Azərbaycanda son 1 ay ərzində avronun məzənnəsində artım müşahidə olunur. Belə ki, avronun rəsmi məzənnəsi bu gün 1,9945 manat dəyərində açıqlanıb. Banklar tərəfindən avronun satış qiyməti isə iyulun 28-dən etibarən 2 manatı ötüb.
Maraqlıdır, avronun bahalaşmasının əsas səbəbi nədir və bu hal dollar və milli valyuta olan manata necə təsir edəcək?
“Son zamanlar Amerikada dolların ucuzlaşması, avronun isə dünyada bahalaşması Avropa məkanında Amerika mallarına marağı artırıb”
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli qeyd etdi ki, son bir həftə ərzində dolların məzənnəsi dünya birjalarında həm avro, həm də bir neçə digər əsas valyutalara qarşı dəyər itirib. Əsas səbəb isə ABŞ-da virusun qarşısının alınmasında müəyyən problemlərin olması, gündəlik yoluxma saylarının 50-60 min hədlərinə çatması, ABŞ iqtisadiyyatında ciddi daralmanın müşahidə olunmasıdır. Həmçinin, bu, Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) və ABŞ hökumətinin bilərəkdən apardığı bir siyasətdir. Çünki dolların ucuzlaşması ABŞ iqtisadiyyatına dəstək göstərir, ixracat potensialını artırır və ABŞ mallarının xaricə ixracını cəlbedici hala gətirir. Buna görə də son zamanlar dollar-avro nisbətində də kifayət qədər ciddi dəyişiklik olub. Son məzənnələrə əsasən, 1 avro 1,13 dollardan 1,17 dollara qədər bahalaşıb".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, dolları zəiflətmək üçün FED sisteminin bilərəkdən bəzi addımlar atdığının şahidi oluruq: “Əslində, iqtisadiyyatı güclü olan ölkələr ixrac potensialına görə öz milli valyutalarının az da olsa dəyərdən düşməsində maraqlı olurlar. Bu, həmişə ixracatı stimullaşdıran addıma çevrilir. Son zamanlar Amerikada dolların ucuzlaşması, avronun isə dünyada bahalaşması Avropa məkanında Amerika mallarına marağı artırıb. Sifarişlərin də son bir həftədə artdığını görürük. Bu da Amerika iqtisadiyyatına əlavə bir stimul yarada bilər. Ona görə də həm obyektiv səbəblərdən, həm də subyektiv olaraq bilərəkdən FED sistemi bəzi addımlarla böyük təklif paketləri ilə çıxış edir. Amerikada ən böyük təklif paketləri icra olunmağa başlanıb. 4,7 trilyon dollarlıq paket artıq işləyir. Bu həftədə isə 1 trilyon dollarlıq əlavə paket olacaq. Bu o deməkdir ki, dollar lap çox çap olunacaq. Bu da dolların ucuzlaşmasına səbəb olub”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, avronun məzənnəsinin yüksəlməsinin Azərbaycana dolayı təsirləri olacaq: “Bizdə məzənnə inzibatidir. Bazar iqtisadiyyatı qanunları işləmir, məzənnə inzibati qaydada tənzimlənir. 3 ildir dollar-manat məzənnəsi əsas götürülərək sabitləşdirilib. 1 dollar 1 manat 70 qəpik səviyyəsində inzibati qaydada sabit məzənnə rejimində fəaliyyət göstərir. Ona görə də dollar dünya valyutaları qarşısında dəyər qazananda, ya itirəndə çarpaz məzənnə üsulu ilə hesablanaraq manatın digər valyutalar qarşısında məzənnəsinə təsir göstərir. Dediyim kimi, dolların məzənnəsinə toxunulmur, sabit saxlanır. Dollar digər valyutalara qarşı dəyərini itirsə, yaxud qazansa, bunun manatda öz əksini tapdığının şahidi oluruq. Son zamanlar baş verən proses bununla izah olunur”.
Müsahibimizin dediyindən belə aydın oldu ki, avronun məzənnəsinin yüksəlməsi bütün dünyanı cənginə alan pandemiya ilə bağlıdır. Bu olay ölkə iqtisadiyyatına elə də təsir etməyəcək.
Günel CƏLİLOVA
