Əsas kapitala yönəlik investisiyanın azalması davam edir. Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında əsas kapitala 9 milyard 560.2 milyon manat vəsait yönəlib. Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) məlumatına görə, bu, 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 8.7 faiz azdır. DSK onu da bildirib ki, neft-qaz sektoruna yatırılmış investisiyaların həcmi 9.7 faiz, qeyri neft-qaz sektoruna yönəldilən vəsaitin həcmi isə 8 faiz azalıb.
O da məlum olub ki, hesabat dövründə istehlak qiymətləri indeksi 2020-ci ilin yanvar-sentyabr aylarına nisbətən 5.2 faiz bahalaşıb. Bunun ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatları üzrə 6, qeyri-ərzaq məhsulları üzrə 4.4, əhaliyə göstərilmiş ödənişli xidmətlər üzrə isə 4.6 faiz təşkil etdiyi açıqlanıb. Sentyabrda bahalaşma əvvəlki aya nisbətən 1.8, əvvəlki ilin sentyabr ayı ilə müqayisədə isə 8.5 faiz təşkil edib.
Görünən odur ki, pandemiya səngisə də və iqtisadiyyatda fəallıq müşahidə olunsa da, bu, sərmayə qoyuluşuna müsbət təsir etməyib. Ən azından, azalmanı dayandırmaq mümkün olmayıb. Bütün bu deyilənlərlə yanaşı maraqlıdır, hər iki sektora investisiya qoyuluşunda azalma niyə davam edir? Azalmanı necə dayandırmaq olar?
“İndiki dönəmdə investisiyaların azalması ölkə iqtisadiyyatı üçün yaxşı hal deyil”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Əsas kapitala, xüsusən də onun qeyri-neft soktoruna yönələn investisiyaların azalması bütövlükdə yaxşı hal deyil. O baxımdan bu, çox ciddi düşündürücü məsələdir. Çünki iqtisadiyyatın canlanması, intensiv bir şəkildə inkişafı yatırılan kapitalın həcmi ilə ölçülür. Kapital yatrımları artdıqca, iqtisadiyyat daha sürətlə inkişaf edir. Əks halda iqtisadiyyat geriləyir və yaxud da yerində sayır. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycanın həm neft, həm də qeyri-neft sektorunda sərmayələrin həcmi azalır. Bu da ölkə iqtisadiyyatı üçün yaxşı hal deyil. Ona görə də müvafiq qurumlar bu barədə düşünməli və sərmayə qoyuluşunun həcminin azalmasının səbəblərini araşdırmalıdır. Düzdür, ümumən sərmayələrin azalmasında pandemiyanın rolu var. Ancaq bu, indiki dönəmdə sərmayələrin azalmasında ciddi əsas sayılmamalıdır. Ona görə ki, pandemiyanın təsirləri bu il xeyli azalıb. Belə görünür ki, sərməyə qoyuluşu üçün yetərincə əlverişli şərait yoxdur. O üzdən, müsbət dinamika müşahidə edilmir. Dünya iqtisadiyyatında müəyyən bir iqtisadi fəallıq müşahidə edilir. Ona görə də dünyada gedən proseslərə uyğun olaraq bizdə də iqtisadiyyatın canlanması prosesi getməlidir. Bunun üçün isə yatırımların həcminin artırılması istiqamətində ciddi addımlar atılmalıdır”.
Professor onu da qeyd etdi ki, sərmayə qoyuluşunun stimullaşdırılması məsələsi daim diqqət mərkəzində olmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
