Bilirik ki, pandemiya dövründə ölkəmizdə məşğulluğun və sosial rifahın dəstəklənməsi sahəsində dövlət tərəfindən bir sıra əhəmiyyətli tədbirlər görülüb, proqramlar həyata keçirilib.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyilə ölkədə koronavirus (COVID-19) pandemiyasına qarşı genişmiqyaslı tədbirlər görülməklə, məşğulluğa və sosial rifaha dəstək məqsədilə fəal siyasət aparılır.
Məlum olduğu kimi, Prezidentin 19 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamının icrası ilə bağlı təsdiqlənmiş Tədbirlər Planında məşğulluğa və sosial rifaha dəstək məqsdilə 4 istiqamət üzrə 12 tədbir əksini tapıb. 17 apreldə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən elan edilən yeni dəstək tədbirləri ilə bu məqsədlər üçün 600 milyon manat vəsait ayrılıb.
Ümumilikdə, Tədbirlər Planı üzrə ayrılan vəsait təqribən 3,5 milyard manatdır və pandemiya ilə əlaqədar sosial dəstək tədbirləri təqribən 5 milyona yaxın vətəndaşı əhatə edir.
Dövlət və özəl sektorda muzdla çalışanların iş yerləri və əməkhaqqı gəlirləri qorundu və dövlət sektorunda 910 min işçidən karantin dövründə təxminən 80%-i işə çıxmasa da, onların əməkhaqqı ödənilir, özəl sektorda pandemiyadan zərər çəkmiş sahələrdə işləyən 600 min nəfərə dövlət dəstəyinin göstərilməsi tapşırığı verildi və artıq 320 min şəxs bu dəstəkdən yararlanıb. 2 milyon vətəndaşa sosial təminat növləri (pensiya, təqaüd, müavinət) üzrə ödənişlərin davamlılığı təmin edildi. Aprel-may aylarında 600 minədək, iyul ayında 16 rayon və şəhər üzrə 290 minə yaxın aztəminatlı işsiz şəxsi əhatə edən aylıq 190 manat birdəfəlik ödəmə proqramı icra edildi. Məşğulluq imkanlarının artırılması üçün ödənişli ictimai iş yerlərinin sayı 90 minə çatdırıldı, artıq 65 min insan əmək müqaviləsi ilə bu işlərə cəlb olunub.
Özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində minimum 12 min ailə (50 min ailə üzvü) kiçik təsərrüfatlarının qurulması işləri aparılır, 85 min ailənin 350 mindən çox üzvü ünvanlı dövlət sosial yardımı ilə təmin olunur, 100 minədək aztəminatlı ailə (400 min ailə üzvü) ərzaq yardımı ilə təmin edildi, 20 minədək şəxsin işsizlikdən sığorta ödənişi əhatə olunması işləri aparılır.
Dövlət və qeyri-dövlət sektoru üzrə iş yerlərinin və işçilərin əməkhaqqı gəlirlərinin qorunması üçün məqsədyönlü tədbirlər görülüb. Elektron sistem üzərindən prosesə gündəlik nəzarət edilir.
Əmək müqaviləsi sayında azalma deyil, əksinə, artımın baş verdiyi məlumdur. Belə ki, 1 yanvar 2020-ci ildən özəl sektorda əmək müqavilələrinin sayında 110 minədək, yəni 17 faizlik artım baş verib. Əmək müqaviləsi ilə özəl sektorda işləyən insanların sayı 751,3 minə çatıb.
Əmək müqavilələrinin sayının artımı nəticəsində əməkhaqqı fondunda 8,24 faiz artım baş verib, o cümlədən, özəl sektor üzrə bu artım 14 faizdən çoxdur. 300 min muzdlu işçinin əməkhaqlarının bir hissəsi maliyyələşdirilib və təqribən 300 min fərdi sahibkara dəstək verilib.
Əhalinin məşğulluq imkanlarının artırılması istiqamətində də böyük işlər görülüb. Ölkə başçısının tapşırığına əsasən, ödənişli ictimai iş yerlərinin sayı 38 mindən 90 minə çatdırılıb, artıq 65 min insan əmək müqaviləsi ilə bu işlərə cəlb olunub.
Şəffaflığın, ictimai nəzarətin təmin edilməsi üçün həm 190 manatlıq ödəniş, həm də ictimai işçilərin hər birinin siyahısı elektron portal vasitəsilə ictimaiyyətə açıqlanıb.
2020-ci ilin 6 ayında 1,3 mln. nəfərə yaxın şəxsin pensiyaları üçün - 2 mlrd. 250 mln. manat (2019-cu ilin müvafiq dövrünə nisbətən 436,51 mln. manat və ya 24,09 faiz çox, 743 min nəfərə sosial müavinət və təqaüd üçün - 475 mln. manat (2019-cu ilin müvafiq dövrünə nisbətən 151 mln. manat və ya 46,6 faiz çox), 85 minə yaxın ailənin 350 mindən çox üzvü üçün ÜDSY - 105 mln. manat (2019-cu ilin müvafiq dövrünə nisbətən 40,4 mln. manat və ya 62 faiz çox), aprel-may aylarında 600 min şəxsə aylıq 190 manat birdəfəlik ödəmə - 229 mln. manat həcmində dəstək göstərilib. Bütövlükdə, 3 mln. nəfər dövlətin bu qayğısı ilə əhatə olunub. 3 mlrd. 59 mln. manat (2019-cu ilin müvafiq dövrünə nisbətən 860 mln. manat və ya 40 faiz çox) vəsait ödənilib, Tənha yaşlılara sosial xidmətlər də göstərilib. Yaşı 65-dən yuxarı tənha şəxslərə evlərində sosial xidmətlərin göstərilməsi və xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şəxslərə sosial xidmət müəssisələrində xidmət göstərilməsi işləri aparıldı. 15 000-dən çox tənha yaşlı sosial xidmətlərlə əhatə olunub. Sosial tərəfdaşlar vasitəsilə artıq 100 min ərzaq payı aztəminatlı ailələrə (400 min ailə üzvü) verilib. Hazırda 9 sosial xidmət müəssisəsində 1000-dək şəxs stasionar şəraitdə sosial xidmətlərlə təmin olunur.
Bundan başqa, digər dəstək tədbirləri də həyata keçirilir. Belə ki, əhaliyə güzəştli işıq limiti aprel-may aylarında 100 kvts. həcmində artırılıb. Tələb olunan vəsait (2 aylıq) 10 milyon manat təşkil edib.
Sosial baxımdan həssas əhali qrupuna aid edilən ailələrin üzvü olan tələbələrin təhsil haqqı xərclərinin ödənilməsi, vergi, sığorta, kredit güzəştləri üzrə icra olunan paketlər çərçivəsində də 100 minlərlə insana dəstək verilir.
Altı ayda sosial rifaha və məşğulluğa dövlət dəstəyi Azərbaycanda hansı nəticələri verdi?
“Son altı ayda sosial rifaha və məşğulluğa verilən dövlət dəstəyinin müsbət nəticələr verdiyinin şahidi olduq”
Tanınmış iqtisadçı-ekspert Elşad Məmmədov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, pandemiya dövrünü əhatə edən son altı ay ərzində Prezident İlham Əliyevin tapşırığı və sərəncamları ilə əhalinin sosial rifah halının yüksəldilməsi və məşğulluğunun təmin edilməsi ilə bağlı genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirildi. E.Məmmədovun sözlərinə görə, bütün istiqamətlərdə həyata keçirilən tədbirlərdə xüsusilə əhalinin həssas qruplarının, aztəminatlı təbəqəsinin sosial rifah halının yüksəldilməsinin nəzərə alınması bu gün öz müsbət bəhrəsini verir. “Son altı ayda sosial rifaha və məşğulluğa verilən dövlət dəstəyinin müsbət nəticələr verdiyinin şahidi olduq. Eyni zamanda da biznesə dəstək mexanizmləri işlənildi. Bu da müsbət nəticələrin əldə edilməsinə səbəb oldu. Prezident İlham Əliyev nazirliklərin görməli olduğu işləri öz üzərinə götürərək bu işdə təşəbbüs göstərdi və həm əhalinin, həm də biznesin sosial maraqlarının müdafiəçisi kimi çıxış etdi. Bilirik ki, dörd istiqamət üzrə tədbirlər reallaşdırıldı. Bura həm sosial siyasət, həm verginin stimullaşdırılması, həm bank-kredit sisteminə dəstək, həm işgüzar fəallığın qorunması kimi tədbirlərin gerçəkləşdirilməsi daxildir. Pandemiya ilə əlaqədar dövlət tərəfindən həyata keçirilən sosial dəstək tədbirlərinin 5 milyona yaxın vətəndaşı əhatə etməsinin özü böyük göstəricidir. Deyim ki, dövlətin həyata keçirdiyi bu tədbirlər əhalinin bütün təbəqələrini əhatə edib, heç bir sahə kənarda qalmayıb. Bu tədbirlər nəticəsində yüzminlərlə insanın sosial rifah halı yaxşılaşıb və insanların məşğulluğu təmin edilib.
Bütövlükdə, bu, dünya iqtisadiyyatında baş verən böhran baxımından Azərbaycan iqtisadiyyatına mənfi təsirlərin xeyli dərəcədə qarşısını aldı. Amma bununla yanaşı, qeyd etməliyik ki, müasir dünyada baş verən iqtisadi böhran son onilliklər ərzində yaşanan ən böyük böhrandır. Bizim milli iqtisadiyyatımız da uzun müddət inkişaf edəcək və ona görə də, hesab edirəm ki, aidiyyəti nazirliklərin fəaliyyətində islahatlar davam etdirilməli və ölkə başçısı tərəfindən verilən tapşırıqların icrasında problemlər olmamalıdır” - deyə E.Məmmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
