Vensın Tsitsernakaberd memorialını ziyarəti və bu ziyarətin Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən təşviq olunması Paşinyan iqtidarının açıq-aydın ikili və ikiüzlü siyasətini üzə çıxarır. Vens ziyarəti zamanı bildirib ki, bu regionda vacib tərəfdaş olan Ermənistan hökumətinə ehtiram göstəricisi kimi nəzərdə tutulub. O, həmçinin qeyd edib: “Bizdən bu yeri ziyarət etməyimiz xahiş olunmuşdu”. Halbuki eyni zamanda Paşinyan iqtidarı 1915-ci il hadisələrinin “sovet dövründə uydurulmuş saxta nağıl” olduğunu bəyan edir. Bu, Ermənistanın dünyaya göstərdiyi görüntü ilə daxili siyasətdə təqdim etdiyi mövqenin tamamilə ziddiyyətli olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirir və ölkənin siyasi niyyətlərini ikili standartlarla idarə etdiyini göstərir.
Tsitsernakaberd memorialı İrəvanda yerləşir və rəsmi olaraq 1915-ci ildə Osmanlı imperiyası dövründə həlak olmuş ermənilərin xatirəsinə həsr olunub. Kompleksin mərkəzində əbədi məşəl, ətrafında isə on iki böyük daş sütun yerləşir ki, bu sütunlar "itirilmiş bölgələri" və xalqın "kollektiv yasını" simvolizə edir. Memorialın yaxınlığında xatirə divarı və muzey də mövcuddur. Hər il 24 aprel tarixində minlərlə insan burada toplaşaraq həlak olanları yad edir. Lakin bu hadisələr beynəlxalq səviyyədə mübahisəlidir və müxtəlif dövlətlər, tarixçilər hadisələrə fərqli yanaşıblar.
Memorialın tikilməsi və onun tarixi isə Ermənistanın ikili siyasətinin daha bir bariz nümunəsidir. Hadisələr guya 1915-ci ildə baş versə də, memorial yalnız 1967-ci ildə, yəni yarım əsrdən sonra inşa olunub. SSRİ 1922-ci ildə yaradılıb və Ermənistan onun qurucu respublikalarından biri olub. Bu isə göstərir ki, Sovet hakimiyyəti dövründə “faciənin” dərhal xatırlanması və rəsmi qeyd olunması baş verməyib. Memorialın inşası 1960-cı illərdə milli mövzuların məhdud çərçivədə gündəmə gətirildiyi, lakin xarici siyasətdə Türkiyəyə qarşı siyasi alət kimi istifadə olunduğu bir kontekstdə baş verib. Yəni faciə daha çox ideoloji və siyasi maraqların məhsulu kimi simvolizə olunub.
Paşinyan iqtidarının bugünkü davranışı isə bu ikiüzlülüyü daha da qabardır: bir tərəfdən “soyqırımı” narrativinin sovet dövründə uydurulmuş siyasi konstruktsiya olduğunu etiraf edir, digər tərəfdən xarici liderləri memorialın ziyarətnə dəvət edir. Vensın sözlərindəki “Bizdən bu yeri ziyarət etməyimiz xahiş olunmuşdu” ifadəsi isə Ermənistanın xarici siyasətdə bu mövzunu necə aktiv manipulyasiya etdiyini açıq göstərir. Bu, Ermənistanın milli tarix və xarici siyasət məsələlərində necə hiyləgər və manipulyativ bir mövqe sərgilədiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Paşinyan həm daxili auditoriyaya, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara tamamilə fərqli mesajlar verir, milli və geosiyasi maraqlarını ikili standartlarla qoruyur.
Beləliklə, Tsitsernakaberd memorialı yalnız "milli kimliyin" simvolu deyil, həm də Ermənistanın ikili və manipulyativ xarici siyasətinin alətinə çevrilmiş bir obyekt kimi qiymətləndirilir. Paşinyan iqtidarının siyasəti bu aləti həm daxili auditoriyada, həm də regiondakı tərəfdaşlarla münasibətdə çevik, amma eyni zamanda ziddiyyətli və ikiüzlü şəkildə istifadə etməyə imkan verir. Ermənistanın bu davranışı açıq şəkildə göstərir ki, iqtidar tarix və milli yaddaş məsələlərini də geosiyasi manevr aləti kimi manipulyasiya etməkdən çəkinmir.
Akif NƏSİRLİ
