Daxili İşlər Nazirliyi bu ilin birinci yarısında törədilən cinayətlər və cinayətkarlığa qarşı mübarizə ilə bağlı göstəriciləri açıqlayıb.
Məlum olub ki, 2021-ci ilin ilk 6 ayında qeydə alınan cinayət hadisələrinin sayı son illərlə müqayisədə çoxalıb. Misal üçün, ötən ilin birinci yarısında Azərbaycanda 13 min 310 cinayət törədilibsə, bu il həmin göstərici 14.928-ə yüksəlib, yəni 12 faizdən çox artıb. Toplam cinayət sayının artması ilə yanaşı, ağır və xüsusilə ağır cinayət sayında da artım gözə çarpır. Burada diqqət çəkən əsas məqam odur ki, ağır cinayət sayında 40 faizə yaxın artım var. Ötən ilin ilk 6 ayında ölkədə 1.618 ağır və özəlliklə ağır cinayət törədilmişdisə, bu il həmin müddətdə 2.236 bənzər cinayət hadisəsi baş verib. Bununla belə, ən çox “ictimai təhlükəsizlik və ictimai qayda əleyhinə" cinayətlərdə artım qeydə alınıb. Belə cinayətlər bu ilin ilk yarısında ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 1.160 fakt və ya 25 faiz artaraq 5 min 688-ə çatıb. İctimai təhlükəsizlik və ictimai qayda əleyhinə cinayətlərə xuliqanlıq, tikinti, mədən və yanğın təhlükəsizliyinin pozulması kimi cinayətlər daxildir.
Maraqlıdır, cinayətlərdə qeydə alınan artım nə ilə bağlı ola bilər?
“Bəzi ağır cinayətlərə görə cəzaların sərtləşdirilməsinə ehtiyac var”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən “Polisə Dəstək” İctimai Birliyinin rəhbəri, hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev bütün bunlarla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Əvvəla, Daxili İşlər Nazirlyi cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində bu ilin 6 ayında kifayət qədər səmərəli nəticələr əldə edib. Ancaq o da var ki, zaman-zaman cinayətkarlığı doğuran səbəblər diqqət çəkib. Bu səbəblərin aradan qaldırılması istiqamətində tədbirlərin görülməsinə ehtiyac duyulub. Ancaq çox təəssüf ki, son illərdə cinayətkarlığı doğuran səbəb və şəraitlə bağlı həyata keçirilən tədbirlər, onun araşdırılması ləng həyata keçirilib. Nədir bu səbəblər? Bütün dünyada bu səbəblər demək olar eynidir. Məsələ ondadır ki, müxtəlif sosial-iqtisadi səbəblər, işsizlik cinayətlərin artmasına təsir edir. Yarım ildə qeydə alınan cinayətlərin ümumi statistikası belə deməyə əsas verir ki, il ərzində 26-29 min cinayət qeydə alınır. Bu ilin 6 ayında ötən illə müqayisədə cinayətlərin sayı artıb. Hesab edirəm ki, burada qeyri-adi bir şey və narahat olmağa əsas yoxdur. Sadəcə olaraq, cinayətləri doğuran səbəblərə baxmaq lazımdır. Bu da ondan ibarətdir ki, iqtisadi faktorların nəyə görə cinayətlərin törədilməsinə təsir etdiyinə diqqət etmək lazımdır. Affekt vəziyyətində olan bəzi insanların hərəkətləri ağır cinayətlərin törədilməsinə səbəb olur. Ailə münaqişələri zəminində ağır cinayətlər baş verir. Ancaq nədənsə, digər müvafiq qurumların timsalında ailələrdə yaşanan sosial problemlər, bunun doğurduğu fəsadlar yetərincə öyrənilmir. Bu gün ata oğula, oğul ataya qəsd edirsə, deməli ailə dəyərlərində böhran elementləri var. O üzdən hesab edirəm ki, bütün bunlar kompleks şəkildə öyrənilməlidir. Deyərdim ki, ziyalı ailələrində belə hallar baş vermir. Bəzən mətbuatda belə fikirlər səslənir ki, pandemiya üzündən ağır cinayətlər artır. Təkcə pandemiya ilə bunu bağlamaq doğru olmaz. İşsiz qalanlar arasında da cinayətkarlığa meyl edənlər var. Ancaq kimin iradəsi möhkəmdirsə, onlar belə hallara yol vermir. O baxımdan hesab edirəm ki, cinayətlərin törədilməsində rol oynayan sosial faktorların aradan qaldırılmasında Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi çox çalışmalıdır. Müxtəlif ranqlı məmurlar arasında cinayətə yol verənlərin sayı artıb. Bir sıra icra başçıları, digər vəzifəli şəxslərin törətdiyi cinayətlər bunu deməyə əsas verir. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu kimi hallar da baş verən cinayətlərin sayına öz təsirini göstərir. Ona görə də cəmiyyətdə baş verən cinayətlərin səbəb və nəticələri araşdırılmalı, təhlil olunmalıdır. Bütün qurumlar cinayətləri doğuran faktorlarla mübarizə aparmalıdır. Bütün işləri polisin üzərinə qoymaq doğru deyil. DİN baş verən cinayətlərin 80 faizindən çoxunun açılmasına nail olur. Bu, qurumun öz işinə prinsipial yanaşmasından irəli gəlir. Hesab edirəm ki, bəzi ağır cinayətlərə görə cəzaların sərtləşdirilməsinə də ehtiyac var”.
O baxımdan hüquqşünas hesab edir ki, bütün bunlara kompleks yanaşılmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
