Neft Fondu 2022-ci ilin yanvar-mart ayları üzrə gəlir və xərclərinə dair məlumatı açıqlayıb. Bu açıqlamadan bəlli olur ki, Fond bu ilin 1-ci rübündə 1 milyard 660 milyon 800 min manat itkiyə məruz qalıb. Belə ki, Fondun aktivlərinin yenidən qiymətləndirilməsi zamanı onların bazar dəyəri dəyişkənliyindən yaranan mənfi fərqi bu qədər olub. Bununla yanaşı dolların bahalaşmasına görə Fondun valyuta məzənnələrinin dəyişməsindən yaranan büdcədənkənar gəliri 214,3 milyon manat təşkil edib.
Burada diqqəti çəkən məqam odur ki, ötən rüb ərzində Fondun 1 milyard dollarlıq itkiləri əsasən onun Rusiya bazarında yerləşdirdiyi aktivlərin dəyərsizləşdirilməsindən yaranıb. Bütövlükdə, Neft Fondunun birinci rüb hesabatında çox düşündürücü bir məqam var. Məsələ ondadır ki, 3 ayda 1,6 milyard manatdan yuxarı zərər kifayət qədər böyük rəqəmdir. Özü də bu zərərin səhm bazarlarındakı dalğalanmalarla əlaqəli olduğu bildirilir. Hansı ki, ilin birinci rübündə qlobal səhm bazarlarında kəskin enmə olmayıb. Ancaq zərərin bir hissəsi VTB banka yatırılan 500 milyon dolların hesabınadır.
Zatən Rusiyaya yönəlik iqtisadi sanksiyalar kəskinləşdirilirdi. Olmazdımı Fond Rusiyadakı aktivləri vaxtında geri çəkib bir belə zərərdən yayınsın?
“Ancaq siyasi motivlər üzündən bunu etmək mümkün olmayıb”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov vəsaitlərin vaxtında çıxarılmamasını siyasi motivlərlə əlaqələndirdi: “Hesab etmirəm ki, Neft Fondunda treyder əməliyyatlarını həyata keçirən mütəxəssislər kəmsavad olublar. Onların hamısının kifayət qədər savadı və təcrübəsi var. Ona görə də bunu qeyri-peşəkarlıqla əlaqələndirmək doğru olmaz. Məlum məsələ idi ki, Rusiya ciddi iqtisadi itkilərlə üzləşəcək. Ümumiyyətlə, 2013-cü ildən Rusiya iqtisadi baxımdan risqli ərazi hesab olunurdu. Bu nöqteyi-nəzərdən, əlbəttə ki, bizimkilər bunu dəyərləndirirdilər. O baxımdan son aylarda çevik manevr edib vəsaitləri çəkmək olardı. Bu minvalla itkiləri minimuma endirmək mümkün idi. Bunun üçün həm iqtisadi alətlərimiz var idi, həm də digər vasitələr mövcud idi. Ancaq siyasi motivlər üzündən bunu etmək mümkün olmayıb. Problem ondadır ki, Azərbaycan belə bir addım atsaydı, o zaman bu, Rusiyada siyasi narazılığa səbəb olardı. Ona görə də Neft Fondunun aktivlərində bu qədər itki qeydə alınıb. Məsələ ondadır ki, Azərbaycan regionda siyasi tarazılığı qorumaqdan ötrü bu itkilərə məruz qalıb. Çünki siyasi tarazılığı da qorumaq lazımdır. Ona görə ki, sabah nəyin baş verəcəyini indidən bilmək olmur. Bu baxımdan bəzi güzəştlərə getmək zərurəti yaranır”.
İqtisadçı-ekspert onu da qeyd etdi ki, növbəti illərdə bu kimi risqləri nəzərə almaq lazımdır.
Vidadi ORDAHALLI
