Paytaxtla yanaşı, regionlarda da özəl məktəblərə ehtiyac var. Lakin məlumatlara görə, rayonlarda özəl məktəblər yoxdur. Özəl məktəblərin 28-i Bakıda, 2-si Sumqayıtda, 2-si Abşeronda yerləşir.
Rayonlarda yaşayan bir qisim insanlar övladlarının özəl məktəblərdə təhsil almasını istəyir, məktəb olmadığından isə Bakıya və digər iri şəhərlərə üz tuturlar.
Bölgələrdə niyə özəl məktəb açılmır? Bu işə sahibkarlar maraq götərmir, yoxsa bürokratik əngəllər imkan vermir? Səbəb nə ola bilər?
Kamran Əsədov: “Xidmət haqqının yüksək olması, vergi güzəştlərinin edilməməsi rayonlarda özəl orta məktəblər açmağa imkan vermir”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, bunun bir sıra səbəbləri var: “Xidmət haqqının yüksək olması, vergi güzəştlərinin edilməməsi rayonlarda özəl orta məktəblər açmağa imkan vermir”.
K.Əsədov bildirdi ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 34 özəl orta məktəbdən 28-i, yəni 82 faizi paytaxtda yaradılıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda tədris göstəricilərinin keyfiyyəti baxımından özəl orta məktəblərin nəticələri dövlət müəssisələrilə müqayisədə daha yaxşıdır:
“Bunun əsas səbəbi kommersiya marağı olsa da, həmçinin iş sistemində bir sıra peşəkar kompetensiyaların yoxlanılmasıdır. Xidmət haqqının kifayət qədər yüksək olması, vergi güzəştlərinin olmaması səbəbindən bölgələrdə özəl orta məktəblər açmaq rentabelli deyil. Bakıda ən ucuz özəl məktəbin illik təhsil haqqı 6 min manatdır. Rayonlarda bu tip məktəblər ona görə yaradılmır ki, onların fəaliyyət göstərməsinə imkan verən vergi güzəştləri tətbiq edilmir, torpaq sahəsi ayrılmır. Belə məktəblərin rayonlarda da olması üçün böyük vəsaitlərə ehtiyac var. Nazirlər Kabinetinin özəl məktəblərin açılması ilə bağlı 171 saylı qərarında nəzərdə tutulan tələbləri yerinə yetirmək üçün böyük investisiya tələb olunur. Bir belə məktəbin açılması üçün 2,5-4 milyon manatadək vəsait lazımdır. Ona görə də indiki vəziyyətdə rayonlarda belə özəl müəssisələrin yaradılması rentabelli deyil, xərclər kifayət qədər çoxdur”.
Elçin Əfəndi: “Səbəblərdən biri bürokratik əngəllərin yaradılmasıdır”
Digər təhsil eksperti Elçin Əfəndinin sözlərinə görə isə, burada üç əsas səbəb var ki, bölgələrdə özəl məktəblərin açılmasına əngəl törədir: “Birincisi, əhalinin yaşayış səviyyəsi, yəni maddi durumun aşağı olmasıdır (bir sıra rayon istisna olmaqla - E.Ə). İkincisi, burada məhz bürokratik maneələr ciddi faktora çevrilib. Səbəblərdən biri bürokratik əngəllərin yaradılmasıdır. Üçüncüsü isə idarəetmə çətinliyi və təhsilverənlərin prosesə cəlb edilə bilinməməsidir.
Fikrimcə, icra hakimiyyətləri tərəfindən yaradılan süni əngəllər aradan qaldırılsa, digərlərini bərpa etmək mümkün olar. Əslində rayonlarda intellektual gənclərin olması və onların inkişafı vacibdir. Çünki gələcəkdə onlar ali və ya orta ixtisas təhsil müəssisələrini qazanıb yenidən rayona qayıdaraq müəyyən işlərə cəlb oluna bilərlər və beləliklə rayonlarda rifaha nail olunar. Görünən odur ki, bu da kimlərəsə sərf etmir”.
İradə SARIYEVA
