Dekabrın sonlarından bəri İranda etirazlar davam edir və ölkənin müxtəlif yerlərində hüquq-mühafizə orqanları ilə toqquşmalar baş verir. Təxminən on nəfər həlak olub. İranda etirazlara nə səbəb olub və vəziyyət necə inkişaf edir? İranda etirazlar 28 dekabrda Tehranda tacirlərin küçələrə çıxması ilə başladı. Etirazlar sürətlə yayıldı və hazırda ölkənin bütün böyük şəhərlərində baş verir.
Əvvəlcə etirazlar ölkədəki yüksək inflyasiya fonunda İran valyutasının kəskin zəifləməsi ilə bağlı idi. Tehrandakı tacirlər küçələrə ilk çıxanlardan oldular, sonra tələbələr də onlara qoşuldular. Tezliklə İsfahan, Şiraz, Məşhəd və Fəz də daxil olmaqla digər şəhərlərdə etirazlar baş verdi.
Getdikcə iqtisadi vəziyyətlə bağlı etirazlar iğtişaşlara çevrildi. İnsanlar küçələrə çıxaraq bankları və dövlət binalarını dağıtdılar, hüquq-mühafizə orqanlarına hücum etdilər, abidələri təhqir etdilər və Quran da daxil olmaqla dini kitabları yandırdılar. Etirazçılar hökumət əleyhinə şüarlar səsləndirdilər.
Gələn xəbərlərə görə, etirazlarda təxminən 10 nəfər həlak olub, lakin dəqiq məlumat yoxdur. Medianın məlumatına görə, Lorestan əyalətinin Əznə şəhərində polis qərargahına edilən hücumda üç nəfər, Çaharmahal və Bəxtiyariyə əyalətlərinin Lordeqan şəhərində iki nəfər, İranın qərbindəki Kuhdəşt şəhərində isə İİKK ilə əlaqəli bir təşkilatın könüllüsü öldürülüb. Həm etirazçılar, həm də hüquq-mühafizə orqanları arasında onlarla itki qeydə alınıb.
Molla rejiminə etiraz edən kütlə Kuhdəşt şəhərində "1979-cu il İslam İnqilabının Qələbəsi" abidəsini yandırıb, Xuzistan əyalətində isə iğtişaşların bir hissəsi olaraq etirazçılar 2020-ci ildə ABŞ qüvvələri tərəfindən öldürülən İİKK generalı Qasım Süleymaninin abidəsini yandırıblar.
Qərbdəki Həmədan şəhərində bir qrup etirazçı isə bir az da irəli gedərək, 1 yanvarda Quranı və digər dini kitabları yandırıb. Tasnim xəbər agentliyinin məlumatına görə, başqa bir etirazçı qrupu məscidə hücum etməyə cəhd edib.
Yanvarın 2-si səhər saatlarına olan məlumata görə, İran hakimiyyəti şəhərlərə əlavə təhlükəsizlik qüvvələri yerləşdirib. Bildirilir ki, bütün İran şəhərləri təhlükəsizlik qüvvələrinin və İİKK-nın (İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu) nəzarəti altındadır. Etirazlarda iştirak edənlər arasında həbslər aparılır.
"İğtişaşçıların xaos törətdiyi bütün şəhərlər qüvvələrimiz tərəfindən təmizlənib və ictimai təhlükəsizlik bərpa edilib. Sionist rejimin yaratmaq istədiyi iğtişaşların qarşısı uğurla alınıb" - İran Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin (NOPO) komandanı Polkovnik Ebrahimi bildirib.
Ölkədəki iğtişaşlarla bağlı çıxış edən İran Prezidenti Məsud Pezeşkiani Daxili işlər nazirini etirazçılarla dialoqa çağıraraq, "onların haqlı tələblərini dinləməyin və dövlətin onların problemlərini həll etmək üçün bütün potensialından istifadə etməsinin" vacibliyini bildirib.
Etirazlar fonunda Pezeşkian həmçinin İranın bank və maliyyə sistemlərində islahatlar aparılacağını elan edib.
İranda baş verən olaylara ABŞ Prezidenti Donald Trampdan reaksiya özünü gözlətməyib. O bildirib ki, İran dinc etirazçılara şiddətlə cavab verərsə, ABŞ etirazçıların köməyinə gələcək: "Biz hərəkətə keçməyə hazırıq və hazırıq".
SAMİRƏ
