Bu ilin ilk 4 ayında Azərbaycan iqtisadiyyatında azalma tempinin səngiməsi müşahidə olunub. Belə ki, 2021-ci ilin yanvar-aprel aylarında ölkədə 25 milyard 78 milyon manatlıq və ya əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,2 faiz az ümumdaxili məhsul istehsal olunub. Azalma daha çox iqtisadiyyatın neft-qaz sektoru ilə bağlı olub. Belə ki, iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 8,4 faiz azalıb. Bu müddətdə isə qeyri-neft sektorunda 4,1 faiz artım qeydə alınıb. Nəticədə qeyri-neft sektorundakı artım neft sənayesindəki azalmanı xeyli dərəcədə balanslaşdıra bilib.
Qeyri-neft sektorunda iqtisadi aktivliyin yüksəlməsi bu ilin yanvar ayından sonra sərt karantin tədbirlərinin tətbiq edilməməsi ilə bağlıdır. Son 4 ayda Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah sərt karantin tədbirlərinə getmədən yoluxma sayını optimallaşdıra bilib. Hansı ki, bu müddət ərzində əksər ölkə yaz aylarında sərt karantin tətbiq etmək məcburiyyətində qaldı. Nəticədə bu, həmin ölkələrin real sektoruna mənfi təsir etdi.
Belə fikirlər var ki, pandemiya ilə bağlı məhdudiyyətlər bir qədər də yumşaldılsa, Azərbaycanda iqtisadi artım müşahidə ediləcək. Məhdudiyyətlərin azaldılması iqtisadi aktivliyə müsbət təsir göstərməklə yanaşı, məşğulluğun təmin olunmasına da müsbət təkan verəcək.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
“Hesab edirəm ki, bir qədər də yumşalmaya getsək, bu, iqtisadi artıma ciddi müsbət təkan verəcək”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrinə, pandemiya ilə bağlı qaydalar bir qədər də yumşaldılsa, o zaman yerli istehsalda artım tempi yüksələcək: “Azərbaycanın həqiqətən də bu il əlavə məhdudiyyətlərin tətbiq edilməsinə getməməsi iqtisadiyyata müsbət təsir göstərdi. Bu ondan irəli gəlir ki, biz əvvəldən vahid kurs götürdük. Yəni digər ölkələrdə yumşalmalar tədricən baş verdiyi üçün biz sona qədər bir kursla getdik. Ona görə də hər hansı differensial yanaşma olmadığı üçün bunun ziyanını da görmədik. Ancaq digər ölkələr yumşalmalara getdiyi üçün fəsadları daha ağır oldu. Nəticədə yaranan vəziyyət həmin ölkələrdə makroiqtisadi vəziyyətə mənfi təsir etdi. İqtisadi sistemin hərəkətə gətirilməsi üçün kifayət qədər vaxt və sərmayə lazımdır. Ancaq Azərbaycanın sərgilədiyi yanaşma nəticəsində biz elastikliyimizi qoruyub saxlaya bildik. Hesab edirəm ki, bir qədər də yumşalmaya getsək, bu, iqtisadi artıma ciddi müsbət təkan verəcək. Artıq biz görülən bəzi tədbirlərin effektini görürük. Paralel vaksinasiya ilə yanaşı, yoluxanların sayı azalır. Bütün bunlar imkan verir ki, biz daha da böyük yumşalmaya gedək. Daha böyük yumşalmaya getsək, bu, qeyri-neft sektorunda sıçrayışa imkan yaradacaq. Nəticədə istehsalat kəskin arta bilər”.
İqtisadçı-ekspert onu da qeyd etdi ki, yumşalmaya gedilməsi vacibdir.
Vidadi ORDAHALLI
