Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu (ARDNF) bildirir ki, 2021-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ARDNF-nin büdcə gəlirləri 10 444,5 milyon manat, büdcə xərcləri isə 7 328,2 milyon manat təşkil edib.
ARDNF-in yaydığı məlumata görə, 2021-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ARDNF-nin neft və qaz sazişlərinin həyata keçirilməsi ilə bağlı gəlirləri 8 178,2 milyon manat, o cümlədən mənfəət neftinin və qazın satışından 7 384,4 milyon manat, bonus ödənişləri 772,0 milyon manat, tranzit gəlirləri 16,5 milyon manat, akrhesabı ödənişlər 5,3 milyon manat təşkil edib. Hesabat dövrü ərzində ARDNF-nin vəsaitinin idarə olunmasından əldə edilən gəlirlər 2 266,3 milyon manata bərabər olub.
Cari ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ARDNF-nin 2021-ci il büdcəsinin icrası çərçivəsində 7 309,7 milyon manat vəsait dövlət büdcəsinə transfert edilib. “2019-2023-cü illər üçün Azərbaycan Respublikasında ali təhsil sisteminin beynəlxalq rəqabətliliyinin artırılması üzrə Dövlət Proqramı”nın maliyyələşdirilməsinə 3,4 milyon manat yönəldilib. 2021-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ARDNF-nin idarə edilməsi ilə bağlı xərcləri 15,1 milyon manat təşkil edib. Valyuta məzənnələrinin dəyişməsindən yaranan fərqlə bağlı ARDNF-nin büdcədənkənar xərcləri 1 990,6 milyon manat təşkil edib.
2021-ci il sentyabr ayının 30-na ARDNF-nin aktivləri 2021-ci ilin əvvəlinə (43 564,3 milyon ABŞ dolları) nisbətən 1.52% artaraq 44 226,4 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Aktivlərin artımı ARDNF-nin büdcə gəlirləri, o cümlədən vəsaitlərin idarə edilməsindən əldə edilən gəlirlər hesabına olub. Müvafiq dövr ərzində ən yüksək gəlirlilik səhm alt portfelində müşahidə olunmaqla investisiya portfelinin hər bir tərkib aktiv növü üzrə müsbət gəlirlilik qeydə alınıb.
Bütün bu deyilənlərin fonunda Neft Fondunun gəlir və xərcləri barədə açıqlamaları şəffaf saymaq olarmı?
Natiq Cəfərli: “Büdcədənkənar layihələrin maliyyələşdirilməsində şəffaflıqdan danışmaq mümkün deyil”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərlinin fikrincə, Fondun xərclərinin şəffaflığına birmənalı prizmadan yanaşmaq mümkün deyil: “Ümumən, hesabat şəffaf görünür. Yəni gəlir və xərclərlə bağlı rəqəmlər uyğun gəlir. Ancaq bəzi layihələrin maliyyələşdirilməsi ilə bağlı ciddi problemlər var. Büdcədənkənar layihələrin maliyyələşdirilməsində şəffaflıqdan danışmaq mümkün deyil. Çünki həmin sahələrdə şəffaflıqla bağlı ciddi problemlər var. Demək olmaz ki, sözügedən sahədə hər şey qaydasındadır. Əksinə, bir sıra qaranlıq məqamlar var. Neft Fondunun iki əsas funksiyası var. Birincisi, Fond dövlət büdcəsinin əsas donorudur. Çünki hər il büdcənin ən az yarısı Neft Fondundan olan transfertlər hesabına formalaşır. İkincisi, Neft Fondu icmal büdcəyə daxil olan layihələri də maliyyələşdirir. Bura sosial, təhsil, məcburi köçkünlərlə bağlı layihələr daxildir. Məhz bu layihələrin maliyyələşdirilməsi ilə bağlı detallı açıqlamalar olmur. Bəlli deyil ki, sözügedən layihələrə ayrılan vəsait hansı formada xərclənir, nəyə xərclənir. Bununla bağlı konkret nə qədər vəsaitin ayrıldığı məlum deyil. Ayrılan vəsaitin hansı zaman kəsiyində nəyə xərcləndiyi barədə detallı açıqlamalar yoxdur”.
Aydın Hüseynov: “Neft Fondunun açıqlamaları şəffaflığa əsaslanır”
Millət vəkili Aydın Hüseynov isə hesab edir ki, Neft Fondunun hesabatları şəffafdır: “Hansısa bir qurum öz gəlir və xərcləri barədə ictimaiyyətə hesabat verirsə, bu, şəffaflığın təzahürlərindən biridir. Bu baxımdan Neft Fondunun açıqlamaları şəffaflığa əsaslanır. Hətta bir sıra beynəlxalq təşkilatlar bir neçə dəfə şəffaflığa görə Neft Fondunun öncül sıralarda yer aldığını qeyd ediblər. Bu isə ondan xəbər verir ki, Azərbaycanın milli sərvəti olan neftdən əldə edilən gəlirlər səmərəli şəkildə xərclənir. Bu həm də ölkədəki şəffaflıqla bağlı dövlət siyasətinin bariz nümunəsidir”.
Vidadi ORDAHALLI
