Məlahət Mürşüdlü: “Ümumi təhsil haqqında” Qanun orta ümumtəhsil məktəblərimizin...” “Ümid edirəm ki, millət vəkilləri layihədəki bəzi maddələrə səs verməyiblər”
Uzun müddətdir təhsil ictimaiyyəti və media tərəfindən müzakirə edilən “Ümumi təhsil haqqında” Qanun qəbul olunub. Beş fəsildən və 33 maddədən ibarət olan qanun Azərbaycanda ümumi təhsilin təmin olunması sahəsində dövlət siyasətinin əsas prinsiplərini, ümumi təhsilin təşkilati-hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edir.
Qəbul edilən qanunun tam mətni mətbuatda dərs edilməsə də, müəyyən maddələri KİV-lərdə yer alıb. Dekabrın 18-də qəbul edilən “Ümumi təhsil haqqında” Qanunun 12-ci (Ümumtəhsil müəssisəsi) maddəsində bildirilir ki, ümumtəhsil müəssisəsində təhsilalanlar üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunmuş geyim formaları tətbiq ediləcək. Qanunun 13-cü (Ümumi təhsilin təşkili) maddəsinə əsasən, ümumi təhsilin tam orta təhsil səviyyəsində təhsil təmayüllər üzrə (humanitar, texniki, təbiət və digər) təşkil edilir. Təmayül sinifləri şagirdlərinin sayı ən azı 15 nəfər olmaqla komplektləşdiriləcək. Hazırda bu rəqəm 20-dir.
Qanunda bildirilib ki, tədris ili ərzində təmayül siniflərində şagird sayının azalması həmin siniflərin fəaliyyətinin davam etdirilməsinə məhdudiyyət yaratmır.
Qanunun 31-ci (Ümumi təhsil sahəsində sahibkarlıq və innovasiva fəaliyyəti) maddəsinə əsasən, ümumtəhsil müəssisəsi əlavə gəlir əldə etmək məqsədilə nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş qaydada profilinə və fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq və təhsilin prioritetliyini əsas götürməklə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi sahibkarlıq fəaliyyəti növləri ilə (ödənişli təhsil xidmətləri, yardımçı təsərrüfatlardan əldə olunan məhsulların, şagirdlərin əl işlərinin satışından və icarədən əldə olunan gəlirlər və s.) məşğul ola bilər.
Sənəddə qeyd edilir ki, dövlət ümumtəhsil müəssisələrinin innovasiya və sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi məqsədilə yerli və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə əlverişli şərait yaradır. Ümumtəhsil müəssisəsi sahibkarlıq subyektləri ilə müqavilə əsasında, bu qanuna uyğun olaraq, əlavə gəlir əldə edə bilər.
Dövlət və bələdiyyə ümumtəhsil müəssisələri bilavasitə mənfəət əldə etmək məqsədi daşımır. Əlavə maliyyə vəsaiti cəlb etmək imkanlarının artırılması məqsədilə ümumtəhsil müəssisələrində istehsal edilən məhsulların (xidmətlərin) qanuna uyğun olaraq satışı (göstərilməsi) həyata keçirilə bilər. Ümumtəhsil müəssisəsi sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirlərdən mövcud qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sərbəst istifadə etmək hüququna malikdir.
Dövlət ümumtəhsil müəssisəsinin sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirlər bilavasitə təhsilin inkişafına və işçilərin sosial müdafiəsinə yönəldilir.
“Ümumi təhsil haqqında” Qanun qəbul olunması orta təhsilimizə nə qazandıracaq? Tanınmış təhsil eksperti Məlahət Mürşüdlü bizimlə söhbətində bildirdi ki, sözügedən qanunun tam mətni ilə tanış olmasa da, təsdiqə təqdim edilən qanun layihəsi ilə tanışdır. Qanun layihəsində kifayət qədər ziddiyyətlərin olduğunu qeyd edən M.Mürşüdlünün sözlərinə görə, layihədə əks olunan bəzi maddələr qanunda əksini tapıbsa, bu, qanunun mükəmməlliyini şübhə altına alır. O, həmçinin, qeyd etdi ki, qanunun çap olunan bir sıra maddələri var ki, onlar təhsilin inkişafına təkan verəcək. “Mən qanun layihəsi ilə tanışam, qəbul olunan qanunun isə tam mətni ilə tanış deyiləm. Deyim ki, qanun layihəsində elə maddələr var ki, onların bu qanunda əks olunmasının tərəfdarı deyiləm, bu bizim təhsilimizin inkişafına zərbə vurur, məktəblərimizi ödənişli təhsil sisteminə keçməyə yönləndirir. Halbuki, Azərbaycanda orta təhsil qanunla icbaridir. Ümid edirəm ki, millət vəkilləri layihədəki bəzi maddələrə səs verməyiblər. Çünki bu bizim ziyanımızadır. O ki, qaldı qəbul edilən qanunun mətbuatda çap edilən bəzi maddələrinə, onlar arasında təhsilin inkişafına təkan verən maddələr də az deyil. Humanitar və texniki təmayüllü siniflərin təşkil edilməsi, burada şagirdlərin sayının müəyyən olunması məsələsi diqqətimi cəlb etdi. Hesab edirəm ki, müəyyən edilmiş təmayüllü siniflərə şagirdləri necə gəldi keçirmək olmaz, burada onların həmin sahələrə maraqları, meylləri nəzərə alınmalıdır”.
Qanun layihəsinin 31-ci maddəsinə münasibət bildirən ekspert qeyd etdi ki, məktəblərin müəyyən xidmətlər göstərməsi artıq qanunla tənzimlənir. M.Mürşüdlü hesab edir ki, məktəblərin onlara aid otaqları, akt zalını, idman zalını müxtəlif rəsq, rəsm, idman, şahmat dərnəklərinə, hazırlıq kurslarına, müxtəlif təşkilatlara icarəyə verməsi müsbət addım olardı. O, həmçinin, vurğuladı ki, şagirdlərin əl işlərinin satılması təcrübəsi artıq qardaş Türkiyədə var və bu çox müsbət bir işdir. “Məktəbin zalları, sinif otaqları, kitabxanaları var, məktəblər artıq qanunla onları icarəyə verib gəlir götürə bilərlər. Məsələn, hazırlıq kurslarına, rəqs dərnəklərinə icarəyə verib gəlir əldə edərlər. Məktəblər bu kurslara qapıları açmalıdırlar. Qanunla tam tanış olmadığım üçün, onun maddələri ətrafında çox da danışa bilmirəm. Amma hesab edirəm ki, “Ümumi təhsil haqqında” Qanun orta ümumtəhsil məktəblərimizin inkişafına təkan olmalıdır” - deyə M.Mürşüdlü qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
