Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Türkiyə Respublikası Hökuməti arasında Preferensial Ticarət Sazişinin təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununu imzalayıb.
Qeyd edək ki, sözügedən qanunla 2020-ci il fevralın 25-də Bakı şəhərində imzalanmış Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Türkiyə Respublikası Hökuməti arasında Preferensial Ticarət Sazişi təsdiq edilir.
Ümumilikdə, hər iki ölkənin xarici ticarət münasibətlərində artım davam edir. İtaliyadan sonra Azərbaycanın ən böyük xarici ticarət tərəfdaşı olan Türkiyə ilə xarici ticarət dövriyyəsi 2019-cı il üçün 33 faiz artaraq 4,5 milyard dollar təşkil edib. Bu göstərici ilə Azərbaycanın ümumi xarici ticarət dövriyyəsində Türkiyə 13,54 faizlə ikinci yerdə qərarlaşıb. İxrac statistikasına nəzər yetirsək, ötən il Azərbaycanın ixrac artımında yüksək faiz artımı ilə fərqlənən ölkə Türkiyə olub. Belə ki, 2019-cu ildə Azərbaycanın sözügedən ölkəyə ixracı 2,9 milyard dollar təşkil eedib. Bu da 36 faiz artım deməkdir. Qeyri-neft sektorunda müşahidə edilən artımda Türkiyəyə edilən ixrac mühüm rol oynayır. Artım Azərbaycanın ümumi ixrac payında da müşahidə edilir ki, bu 5,2 faiz artımla 14,58 faiz paya malikdir. İdxal əməliyyatlarında isə 2019-cu il Türkiyədən idxal 69,9 milyon dollar artaraq 1,6 milyard dollar təşkil edib.
Bütün bu deyilənlərlə yanaşı, Preferensial Ticarət Sazişi nədir və iki ölkəyə hansı faydası olacaq? Ekspertlər belə bir sazişin əhəmiyyətini necə dəyərləndirirlər?
“Saziş postpandemiya dövründə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin daha da artmasına təkan verəcək”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən millət vəkili Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, söhbət konkret məhsullar üzrə vergilərin azaldılmasından və sıfırlanmasından gedir: “Burada söhbət ikiqat vergidən azadolunma və eləcə də vergi dərəcələrinin uyğunlaşdırılması kimi məsələlərdən gedir. Həmin məhsulların siyahısı da sazişdə öz əksini tapıb. Belə sazişin təsdiqlənməsi ölkələr arasında ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından vacibdir. Saziş imkan verəcək ki, ölkələr arasında ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi mümkün olsun. Nəzərə almaq lazımdır ki, Türkiyə Azərbaycan üçün qeyri-neft ixracında ikinci ən böyük ölkədir. Azərbaycan Türkiyə bazarına daha çox qeyri-neft məhsullarını ixrac etməkdə maraqlıdır. Nəticədə bu, Azərbaycanın qeyri-neft məhsullarının Türkiyə bazarına daha böyük həcmdə daxil olmasına və ölkəyə böyük valyutanın daxil olmasına imkan verir. Bu, Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət daşıyan bir sıra emaledici məhsulların Türkiyə bazarına sərbəst daxil olması imkanları verir. Azərbaycan bunun sayəsində Türkiyəyə daha çox qeyri-neft məhsulları ixrac edəcək. Sözügedən saziş həm də Türkiyədən Azərbaycana ixrac edilən bir sıra məhsullara da aiddir. Bu da, təbii ki, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin həcminin daha da artmasına gətirib çıxaracaq. Bütövlükdə, sözügedən saziş iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin yeni mərhələyə qədəm qoymasına imkan yaradacaq. Bizim üçün bu saziş olduqca vacibdir. Çünki Türkiyə böyük bazarlardan biridir. Biz Türkiyə bazarına daha çox qeyri-neft məhsullarımızı çıxarmaq niyyətindəyik. Ona görə də bu saziş imkan verəcək ki, bizim qeyri-neft ixracatımızın həcmini artırmaq mümkün olsun. Saziş postpandemiya dövründə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin daha da artmasına təkan verəcək. Birmənalı şəkildə bu, Azərbaycan sahibkarları üçün yeni imkanın yaranması anlamına gəlir”.
Görünən odur ki, sözügedən saziş Azərbaycanın qeyri-neft məhsullarının Türkiyə bazarına daha çox daxil olmasına şərait yaradacaq.
Vidadi ORDAHALLI
