Dünya miqyasında koronavirus pandemiyası hələ də sürətlə yayılmaqda davam edir. Nəticədə hər gün on minlərlə insan bu virusa yoluxur, minlərlə insan isə onun qurbanı olur. Hadisələrin belə dramatik şəkildə inkişaf etməsinin başlıca səbəbi isə təhlükəsizlik tədbirlərinə, məsələn, tibbi maskadan istifadəyə əksər insanların laqeyd münasibətidir. Bu isə virusun yayılma təhdidini daha da yüksəldir.
Bu durumda tibbi maskadan istifadə artıq bir sıra ölkələrdə zəruri xarakter alır. Türkiyənin səhiyyə naziri Fəxrəddin Qoca isə bunu zəruri saymaqla yanaşı qeyd edir ki, yeni növ koronavirus infeksiyasının yayılma risqini azaltmaq üçün qoruyucu maskadan istifadə etmək hər kəsin vətəndaşlıq borcudur. Bu tələbə əməl etmək mövcud vəziyyətdə mədəniyyət göstəricisidir. Nazir fikrini mülahizələrlə də əsaslandırıb ki, hazırda ölkə üzrə gündəlik yoluxma sayında artım müşahidə olunsa da, bu ikinci dalğa deyil:“İkinci dalğanı önləmək üçün sosial məsafə gözlənilməli, qoruyucu maskadan istifadə edilməlidir”.
Maskadan lazimı həddə istifadə edilməməsi səbəbindən ABŞ xəstəxanalarında koronavirus infeksiyasına yoluxan xəstələrin sayı sürətlə artmaqdadır. Son günlərdə ABŞ-da COVID-19-a gündəlik olaraq 26 mindən çox yeni yoluxma faktı qeydə alınıb. “Əl-Cəzirə” telekanalı bildirir ki, ABŞ-ın cənub və qərb ştatlarında son günlərdə yeni növ koronavirus infeksiyasına yoluxma hallarının artımı ilə bağlı həyəcan yaşanmaqdadır:“Son zamanlar COVID-19 virusuna nəzarətin güclənməsinə və virusa qarşı mübarizədə əldə olunan irəliləyişlərə baxmayaraq, bir çox amerikalıların tibbi maska taxmaq və sosial məsafə saxlamağa laqeyd yanaşmaları səbəbindən xəstəliyin miqyası genişlənir. COVID-19 infeksiyası ilə bağlı həyata keçirilən məhdudiyyətlərin son bir ay yarım ərzində yumşaldılması virusun yenidən sürətlə yayılmasına səbəb olub, beləliklə də təkcə Florida ştatında infeksiyaya yoluxmuş xəstələrin sayı 100 mini ötüb keçib. ABŞ-ın digər ştatlarında da koronavirus infeksiyasına yoluxmada kəskin artım müşahidə edilib. Hyuston metodist xəstəxanasının baş direktoru Mark Bum növbəti üç həftə ərzində xəstəxanaların tam dolacağını proqnozlaşdırıb və vətəndaşlara müraciət edərək hamını tibbi maskalardan istifadə etməyə və sosial məsafə saxlamağa çağırıb. Texas, Alabama, Florida və Cənubi Karolina ştatları daxil olmaqla, bir sıra ştatların qubernatorları da bütün vətəndaşların tibbi maska taxmaq qaydasına riayət etməsinin vacibliyini vurğulayıblar”.
Bolqarıstanda isə yenidən maska rejimi tətbiq olunub. Belə ki, Bolqarıstanın hakimiyyət orqanları qapalı ictimai yerlərdə yenidən qoruyucu maskanın məcburən taxılması rejimini tətbiq etmək barədə göstəriş verib. Səhiyyə naziri Kiril Ananiyev bildirib ki, daha əvvəl ləğv olunmuş maska rejiminin yenidən tətbiq edilməsi qərarı məhdudiyyət tədbirlərinin ümumi şəkildə gücləndirilməsi fonunda verilib. Buna səbəb ölkədə son günlər COVID-19 infeksiyasının yayılması ilə bağlı vəziyyətin pisləşməsi olub. Artıq ictimai nəqliyyatda, xəstəxana və apteklərdə də maska taxılmasına nəzarət gücləndirilib. Bundan başqa, insanlar mağazalara və ticarət mərkəzlərinə getdikdə 1,5 metrlik distansiyaya mütləq riayət etməlidir.
Dünya dövlətləri timsalında tibbi maska ilə bağlı bu qəbildən olan misalların sayını xeyli artırmaq mümkündür. Bu hal həm də prezident İlham Əliyevin bir çox son çıxışlarında tibbi maska məsələsinə xüsusi toxunmasının səbəblərini açıqlayır. Bu mövzuya dövlət başçısı Gəncə şəhərində modul tipli xəstəxananın açılışından sonra bir qrup tibb işçisi ilə görüşündə də yenidən toxundu:“Qapalı yerlərdə maska taxmayana qarşı, əlbəttə ki, cərimə tətbiq edilməlidir. Amma eyni zamanda, bunu görən başqa vətəndaş onu tənbeh etməlidir, onu başa salmalıdır. Gözləməməlidir ki, polis gələcək, onu cərimələyəcək. Polis də insanları qorumaq üçün gecə-gündüz küçələrdədir, gecə-gündüz fasiləsiz işləyir. Ona görə qapalı şəraitdə hər kəs maska taxmalıdır. Mən maska ilə gəzirəm. Göstərmişəm, bir daha göstərirəm. Bütün qapalı yerlərdə maska taxıram. Yaxşı, indi prezident bunu edirsə, niyə başqası edə bilməz? Nə çətin şeydi bu? Heç bir əziyyət vermir, heç bir problem yaratmır. Sadəcə olaraq, məsuliyyətsizlik və deyə bilərəm ki, eqoizm və biganəlik. Gənc nəslin nümayəndələri üçün bu xəstəlik o qədər də təhlükəli deyil və hesab edir ki, xəstələnərəm, sağalaram. Axı, yaxşı sən sağalarsan, amma sən yaşlı insanı da yoluxdurarsan. Sən onun həyatını təhlükə altına atırsan. Biz bu məsuliyyətsizliyə dözməliyikmi? Çünki bu, cinayətdir. Ona görə ictimai qınaq və çox ciddi dövlət nəzarəti olmalıdır...İdarələrdə idarə rəhbərləri görəndə ki, onun işçisi maska taxmır, əlbəttə, tədbir görməlidir, dərhal reaksiya verməlidir, müvafiq qurumlara məlumat verməlidir”.
Bu arada onu da qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) maska ilə bağlı tövsiyələrinə dəyişiklik edib. Yeni tövsiyələrdə deyilir ki, maskanı yalnız koronavirus simptomu və ya gizli daşıyıcısı olanların yox, hər kəsin taxması tövsiyə edilir. Maska taxmayan COVİD-19 daşıyıcısının maska taxan sağlam insanı yoluxdurma ehtimalı 70 faizdir. Maska taxan COVİD-19 daşıyıcısının maska taxmayan sağlam insanı yoluxdurma ehtimalı 5 faizdir. Hər iki şəxs maska taxarsa, virusun yoluxma ehtimalı 1.5 faizə düşür. Bu durumda, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, dünyanın bir çox ölkələrində maska taxmaq məcburi elan olunub və bu qaydanı pozanlar cərimə və ya həbs olunur. Azərbaycanda da maskadan istifadə etməməyə görə cərimələr qüvvədədir. Belə ki, müəyyən edilmiş yerlərdə tənəffüs yollarını qoruyan fərdi vasitələrdən istifadə etməməyə görə fiziki şəxslər 50 manat, vəzifəli şəxslər 100 manat, hüquqi şəxslər 200 manat məbləğində cərimə edilir.
Ramil QULİYEV
