Qədim “dövlət” axtarışında olan ermənilər özlərini bir sıra dövlətlərə pərçim etməkdən yorulub bezmirlər. Tarixdə heç bir dövləti və dövlətçilik ənənəsi olmayan hayların ilk dövləti XX əsrdə Azərbaycanın tarixi torpaqlarında qurulub. Buna qədər isə onlar ayrı-ayrı dövlətlərin tərkibində öz mövcudluqlarını qoruya biliblər. Bizansa xəyanətdən sonra Sasanilərə, Osmanlılara, sonrakı yüzilliklərdə isə ruslara sığınan ermənilərin ərazi iddiaları bitib tükənmək bilmir.
Məlum olduğu kimi, sığındıqları bütün dövlətlərə kürəkdən bıçaq zərbəsi endirən ermənilər xristianlığın parçalanmasında xüsusi rol oynayıblar. Belə ki, xristianlığı ilk dəfə onlar parçalayıb və özlərinin qondarma qriqoryan təriqətlərini yaradıblar.
Dağıdıcılıq və saktakarlıq sahəsində mahir olan ermənilər bütün qədim dövlətləri öz adlarına çıxmaqda davam edirlər. Onların açıq şəkildə iddia etdikləri ərazilərdən biri isə Kilikiyadır. Ermənilər iddia edirlər ki, “Kilikiya erməni çarlığı” mövcud olub və bu çarlıq 1198-ci ildə tarixi Kilikiya vilayətində yaradılıb. Guya “Kilikiya erməni çarlığı”nın ilk kralı I Levon olub. Onlar yalandan qeyd edirlər ki, çarlığın rəsmi kilsəsi erməni qriqoryan kilsəsi olub.
Azərbaycan, Türkiyə, İran, Gürcüstan, eləcə də Avropaya qarşı ərazi iddiaları irəli sürən ermənilər uzun illərdir Kilikiyaya da əl uzadırlar. Yalandan yazırlar ki, guya bu ərazi ermənilərin tarixi çarlığının mövcud olduğu yerdir.
Bu günlərdə Türkiyənin hüquq-mühafizə orqanları İstanbulda keçirdikləri əməliyyat zamanı 920 sikkə və o sikkələrin hazırlandığı qəlib aşkarlayıblar. Həmin sikkələrin təhqiqat zamanı Bizans, Ellin və Kilikiya mədəniyyətinə aid olduğu bildirilir.
Qeyd edək ki, həm Bizans, həm Ellin, həm Kilikiya ərazilərinə iddialı olan ermənilər Kilikiya dövrünə aid sikkələrin ermənilərlə bağlı olduğunu qeyd etməkdən çəkinmirlər. Bu sikkələrin üzərində isə ermənilərlə bağlı hər hansı bir cizgi yoxdur.
Tarixçilərin bildirdiyinə görə, ermənilərin xristianlığı qəbul etməsi xristianlıq aləmində böyük parçalanmanın yaranmasına səbəb oldu. Onların xristianlıqdan bir alət kimi istifadə etdiyini qeyd edən tarixçilər hesab edirlər ki, özünü bütün qədim dövlətlərə yamaq edən ermənilər xristianlığı qəbul etməklə xristian dövlətlərindən dəstək güdüblər. Xristianlığın ilk beşiklərindən birinin Albaniya olduğunu deyən tarixçilərin bildirdiyinə görə isə xristianlıq Azərbaycan ərazisində formalaşıb. Ermənilər isə bu dini əsrlər sonra qəbul ediblər.
Vaqif Abışov: “...onların növbəti uydurmasından başqa bir şey deyil”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix elmləri doktoru Vaqif Abışov bizimlə söhbətində Kilikiyada ermənilərin heç bir dövlətinin, çarlığının olmadığını bildirdi. “Ermənilərin Kilikiya çarlığına iddiası yeni məsələ deyil, onlar uzun illərdir bu məsələni gündəmdə saxlayırlar. Halbuki, ermənilərin Kilikiya çarlığı ilə heç bir tarixi əlaqəsi yoxdur. Ümumiyyətlə, ermənilərin Kilikiya çarlığı adlı dövləti olmayıb. Tarixdə Kilikiya çarlığı haqqında məlumat var. Ermənilər də ola bilsin, başqa xalqlar kimi, həmin çarlığın ərazisində yaşayıblar. Bu gün onlar nəinki Kilikiyaya, hətta Türkiyə ərazisinə, eləcə də Afrikanın şimalına, Efiopiya, İran, Gürcüstan, Azərbaycan ərazisinə də əsassız olaraq iddia edirlər. Yəni ermənilər dünyanın müxtəlif ölkələrinə qarşı belə mövqe tuturlar ki, guya filan ölkədə onların qədim dövlətləri, çarlıqları olub. Onlar iddia edirlər ki, guya Kilikiyada çarlıqları olub, Van, Qars və digər ərazilər onların tarixi torpaqlarıdır. Bilirsiniz, bunlar hamısı yalan və saxtakarlıqdan başqa bir şey deyil. Ermənilər saxta tarix yaratmaqda çox ustadırlar və Kilikiyada erməni çarlığının olması barədə iddiaları da onların növbəti uydurmasından başqa bir şey deyil”.
V.Abışovun sözlərinə görə, keçən əsrin 60-cı illərində görkəmli Azərbaycan arxeoloqu Məmmədəli Hüseynov Azıx mağarasını kəşf etdikdən və burada azıxantropun çənəsini tapdıqdan sonra saxtakarlıqda mahir olan ermənilər azıxantropun erməni olduğunu iddia edib və bu barədə fikirlər səsləndiriblər. “Mərhum arxeoloqumuz Məmmədəli Hüseynov tərəfindən Azıx mağarasından insanın daşlaşmış alt çənəsi tapılandan sonra ermənilər Moskvada hay-küy qopardılar ki, bu, erməni çənəsidir, bu ərazi ermənilərindir. O zaman Məmmədəli Hüseynov Moskvada rus alimlərinin yanında sübut etdi ki, bu çənə ermənilərə aid deyil, o, Azərbaycan ərazisindən tapılıb, Azərbaycan da qədim yaşayış məskənidir. Demək istəyirəm ki, nəinki numuzmatik, eləcə də maddi mədəniyyət nümunəsi olan digər tapıntılara qarşı ermənilər həmişə öz əsassız iddialarını ortaya qoyublar. Türkiyədə tapılan sikkələr arasında Kilikiyaya aid olan sikkələrin də olması o demək deyil ki, həmin sikkələr məhz “erməni çarlığına” aiddir. Bunu iddia etməyin özü gülüncdür. Düzdür, ermənilərin həmin ərazilərdə yaşamasına dair tarixi mənbələrdə kiçik məlumatlar var, amma o Kilikiyaya aid sikkələrin ermənilərə məxsusluğu absurddur. Ermənilərin dövləti olub ki, qədim sikkəsi də olsun?! Hesab edirəm ki, o sikkələrin erməni çarlığına və erməni hökmdarına heç bir bağlılığı yoxdur. Bu da boş və cəfəng erməni uydurmasıdır” - deyə bildirən V.Abışov hesab edir ki, ermənilərin uydurmaları artıq bütün dünya dövlətləri tərəfindən ikrahla qarşılanır.
İradə SARIYEVA
