Hələ də davam edən koronavirus pandemiyası dünya iqtisadiyyatına ciddi zərər vurmaqda davam edir. Bu fonda, hətta böyük iqtisadiyyata malik ölkələrin də ciddi problem yaşadığı müşahidə olunur. Bu sıraya ABŞ da daxildir.
ABŞ-da baş verənlər, əslində, digər dünya ölkələri tərəfindən də diqqətlə izlənir. Çünki burada yaşananlar dünyanın əsas rezerv valyutası sayılan dollara da təsir edir. Məşhur “Bloomberg” agentliyi də yazır ki, dolların dünyanın əsas ehtiyat valyutası kimi "hədsiz imtiyaz” dövrü sona yaxınlaşır. Qeyd olunur ki, buna səbəb pandemiya və ABŞ-ın qlobal liderliyinin zəifləməsidir. “Goldman Sachs” bankı da qeyd edir ki, dolların dünyanın əsas valyutası statusu erası sona çata bilər. Rus ekspert İvan Danilov bildirir ki, bu xəbərdarlığa mütləq diqqət etmək lazımdır:“Goldman Sachs” maliyyə dairələrində geniş tanınan bir qurumdur. O, bir trilyon dollarlıq aktivləri idarə edir. 2008-ci ildəki böhrandan sonra tədqiqatçı jurnalist Mett Teybinin təbirincə onu “Vampir kalmar” adlandırırlar. İndi bu bank bildirir ki, dolların dünyanın əsas valyutası statusu erası sona çata bilər.
Yuxarıda qeyd olunan səbəblərdəndir ki, “Vampir kalmar” hansısa kütləvi mövqedən çıxış edəndə, xüsusən də onun qiymətləndirməsi aparıcı media sinfinin mümkün proqnozları ilə üst-üstə düşməyəndə onun nə dediyinə qulaq vermək lazım gəlir. Dünya valyutası qismində dolların perspektivlərinin məhz Amerika bankı tərəfindən tənqid olunması ikiqat təəccüblüdür, çünki hətta ABŞ-da “qeydiyyata düşmüş” qlobal maliyyə strukturları da spesifik, amma çox nəzərə çarpan, müntəzəm olaraq gələcək senator və konqresmenlərə əliaçıq ianələrlə gücləndirilən patriotizmilə seçilir. “Goldman Sachs” da bir növ Amerikanın özüdür, lap dəqiqini desək, dəzgahlardan tamam aralanıb maliyyə manipulyasiyalarına baş vuran Amerikadır. Amerikanın maliyyə üzrə informasiya agentliyi “Bloomberg” nüfuzlu bankın analitiklərinin qorxularını belə anladır:"Goldman Sachs Group Inc.” ABŞ-da inflyasiya ilə bağlı qəflətən artan narahatlığa diqqət çəkərək, çərşənbə günü belə bir cəsarətli xəbərdarlıq yaydı ki, dollar özünün dünyanın ehtiyat valyutası statusunu itirə bilər. Konqres pandemiyanın talan elədiyi iqtisadiyyatı dəstəkləmək üçün növbəti fiskal stimullaşdırma raunduna yaxınlaşdığından, Federal Ehtiyat Sistemi isə bu il balansını artıq 2.8 trilyon dollar artırdığından, “Goldman”ın strateqləri xəbərdarlıq ediblər ki, ABŞ-ın siyasəti valyutanın dəyərdən düşəcəyi barədə narahatlıqlar yaradır və dünya valyuta bazarlarında dolların dominant qüvvə kimi ağalığına son qoyula bilər. “Goldman Sachs” analitiklərinə haqq vermək gərəkdir: hələ baharda, ABŞ FES-inin çap maşını ölkənin maliyyə bazarları və büdcəsinin epidemiya dövründə dəstəklənməsi üçün izafi işlərə başlayanda, Konqres və Senat iqtisadiyyata büdcə axınının həcmi və müvafiq olaraq defisitin artması barədə baş işlədəndə bank müştərilərilə xüsusi məsləhətləşmələr apararaq onları mümkün inflyasiya risqindən qaçmaq üçün dollarları qızıla çevirməyə inandırırdı. İndi bank həmin problemi maksimal dərəcədə geniş auditoriyanın diqqətinə çatdırmağa qərar verdi və bu onda gözəl alındı – dolların planetin əsas valyutası statusunu itirəcəyi barədə, demək olar ki, dünyanın bütün aparıcı KİV-ləri yazdı. Nüfuzlu bankın xəbərdarlığı mütləq eşidiləcək, ancaq Amerika siyasətçilərinin dünyanın əsas valyutası statusunun saxlanması üçün populyar olmayan addımlar atmaq qabiliyyətlərinə dair artıq ciddi şübhələr yaranıb”.
Ramil QULİYEV
