Məlum olduğu kimi, bir neçə aydır dünya dövlətləri koronavirus pandemiyası ilə mübarizə aparırlar. Pandemiya bütün dünya ölkələrinin sosial-iqtisadi vəziyyətinə, ictimai həyata və demək olar, bütün sahələrə öz təsirini göstərib. İqtisadiyyat və xidmət sektorlarında elə sahə yoxdur ki, orada bunun izləri görünməsin.
O cümlədən, Azərbaycana da sözügedən pandemiya təsir göstərir. Ancaq müqayisə aparanda məlum olur ki, digər ölkələrə baxanda, Azərbaycana bunun təsirləri daha az olub. Məsələn, pandemiya bir sıra ölkələrin xarici ticarət dövriyyəsinə ciddi mənfi təsir etdiyi halda, Azərbaycanın xarici ölkələrlə ticarət əlaqələri o qədər də azalmayıb. Bir sıra ölkələrin nəqliyyat daşımaları azaldığı halda, bizdə bu azalmayıb, az da olsa daşımalar artıb. Azərbaycanın tranzit ölkə olaraq rolu kiçilməyib. Bunu statistik rəqəmlər də təsdiq edir. Son altı ayda bir sıra inkişaf etmiş ölkələrdə iqtisadi tənəzzül 10-20 faiz olduğu halda, bizdə cəmi 2,7 faiz iqtisadi azalma qeydə alınıb. Başqa bir tərəfdən, Azərbaycanın digər ölkələrlə müqayisədə ixracı elə də azalmayıb. Bəzi sahələrdə ixrac, sənaye istehsalı artıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, koronavirusla mübarizədə Azərbaycanın başqa ölkələrlə müqayisədə nümayiş etdirdiyi iqtisadi-ticarət üstünlükləri daha böyükdür.
Bu arada o da məlum olub ki, koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar olaraq əksər ölkədə ümumi büdcə gəlirlərinin azalması daha böyük rəqəmlərlə ölçülür. Elə ölkələr var ki, orada büdcə gəlirləri 5, 10, 20 milyard dollar və daha çox azalıb. Ancaq belə baxanda Azərbaycanda büdcə gəlirlərinin azalması elə də böyük rəqəmlərlə ölçülmür. Bizdə büdcə gəlirlərində ümumi azalmalar 890 milyon manat məbləğində dəyərləndirilir. Bu isə indiki çətin vaxtda digər ölkələrlə müqayisədə müsbət göstəricidir. Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycanda dövlət tərəfindən görülən qabaqlayıcı tədbirlər nəticəsində koronavirus pandemiyası səbəbindən yaranmış neqativ iqtisadi proseslərin dərinləşməsinin qarşısı əhəmiyyətli dərəcədə alınıb.
“Əvvəlki böhranlardan ciddi nəticələr çıxarılıb, bununla bağlı müəyyən təhlillər aparılıb və müvafiq işlər görülüb”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli Azərbaycanda büdcə gəlirlərinin böyük ölçüdə azalmamasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Əvvəla Azərbaycan əvvəlki böhranlardan ciddi nəticələr çıxarıb. Bununla bağlı müəyyən təhlillər aparılıb və müvafiq işlər görülüb. Azərbaycanın büdcə gəlirlərinin azalması əsasən neftin qiymətinin ucuzlaşması ilə bağlıdır. Bir məqamı nəzərə almaq lazımdır ki, 2015-ci ildən sonra Neft Fondundan büdcəyə transfertlərin həcmi azalan xətt üzrə inkişaf edib. Eyni zamanda, büdcədə neftin qiyməti azaldılıb. Qeyri-neft sektorunun inkişafına xüsusi diqqət edilir. Bu məsələdə başlıca məqamlardan biri də aparılan islahatlar nəticəsində iqtisadiyyatda şəffaflığın artması ilə bağlıdır. Məhz sözügedən islahatlar nəticəsində vergi və gömrük sahəsindən büdcəyə daxilolmaların həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Kölgə iqtisadiyyatı xeyli məhdudlaşıb”.
Ekspertin fikrincə, bütün bu görülən işlərin nəticəsidir ki, Azərbaycanın büdcə gəlirləri o qədər də azalmayıb.
Vidadi ORDAHALLI
