etməli olacaq.
Dənizdən keçmək üçün dəniz nəqliyyatından istifadə olunacaq. Artıq aprelin 13-də idman malları ilə yüklənən ilk qatar Sian şəhərindən yola düşüb. Sian Azad Ticarət Limanının Tikintisi və Əməliyyat şirkətinin baş direktoru Yuan Syaotsyunun sözlərinə görə, əvvəllər az sayda Çin-Avropa qatarının keçdiyi ölkələri və bölgələri əhatə edən yeni marşrut həm Çinə, həm də beynəlxalq müəssisələrə beynəlxalq ticarət üçün yeni bazarlar açır: “Yeni marşrut keçmişdə Çin-Avropa yük qatarını nadir hallarda görən ölkələri əhatə edir, yerli və beynəlxalq müəssisələr üçün yeni bazarlara çıxış imkanları açır. Bu marşrut həm də daxili və beynəlxalq ticarət-logistika müəssisələri üçün yeni nəqliyyat imkanları təqdim edir”. Ekspertlər hesab edir ki, Çindən Almaniyaya yeni marşrut xəttinin açılması Azərbaycanın yerləşdiyi bölgə üçün yeni imkanlar yaradır. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi yeni marşrut xəttinə əsasən, Çindən yüklər qatarla Xəzər və Qara dənizlərindən keçməklə Almaniyaya çatdırılacaq. Bu o fonda baş verir ki, Rusiya-Ukrayna mühaibəsi qonşu ölkədən keçən nəqliyyat dəhlizlərinin qapanmasına gətirib çıxarıb və quru yollar üzərindən Avropa-Çin, yaxud əks istiqamətdə digər dəhlizlərə marağı artırıb. Hazırda “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizinin digər hissəsi olan Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu üzrə yüklər göndərilir. Bu vəziyyətdə Çinin təklif etdiyi multimodal daşımalar Xəzər dənizi üzərindən həyata keçirilsə, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti ilə yüklər Qara dənizə daşınacaq, oradan isə Bolqarıstan, Rumıniya, Çexiya və Almaniyaya göndəriləcək. Yenə bu yolun multimodal alternativi Qara dəniz üzərindən davam edir, yüklər Çin istiqamətində ölkəmizə, buradan Gürcüstan limanlarına, oradan da Rumıniyanın Konstanta limanına, Macarıstan, Çexiya və Almaniyaya göndərilir.
Bunlar fonunda indi Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti bu gün Çin məhsullarının Avropa bazarlarına çıxmasında müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu da Çinin Azərbaycana marağını artıran əsas məqamlardan biri sayılır. Sözügedən marşrut 3500 kilometri əhatə edir, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Şərqdə Qazaxıstanın Çinlə sərhədində yerləşən Dostık şəhəri ilə Qərbdən Azərbaycanı birləşdirir. Bundan başqa, son illər həyata keçirilən birgə səylər nəticəsində Çin tərəfindən təklif olunan “Bir kəmər və bir yol” layihəsi ilə Azərbaycanın Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutuna inteqrasiyasında əhəmiyyətli nəticələr əldə edilib. Pekinin hələ 2013-cü ildə elan etdiyi “Bir kəmər, bir yol” adlı yeni iqtisadi inkişaf strategiyası, tarixi İpək Yolu üzərində yerləşən dövlətlər də daxil olmaqla, Çinin xarici ölkələrlə qarşılıqlı əlaqələrinin inkişafına və ticari-iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı ilə bağlı müvafiq infrastruktur yaradılmasına yönəlib. Avrasiyanın mərkəzində, Şərqlə Qərbin qovuşuğunda yerləşən Azərbaycan isə tarixi İpək Yolunun vacib ölkələrindən biri olub. Müasir dövrdə Azərbaycan beynəlxalq ticarət dəhlizlərinin yaradılmasında fəal iştirak edir. Dünyanın ən böyük ixracatçısı və ən böyük ikinci idxalçı ölkəsi olan Çinin özünün xarici ticari-iqtisadi əlaqələrini daha da dərinləşdirməkdən ötrü irəli sürdüyü "Bir kəmər, bir yol" strategiyası Azərbaycan üçün də yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Azərbaycan Çinin bu yeni təşəbbüsünün əməkdaşlıq, birgə inkişaf üçün yaratdığı imkanları düzgün qiymətləndirən, strategiyanı dəstəkləyən ilk ölkələrdən biri olub. Azərbaycan həm də Çinlə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsində maraqlı tərəf qismində çıxış edir. Çünki Çinin ixrac etdiyi ümumi məhsulların həcmi 2,5 trilyon dollara çatır. Bu həcmdə yüklərin dünya bazarlarına çıxarılmasında iştirak edən ölkələr tranzit haqqı olaraq bundan yüksək gəlir əldə edir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, indi Çin üçün ən sərfəli marşrut təklif edən ölkə qismində Azərbaycan çıxış edir. Təsadüfi deyil ki, Çin “Bir kəmər, bir yol” layihəsi çərçivəsində bütün diqqəti məhz Bakı-Tiflis-Qarsa yönəldib. Pekin burada onu da nəzərə alır ki, Çindən gələn malların Avropaya daşınması üçün Azərbaycanda mükəmməl infrastruktur yaradılıb. Ölkəmizin Qazaxıstanın Aktau limanından yükləri daşımaq üçün 260 gəmidən ibarət güclü donanması var. Bu yüklərin boşaldılması və yola salınması üçün isə Ələtdə beynəlxalq əhəmiyyətli liman tikilib. Limandan yüklərin Avropa ölkələrinə daşınması üçün Bakı-Tiflis-Qars fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, “Şərq-Qərb” və “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizlərində yerləşən ölkələr öz mallarını nəql etmək üçün Azərbaycanın ərazisindən istifadə edir. Bundan başqa, Çində nəzərə alınır ki, Azərbaycan yaxın tezlikdə Zəngəzur dəhlizinin də reallaşmasına nail olacaq. Bu da ölkəmiz üzərindən daha çox yük daşınmasına imkan verəcək.
Ramil QULİYEV
