İlqar Hüseynli: “Bu tabutların niyə məhz Çindən idxal edilməsi ciddi suallar...”
Ölkəmizdə kifayət qədər ağac emalı müəssisələri, sexləri olduğu halda Çindən
Azərbaycana səkkiz min taxta tabut gətirilib.
Bu məsələ də son günlər ictimaiyyətdə geniş müzakirə olunur və müəyyən suallar doğurur.
Maraqlıdır ki, səkkiz min ədəd taxta tabut 2025-ci ilin yanvar-oktyabr aylarında ölkəmizə gətirilib. Ondan əvvəlki dövrlərdə tabut idxalı olmayıb. Daha dəqiq ifadə etsək, 2024-cü ilin gömrük statistikasında ağac məmulatlarından hazırlanmış tabutun idxal və ixracına dair hər hansı bir məlumat yoxdur.
Azərbaycan özü adi taxta tabut da düzəldə bilmir? Çindən səkkiz min taxta tabut alınıb ölkəyə gətirilməsinə nə ehtiyac vardı?
Ekspertlərin məsələyə yanaşması belədir ki, əslində xaricdən Azərbaycana tabut idxalına ehtiyac yoxdur. Ekspertlərə görə, burada müəyyən iş adamlarının biznes maraqları var ki, onlar bu tabutları ölkəyə idxal etməklə onları qeyri-müsəlman icmalara satırlar. Hətta bəzi ekspertlər hesab edir ki, bu tabutların məscidlərə satılmaq məqsədilə gətirilməsi ehtimalı da az deyil.
Sosial-iqtisadi sahə üzrə ekspert İlqar Hüseynli baki-xeber.com-a bildirdi ki, islam qaydalarına görə, heç bir müsəlman tabutda dəfn olunmur, tabutda yalnız cənazə daşınır.
“Bizim dəfn qaydaları var. Azərbaycanda tabutdan yalnız bir dəfə istifadə olunur və bu tabutlar da xüsusi ağac məmulatlarından düzəldilmiş bər-bəzəkli tabutlar deyil. Hər bir məscidin dəfn törəni üçün xüsusi hazırladığı tabutlar var və ölü dəfn olunandan sonra onlar da məscidlərə geri qaytarılır. Ölkəmizə Çindən səkkiz min tabutun idxal edilməsi məqsədi aydın deyil.
Qənaətimə görə, ola bilsin ki, bu tabutlar qeyri-müsəlman icmaların sifarişi ilə gətirilib. Çünki xristianlar və digər tabutla ölüsünü dəfn edən icmalar var. Ola bilər, bu icmalar dövlətin əlaqədar qurumlarına müraciət ediblər ki, bizim tabuta ehtiyacımız var. Yəni bu tabutlar xristianların dəfni üçün nəzərdə tutula bilər.
Bu ya da ki, hansısa iş adamı tərəfindən Çindən alınıb Azərbaycana idxal edib, buradan da başqa bir ölkəyə ixrac ediləcək. Bu ehtimal da ola bilər. Çünki indiyə qədər Azərbaycanda tabud alqı-satqısı, idxalı-ixracı ilə bağlı statistika olmayıb”.
İ.Hüseynlinin qənaətinə görə, Çindən ölkəmizə səkkiz min tabut gətirilməsi ictimaiyyət üçün tamamilə yeni məlumatdır.
Ekspert hesab edir ki, xaricdən Azərbaycana tabud idxalının ictimaiyyət üçün anlaşılmaz olması təbiidir.
İ.Hüseynlinin fikrincə, Çindən, yaxud hansısa başqa bir ölkədən tabud idxalına zərurət yox idi. “Bizim özümüzün o qədər ağac emalı ilə məşğul olan ustalarımız, kiçik və orta sahibkarlıq müəssisələrimiz var ki, Çindən gətirilən tabutlardan da yaxşısını, keyfiyyətlisini istehsal edib satışa çıxara da bilərlər. Bu tabutların niyə məhz Çindən idxal edilməsi ciddi suallar doğuran bir məsələdir. Azərbaycanın özündə tabut düzəldirlər”-deyə İ.Hüseynli qeyd etdi.
Tural İrfan: “Görünür, kimsə tabut biznesinə başlayıb”
İlahiyyatçı Tural İrfanın fikrincə isə, Çindən ölkəmizə səkkiz min tabutun gətirilməsinin müxtəlif səbəbi ola bilər. T.İrfan qeyd etdi ki, Azərbaycanda müsəlmanlarla yanaşı xristian və başqa dinlərə etiqat edən vətəndaşlarımız, müxtəlif dini icmaların, konfensiyaların üzvləri var və hər dinin də özünün dəfn qaydaları mövcuddur. “Müsəlmanlarda kəfənlə, qeyri dinlərdə isə tabutda dəfn olunmaq adəti var. Eyni zamanda ateist adlandırılan inancsız insanlar da var ki, onların da təşəbbüsü ola bilər ki, onlar da öz inancsızlıqlarına uyğun dəfn mərasimi keçirmək istəyirlər. Bu da ola bilər. Çünki adətən müsəlan ölkələrində yaşayan ateistlər və deistlər ənənəyə uyğun olaraq elə müsəlman qaydasına uyğun dəfn olunur...Bir variantın olması da mümkündür ki, bu bəzi məmurların, maddi imkanı yüksək olan şəxslərin təşəbbüsü olsun. Necə ki, qəbristanlıqlarda təmtəraqlı məzar daşları, movzoleylər qurdurur, heç bir dinə və ənənəyə uyğun olmayan qaydalarda dənf həyata keçirirlər, yaxınların məzarının üstünə Çindən, İtaliyadan gətirtdikləri bahalı daşlar qoyurlar. Ola bilsin, həmin imkanlı şəxslər torpağın altında çürüməmək üçün ivanitdən və başqa maddələrdən hazırlanmış yüzillərlə çürüməyən tabutda dəfn olunmaq istəyirlər”.
T.İrfan hesab edir ki, hər kəsin öz etiqadı, öz inancı, yaxud da inancsızlığı var. T.İrfan ehtimal edir ki, o tabutlar imkanlı zümrə üçün sifariş verilib və burada onların satışına başlanacaq. “Necə ki, bahalı mərmər daşları gətirlir. Hətta onun monopolyada olduğu, müxtəlif işbazların bu işlə məşğul olduğu deyilir. Bu daşları dəbə salırlar, məzar daşlarına QR yerləşdirirlər. Görünür, kimsə tabut biznesinə başlayıb. Ola bilsin, bu tabutları gətirib dəbə salacaq. Bu da müəyyən insanların ağlına batacaq. Ola bilsin, onlar bu tabutları kütləvi şəkildə alacaqlar və ölülərini bahalı tabutlarda dəfn edəcəklər”-deyə T.İrfan vurğuladı.
İradə SARIYEVA
