İyunun 14-də İran və ABŞ arasında Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə edilən və müharibənin dayandırılmasını və problemlərin danışıqlar yolu ilə həllini nəzərdə tutan 14 maddəlik razılaşma ətrafında müzakirələr davam edir. ABŞ-ın prosesin bir hissəsi olaraq İrana 300 milyard dollarlıq ödəniş edəcəyi iddiaları ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən təkzib edilsə də, mövzu ilə bağlı Fransadan diqqət çəkən açıqla gəlib.
Aralıq dənizi və Yaxın Şərq Tədqiqatları və Tədqiqatları İnstitutunun (iReMMO) prezidenti Anes Levallua, razılaşmanın pərdəarxası aspektləri ilə bağlı maraqlı açıqlamalar verib.
Trampın sözügedən 300 milyard dollarlıq fondu Körfəz ölkələri vasitəsilə maliyyələşdirməyi planlaşdırdığını deyən Levallua, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) buna sərt reaksiya verdiyini qeyd edib: "Körfəz ölkələri bu gün çox qəzəblidir. Tramp onları istəmədikləri və qarşı çıxdıqları müharibə üçün bu fonda töhfə vermələrini istəyərək, onları faktiki bir işə məcbur edir".
Ekspert bölgə ölkələrinin böhranın əvvəlindən bəri Vaşinqton administrasiyasını xəbərdar etdiyini vurğulayıb: "Körfəz ölkələri əvvəllər Trampz bu müharibənin nəticələrinin diqqətlə nəzərdən keçirilməsinin vacibliyini və bu müharibəyə qarşı olduqları barədə xəbərdarlıq etmişdilər. İndi isə Tramp onları küncə sıxışdırır".
Trampın xarici siyasətdəki maliyyə yanaşmasını tənqid edən Levallua, eyni mexanizmin daim işlədiyini bildirib: "Trampın mexanizmi belədir: Hər yerə zərər verirəm, amma nəticələrə görə məsuliyyət daşımıram, bədəlini başqaları ödəyir. İndi əsas fikir budur ki, Körfəz ölkələrinin pulu var və onlar bədəli ödəməlidirlər".
Fransalı ekspert İran böhranındakı mövcud vəziyyəti bir neçə ay əvvəl Qəzza üçün gündəmə gətirilən Sülh Şurası planı ilə müqayisə edərək, o vaxt da oxşar fiaskonun baş verdiyini xatırladıb. Onun sözlərinə görə, iştirakçı ölkələrin hər birindən Qəzzanın yenidən qurulması üçün bir milyard dollar ayırmaları istənib: "Bir dollar da ödənilmədi və artıq bu Sülh Şurasından danışılmır, çünki o, ölü doğulmuşdu, heç nə baş vermədi".
Körfəz ölkələrinin artıq Vaşinqtonun tələblərinə qeyd-şərtsiz boyun əymədiyini qeyd edən Levallua, bölgədəki diplomatik dəyişikliyi bu sözlərlə ifadə edib: "Körfəz ölkələri Trampın istədiyi kimi manipulyasiya etdiyi balaca uşaqlar kimi rəftardan beziblər. Artıq böyüdüklərini və öz maraqlarını müdafiə etməli olduqlarını hiss edirlər. Buna görə də bütün bu açıqlamaları çox diqqətlə izləmək lazımdır. Danışıqlar yeni başlayır və bu açıqlamaların nə qədərinin etibarlı olduğunu indi görəcəyik".
Tahir TAĞIYEV
