Rusiya ilə Qərb ölkələri arasında davam edən sanksiyalar, embarqolar çəkişməsi səngimək əvəzinə getdikcə daha da şiddətlənir. Belə məlum olur ki, Moskvanın xarici siyasəti və güc faktorundan daha çox istifadə etməyə başlamasına Qərb dövlətləri yenə sanksiyalarla cavab vermək niyyətindədir. Elə bu səbəbdən Kremlə qarşı yeni sanksiyaların tətbiqi istiqamətində fəal iş gedir. Lakin bu sanksiyalar təkcə Rusiyaya yox, onunla iqtisadi əlaqələri olan dövlətlərə də təsirsiz ötüşmür. Xüsusən də Rusiyada MDB-dən olan miqrantların gəlirlərinin azalması fonunda bunu aydın müşahidə etmək olar.
Real vəziyyət isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Qərb sanksiyalarının miqyasının genişlənəcəyini göstərir. Məsələn, bəllidir ki, Donbas konflikti qızışacağı halda ABŞ Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməyə hazırdır. Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin keçmiş rəhbəri Valentin Nalivayçenkonun sözlərinə görə, Amerika Rusiyaya qarşı əlavə sanksiyalar paketini artıq hazırlayıb. Nalivayçenko, həmçinin, Vaşinqtonun bundan sonra da Ukraynaya dəstək verəcəyini bildirib. Litva prezidenti D.Qribauskayte də Rusiyaya qarşı sanksiyaların miqyasının genişlənməsinin zəruri olduğunu bəyan edib. "Wall Street Journal"da dərc olunan müsahibəsində o bildirir ki, Rusiya sovet keçmişinə baxır və tez-tez sovet diktatoru Stalinin üsullarından istifadə edir: "Biz son on ildə Rusiyanın öz sovet keçmişinə baxdığını və tez-tez Stalin rejiminin üsullarına əl atdığını görürük. Gürcüstana və Ukraynaya təcavüzü bunu təsdiq edir. Bu gün biz 75 il öncə olduğu kimi (Litva "Amerika Birləşmiş Ştatlarının Baltikyanının işğalını tanımaması"nın 75 illiyini qeyd edir) bir olmalıyıq. Biz Gürcüstanın ərazi işğalını tanımırıq, Krımın təcavüzünü qınayırıq və Rusiyanın Ukraynaya qarşı hərbi təcavüzünü qətiyyətlə pisləyirik". Litva prezidentinin sözlərinə görə, Litvanın son 25 ildə baş verən transformasiyası Şərq qonşuları üçün gözəl nümunə ola bilər: "Bizim ölkədə radikal islahatlar aparılıb, biz keçmiş ilə barışmışıq, millətin faciəvi itkiləri üçün məsuliyyəti qəbul etmişik, bununla da ölkənin gələcəyi üçün təməl qurmuşuq. Bu gün inkişaf edən və müstəqil Litva demokratik ölkələr klubunun üzvü olması ilə fəxr edir". Prezidentin sözlərinə görə, Ukrayna, Moldova və Gürcüstan Avropaya inteqrasiya yolunu seçiblər və heç kim onların qərarını alçalda və ya ona şübhə ilə yanaşa bilməz.
Yeni Qərb sanksiyalarının tətbiqinin gözlənilməsi fonunda artıq Rusiyada rublun məzənnəsi kəskin şəkildə ucuzlaşıb. Moskva birjasında 1 ABŞ dolları 0,16 qəpik bahalaşaraq 4 ay sonra ilk dəfə 58 rublu ötüb. 1 avro isə 0,09 qəpik artaraq 63,7 rubl təşkil edib. Belə bir vaxtda neftin qiymətinin aşağı düşməsi də Rusiya üçün əlavə problemlər yaradır. "Bloomberg" agentliyi bildirir ki, neft 50 dollar olacağı halda Rusiya iqtisadiyyatını son 20 ilin ən dərin tənəzzül dövrü gözləyir. Agentliyin məlumatına görə, Rusiya büdcəsinin balanslaşdırılması üçün neftin barrelinin 80 dollar olması mütləqdir. Qiymətin ucuzlaşması Moskvanı əlavə xərcləri ixtisar etməyə məcbur edəcək. Bu, xüsusilə, özünü hərbi sahədə göstərəcək və ehtiyat fondun yerdə qalan hissəsi də xərclənəcək. Qeyd edək ki, Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalardan sonra ölkənin ehtiyat fondundan xərcləmələrin sayı sürətlə artıb. İyul ayının göstəricisinə əsasən, Rusiyada ölkənin ehtiyat fondunun miqdarı 4,3 trilyon rubla, təxminən 74 milyard dollara enib.
Rusiyaya digər təsir vasitəsi kimi Avropa enerji ittifaqı yaratmağa çalışır. Avropa Parlamentinin xarici məsələlər üzrə komitəsinin sədri Elmar Brok qeyd edir ki, Rusiya Avropaya özünün enerji rıçaqları vasitəsilə təsirini saxlayır. Onun sözlərinə görə, Avropa sərbəst bazara sahib olsa da, ümumi energetika strategiyasına sahib deyil: "İndi biz enerji ittifaqı yaratmağa çalışırıq. Bu bizə Rusiyaya qarşı doğru siqnalların göndərilməsinə imkan verəcək"."Moody's" beynəlxalq reytinq agentliyi isə belə hesab edir ki, Rusiya iqtisadiyyatında böhran və ucuz neft 2015-2016-cı illərdə MDB ölkələrinin bank bazarına mənfi təsir edəcək: "Biz proqnozlaşdırırıq ki, neftin qiymətlərinin aşağı düşməsi və Rusiyada resessiya MDB-nin banklarına yerli valyutalara təzyiq, Rusiyada çalışan MDB vətəndaşlarından pul köçürmələrinin və MDB ölkələrindən Rusiyaya ixracın azalmasına görə neqativ təsir edəcək". Bu faktorlar artıq Belarus, Qazaxıstan, Azərbaycan, Tacikistan, Özbəkistan və Ermənistanın reytinqlərində nəzərə alınıb. Banklara neqativ təsir əsasən əksər MDB ölkələrində yerli valyutaların zəifləməsinə görə şərtlənib.
Tahir TAĞIYEV
