Azərbaycanda qara ciyər xərçəngi və sirrozun artma səbəbləri...

Tarix: 02.03.2015 / 01:40
Bölmə: Sosial

Əhməd Əlizadə: «Hepatit virusları nəticəsində yaranan qara ciyər sirrozu və qara ciyər xərçəngi geniş yayılıb»

«Qara ciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların ilbəil artma səbəbi onların sağlam həyatdan uzaq olmasından qaynaqlanır»

«Bu gün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da hepatit B və hepatit C virusları, o cümlədən onların ağırlaşması nəticəsində yaranan qara ciyər sirrozu və qara ciyər xərçəngi geniş yayılıb». Bunu Respublika Diaqnostika Mərkəzinin (RDM) həkim-qastroenteroloqu Arzu Yusifova hepato-qastroenterologiyaya həsr olunan beynəlxalq seminarda çıxışı zaman deyib.

Bu gün Azərbaycanda qara ciyər sirrozundan əziyyət çəkənlərin statistikasının aparılmamasına təəssüflənən A.Yusifova bildirib ki, adətən, hepatit virusları müalicə olunmadıqda qara ciyər sirrozu, qara ciyər sirrozu müalicə olunmadıqda isə qara ciyər xərçəngi yaranır.

Qastroenteroloq Əhməd Əlizadənin sözlərinə görə, Azərbaycanda qara ciyər sirrozu çox geniş yayılıb və əməliyyatla çarəsi mümkündür: «Avropa Birliyinə daxil olan ölkələrdə 143 qara ciyər transplantasiyası mərkəzi var. Mərkəzlərdə 2009-cu ildə təqribən 5900 qara ciyər transplantasiyası həyata keçirilib. Statistika ölkələrə görə dəyişir. Azərbaycanda isə bu günə qədər 11-12 nəfərə qara ciyər köçürülüb. Bu say qara ciyər transplantasiyasına ehtiyacı olan insan sayının qarşısında çox azdır. İnsan orqanizmində hər hansı bir orqanda nasazlıq yaranarsa, bu dərhal özünü ağrı ilə göstərir. Ağrının olması isə insana bir növ siqnal verir ki, həkimə müraciət etmək lazımdır. Lakin qara ciyərdə bu belə deyil. Qara ciyər nasazlığı yarandığı zaman heç bir ağrı faktoru olmur. Xəstə narahatlıqdan, ağırlıqdan, ağrıdan şikayət etmir. Əslində qara ciyər xəstəlikləri üçün bu heç də yaxşı amil deyil. Çünki xəstə həkimə gəldikdə qara ciyər kifayət qədər ağırlaşmış bir hal alır. Ağrı yalnız qara ciyərin böyüməsi nəticəsində, onun kapsulasının dartılması zamanı meydana çıxa bilər. Qara ciyərdən fərqli olaraq onun xarici qişasında sinir hüceyrələri mövcuddur. Buna görə sağ qabırğaaltı nahiyədə ağrıların olması qara ciyərin hər hansısa patoloji prosesə məruz qalmasının əlamətidir. Oynaqlarda və əzələlərdə ağrılar, dəridə qaşınma, göynəmə, səpkilərin olması, əl və ayaq barmaqlarında dırnaqların formasının dəyişməsi və rənginin tündləşməsi kimi əlamətlərin olması qara ciyərin pis işləməsi və hər hansı bir problemin olmasının göstəricisidir.

Əslində qara ciyər çox dözümlü bir orqandır. Ancaq zərərli maddələrlə onu çox yükləyəndə bu orqan artıq dözə bilmir. Alkoqol, öz növbəsində, bu şəkildə sirroza səbəb olur. Eyni zamanda, düzgün qidalanmamaq və lazım oldu-olmadı dərman qəbul etmək qara ciyərə zərbə vurur. Dərmanların da əksəriyyəti qara ciyərdə filtrasiya olunur və məhz bu orqanda zərərsizləşdirilir. Lakin həddən artıq dərman qəbulu qara ciyərdə toksiki hepatit yaradır. Uzun illər dərman qəbul edən insanlarda qara ciyər funksiyasında pozğunluq əmələ gəlir. Böyrəklər sıradan çıxır, beyində ödem əmələ gəlir. Bir sözlə, insan ölümə doğru gedir».

Ə.Əlizadənin sözlərinə görə, qara ciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların ilbəil artması onların sağlam həyatdan uzaq olmasından qaynaqlanır: «Əksər insanların həkim müayinəsindən keçməməsi, qeydiyyatda az insanın olması elə təəssürat yaradır ki, qara ciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlar azdır. Lakin bu belə deyil. Statistika göstəricisinin az olması heç də xəstəliyin azmiqyaslı yayılması demək deyil. Sağlam həyat tərzi sürən insan azdır. Məsələn, içki, siqaret, həddindən artıq yağlı yeməklər, iki addımlıq yolda avtobus və avtomobillərdən istifadə etmək, gəzməmək, sağlam qidalanmamaq, meyvə və tərəvəzdən imtina etmək qara ciyərin sıradan çıxması üçün şərait yaradır. Meyvə qəbulunu çox və ardıcıl etmək, ağartı məhsullarına, o cümlədən mədə-bağırsaq üçün faydalı olan qatığa geniş yer verilməlidir. Təbii qidalardan çox istifadə etmək, yarımfabrikatlardan uzaq olmaq lazımdır. Bağırsaqların fəaliyyətini düzgün tənzimləmək vacibdir. Sağlam qidalanma və düzgün həyat tərzi seçdikdən sonra belə mütəmadi yoxlanışdan keçilməlidir. Unudulmamalıdır ki, qara ciyər xəstəlikləri insana ikinci şans vermir və öldürür. Əməliyyatdan sonra öz-özünü yeniləyən və bərpa olunan yeganə orqanı qorumadıqda, demək olar ki, insan üçün həyatın sonu gəlir».

Həkim-qastroenteroloqun sözlərinə görə, Azərbaycanda insanlarda qara ciyər xərçəngi, əsasən, bu virusların müalicəsinə gec başlanması və qara ciyər sirrozunun uzun müddət davam etməsinin nəticəsi olaraq yaranır: «Bu gün Azərbaycanda hepatit virusları hepatit B və hepatit C, o cümlədən onların ağırlaşması nəticəsində yaranan qara ciyər sirrozu və qara ciyər xərçəngi geniş yayılıb».

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 02.10.2026 / 13:52

DİN 21 şagirdin naməlum şəxsin payladığı konfetdən zəhərləndiyi xəbərlərini təkzib etdi...

Tarix: 02.10.2026 / 13:44

Sumqayıtda orta məktəbdə kütləvi zəhərlənmə - şagirdlərin vaxtı keçmiş şirniyyatdan zəhərləndiyi ehtimal edilir...

Tarix: 02.10.2026 / 11:26

Azərbaycanlı hüquqşünas Portoda keçirilən Dünya Bioetika Konqresində ölkəmizin transplantasiya təcrübəsini təqdim edib

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...