Artıq ilin ikinci rübü sona çatır. Mart ayından məlum idi ki, ölkə iqtisadiyyatı üçün bu rübün nəticələri mənfi olacaq. Çünki koronavirus pandemiyası bütün dünya ölkələrinə təsir göstərdiyi kimi, Azərbaycandan da yan keçmir.
Əslində, ölkəmiz 2020-ci ili də pis başlamadı. Yanvar-fevralda ümumdaxili məhsul 2,8 faiz, o cümlədən, qeyri-neft sektoru 6,7 faiz, qeyri-neft sənaye sahəsi 21,7 faiz artdı. Yeri gəlmişkən, birinci rübdə dövlət büdcəsinin icrası da vergi və gömrük orqanları tərəfindən müvafiq surətdə 221 milyon və 91 milyon manat olmaqla, ümumilikdə, 300 milyon manatdan çox vəsait daxil edilməklə yekunlaşıb. Ancaq mart ayında vüsət alan pandemiya iqtisadiyyata mənfi təsir göstərdi. Koronavirus iqtisadiyyata həm kənardan, həm də daxildən ciddi şəkildə təsir edir. Bir sözlə, 2020-ci ilin yanvar-may aylarında ölkədə fəaliyyət göstərən müəssisə, təşkilat və fərdi sahibkarlar tərəfindən 27,5 milyard manatlıq və ya əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,7 faiz az ÜDM istehsal edilib ki, iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda istehsal olunan əlavə dəyər 1,2, qeyri neft-qaz sektorunda isə 2,1 faiz az qeydə alınıb. Bununla belə, müsbət göstəricilər də var. Belə ki, kənd təsərrüfatında 4 faizə yaxın artım qeydə alınıb, sənayenin qeyri neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı 14 faiz artıb.
Koronavirus pandemiyasının tüğyan etməsinə rəğmən, Azərbaycan daha bir üstünlüyünü qoruya bilib. Belə ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 52 milyard dollardan çox təşkil edir və hələ bundan istifadə edilməyib. Hansı ki, pandemiya ilə əlaqədar bir sıra ölkələr valyuta ehtiyatlarından məcburiyyət üzündən istifadə edir və nəticədə ehtiyatlar azalır. O baxımdan, pandemiya hökm sürdüyü bir dövrdə Azərbaycanın öz valyuta ehtiyatlarını qoruya bilməsini ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
“Bu onu göstərir ki, Azərbaycanda tətbiq edilən iqtisadi model pandemiya kimi xarici faktorlara çevik reaksiya verir”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, Azərbaycanın bu çətin dövrdə öz valyuta ehtiyatlarını qoruya bilməsi müsbət göstəricidir: “Pandemiya başlayandan bəri kifayət qədər böyük həcmdə məbləğ bu istiqamətə yönəldilib. Həm dövlət büdcəsi, həm də kənar mənbələr hesabına sözügedən paketin maliyyələşdirilməsi həyata keçirilir. Pandemiyanın təsirlərinin minimuma endirilməsi ilə bağlı hökumətin həyata keçirdiyi tədbirlər 4,8 milyon vətəndaşı əhatə edir. Bu, ölkə vətəndaşlarının təxminən yarısı deməkdir. Ancaq bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, biz valyuta ehtiyatlarımızı qoruyub saxlaya bilmişik. Bir tərəfdən pandemiyanın təsirlərinin minimumlaşdırılması ilə bağlı kifayət qədər böyük vəsait xərclənir, o birisi tərəfdən valyuta ehtiyatlarımızı qoruya bilmişik. Hədəf ondan ibarətdir ki, pandemiyanın iqtisadiyyata, insanlara, sahibkarlığa təsirləri minimuma endirilsin. Eyni zamanda, daxili mənbələrdən istifadə etməklə valyuta ehtiyatları qorunsun. Pandemiya göstərdi ki, belə xarici şoklar növbəti illərdə də ola bilər. Çünki dünya bu kimi neqativ şoklardan sığortalanmayıb. Ona görə də kifayət qədər konservativ siyasət nəticəsində valyuta ehtiyatlarımızı qoruyub saxlaya bildik”.
V. Bayramov onu da qeyd etdi ki, növbəti mərhələdə yeni vergi güzəştləri, güzəştli kreditlər mexanizmi işə düşəcək: “Bu isə dövlətin dəstəyi sayəsində iqtisadi inkişafın daha da güclənəcəyindən xəbər verir. Bütün bunların fonunda valyuta ehtiyatlarımızı qoruya bilməyimiz ondan xəbər verir ki, Azərbaycanda tətbiq edilən iqtisadi model pandemiya kimi xarici faktorlara çevik reaksiya verir. Məhz bu çevik reaksiyanın nəticəsidir ki, maliyyələşmə həyata keçirilir, valyuta ehtiyatları qorunur. Bu da, təbii ki, postpandemiya dövrü üçün daha nikbin proqnozların verilməsi üçün şərait yaradır”.
Belə məlum olur ki, ölkədə həyata keçirilən düzgün sosial-iqtisadi siyasət sayəsində Azərbaycan valyuta ehtiyatlarını qoruya bilib.
Vidadi ORDAHALLI
