Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, Azərbaycan vətəndaşlığından çıxanların sayı artıb. 2021-ci ildə 944 nəfər Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığından çıxıb. Bu göstərici 2020-ci ildə 561 nəfər idi. Bir il ərzində Azərbaycan vətəndaşlığından çıxanların sayı 68 faiz artıb.
2019-cu ildə isə Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığından çıxmaqla bağlı 449 müraciət qeydə alınıb. Bu haqda hökumətin 2021-ci ildəki fəaliyyəti ilə bağlı parlamentə hesabatında qeyd olunub.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda vətəndaşlıqdan çıxmaqla bağlı məsələlər “Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığı haqqında” qanunla tənzimlənir. Bir şəxsin ölkə vətəndaşlığından çıxması bir neçə halda baş verə bilər. Bunlardan ilki şəxsin özünün müraciətidir. Bu tip hallarda əsasən başqa ölkələrin vətəndaşlığına keçmiş şəxslər vətəndaşlıqdan çıxmaq üçün həm də ölkə prezidentinə müraciət edir. Daha sonra onun dövlət qarşısında vergi, hərbi xidmət, mülki öhdəliyi, cinayət məsuliyyətinin olub-olmadığı yoxlanır.
Qanuna görə, vətəndaşlıqdan çıxmaq istəyən şəxsin dövlət qarşısında icra edilməmiş öhdəlikləri və ya ölkədəki hüquqi və fiziki şəxslərin mənafeləri ilə bağlı əmlak öhdəlikləri varsa, vətəndaşlıqdan çıxmaq haqqında vəsatəti rədd edilə bilər.
“Xarici ölkələrdə yaşayan vətəndaşlar öz istəkləri ilə vətəndaşlıqdan imtina edirlər”
Hüquq müdafiəçiləsi Səadət Bənənyarlı qeyd etdi ki, ölkə vətəndaşlığından çıxanlar əsasən əmək miqrantlarıdır: “İş üçün xarici ölkəyə gedən şəxslər müəyyən müddət sonra həmin ölkənin vətəndaşlığını qəbul edir. Beləliklə həm həmin şəxsin özü, həm də ailəsi Azərbaycan vətəndaşlığından çıxır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, qanunvericiliyə əsasən, vətəndaşlıqdan imtina bir sıra hallarda mümkün olur:
Azərbaycan vətəndaşının digər dövlətin vətəndaşlığını könüllü əldə etməsi.
Azərbaycan vətəndaşının xarici dövlətin dövlət və ya bələdiyyə orqanlarında, yaxud silahlı qüvvələrində və ya digər silahlı birləşmələrində könüllü xidmət etməsi.
Azərbaycan vətəndaşının dövlətin təhlükəsizliyinə ciddi zərər vuran davranışı.
Azərbaycan vətəndaşlığını əldə etmiş şəxsin vətəndaşlığa qəbul olunmaq üçün zəruri olan məlumatı qəsdən saxtalaşdırması və ya saxta sənəd təqdim etməsi.
Azərbaycan vətəndaşlığının itirilməsi məsələsi bu Qanunun 17-ci maddəsinin ikinci və üçüncü hissələrində göstərilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla həll edilir. Həmçinin, şəxslər hərbi birləşmələrdə iştirak etdikdə, qeyri-qanuni silahlı qruplarda təmsil olunduqda vətəndaşlıqdan məhrum edilir. Şəxs könüllü surətdə vətəndaşlıqdan imtina edə bilər, bu da vətəndaşlığa xitamın verilməsi və ya vətəndaşlığın itirilmə halları kimi dəyərləndirilir. Təbii ki, qanunvericilikdə bu məsələlər öz əksini tapıb. Məsələn, dini ekstremizmi təşviq etmək, xarici ölkələrin ərazisində fəaliyyət göstərən hərbi birləşmələrdə qulluq insanların vətəndaşlıqdan məhrum edilməsinə əsas yaradan hallardır. İstənilən halda, həmin şəxsin oradakı fəaliyyəti nəzərdən keçirilir, günahının dərəcəsi müəyyən olunur. Çünki bəzi hallarda şəxs hansısa dini ekstremist qruplaşmada təmsil olunsa da, bu, öz iradəsinə zidd ola bilir. Yəni bütün bu məsələlər müvafiq qurumlar tərəfindən dərindən araşdırılır. Lakin bu bir qədər həssas mövzudur. Adətən xarici ölkələrdə yaşayan vətəndaşlar öz istəkləri ilə vətəndaşlıqdan imtina edirlər”.
Günel CƏLİLOVA
