Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın zəbt edilmiş Azərbaycan ərazilərinə son səfəri və burada yaşananlar onunla separatçı rejim arasında ziddiyyətlərin daha da kəskinləşməkdə olduğunu üzə çıxardı.
Ermənistanın “times.am” nəşri yazır ki, təkcə Ermənistanda yox, həm də Qarabağda insanların Paşinyana olan etibarı nifərtlə əvəzlənib və bu nifrətin dozası gündən-günə artmaqdadır: “Məsələn, Xankəndidə iştirakçılar mitinq müddətində müxtəlif replikalar səsləndirirdilər. Məsələ o yerə çatdı ki, mitinqin digər iştirakçıları onlarla mübahisə etdi, sonda isə vəziyyətin daha da ağırlaşmaması üçün Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətini rəhbəri Artur Vanetsyan mövzuya müdaxilə etdi. Yeri gəlmişkən, Paşinyan və Saakyan səhnəyə qalxanda Samvel Babayanın tərəfdarları “Babayan, Babayan” şüarları səsləndirməyə başladılar. Bununla da Paşinyana etiraz ifadə olundu”.
Xatırladaq ki, separatçı rejimin keçmiş “müdafiə naziri” Samvel Babayan Qarabağda “prezident” olmaq üçün namizədliyini verməyə hazırlaşır. Amma Paşinyan bura da öz adamını gətirmək istəyir. Bu fonda Rusiyanın “regnum.ru” portalı yazır ki, Paşinyanla separatçılar arasında ziddiyyət sürətlə dərinləşir: “Biz Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın Xankəndidə baş tutan mitinqdəki çıxışı ilə diqqətlə tanış olduq. Hər şeydən əvvəl, Ermənistan kütləvi informasiya vasitələrinin baş nazirin təkcə məna ismarıclarını deyil, həm də dinləyiciləri bu və ya digər müddəanın düzgünlüyünə inandırmaq qəsdilə bunun yaratdığı siyasi əhvali-ruhiyyəni nə qədər doğru işıqlandırdığına əmin olmaqdan ötrü. Paşinyanın məhz Xankəndidə ictimai çıxışa nə məqsədlə getdiyini müəyyən etmək önəmli idi. Onun çıxışı zahirən mərasim-protokol xarakteri daşımalı idi, axı bu hansısa tədbirin açılışına bağlı idi və yorucu olmamalı idi. Daha bir məqam baş nazirin çıxışının duyğusal tonu idi. Onun səsi bir qədər səmimi səslənsəydi, daha yaxşı olardı və ola bilsin, ictimai çıxışın özü daha həssas qavranılardı. Bəs nə imiş? Bəlli olub ki, Paşinyan heç də Trotski deyil: kamera xarakterli bəm səs, sözlərin məzmunu çıxışın ahənginə yad idi. Bu zaman yaxşı gözə dəyirdi ki, natiq açıqca əsəbiləşir, kağızdan gözünü çəkməyə qorxur. Belə hallarda isə iştirkaçıları hərəkətə təhrik etmək çətindir. Bir də çıxışın inandırıcı tonu da cüzi önəm daşıyır. Paşinyan kütləni tonusda saxlamaq üçün öz səsinə canlılıq verməklə icitmai çıxışındakı başlıca məqamları ayıraraq onun ucalıq və gücünü elə hey dəyişməli idi. Alınmadı. Buna görə də o, Xankəndidə Dirçəliş meydanında ritmik təkrarlanan məşhur “Miatsum! Miatsum” çağırışı ilə çıxışına başlarkən, reaksiya nəzərdə tutulduğu və Ermənistanın bəzi nəşrlərinin qələmə verdiyi qədər fəal olmayıb. Ciddi duyğusal tərkibli və dinləyicilərə daha uyğun mənzərə təsvir edən əks-gediş də buradandır. “DQR”in prezidenti Bako Saakyan öz çıxışında gələcəklərinin başqa formulunu göstərib. Separatçı rejim Ermənistanla birləşmə yox, belə demək olarsa, müstəqillik istəyib. Bu, Paşinyanın İrəvan və Xankəndi arasında törətdiyi qarşıdurmanı açıq ifadə edir, amma baş nazir, sağlam məntiqə görə, Paşinyanın fikrincə, dövlətçiliyini ancaq korrupsionerlərin qurduğu və möhkəmlətdiyi “Ermənistanı və Qarabağ Respublikasını qurtaran xilaskar” rolunda çıxış etməyə deyil, cəmiyyəti birləşdirməyə can atmalı idi.
Baş nazir bildirir ki, onu seçməyən Dağlıq Qarabağ xalqını təmsil edə bilməz. Və eyni zamanda Xankəndinin indiki hökumətini “qeyri-legitim” elan edir və orada qarşıdakı “prezident seçkilərinin düzgünlük zamini” kimi çıxış etməyə hazır olduğunu sərgiləyir. Paşinyanın siyasəti ilə razılaşmaq, ya da razılaşmamaq olar, amma onun məntiqsizliyi xeyli sual doğurur.
Axı Ermənistanın xarici siyasətinə Dağlıq Qarabağ problemi olmadan baxılarsa, o olduqca əyalətvari görünər. Buna görə də Paşinyanın Qarabağ kartını öz maraqları üzrə oynamaq cəhdləri nədəsə anlaşılandır. Amma məsələ bundadır ki, Ermənistanın siyasət meydanına milli səviyyəli güclü siyasiləri məhz Dağlıq Qarabağ atıb, bu da Azərbaycan üçün böyük problem ifadə edib. Təsadüfi deyil ki, Bakıda şayiələr dolaşıb ki, “Qarabağ klanı”nın aradan qaldırılması ilə, ola bilsin, münaqişənin hansısa güzəştli həlli üçün şanslar meydana çıxa bilər. Belə ki, İrəvan və Xankəndi arasında yaranmış gərginlik obyektivcəsinə Bakının marağındadır. Hətta Paşinyanın elan etdiyi “Ermənistan mərkəziyyətçiliyi” deyilən baxış xarici siyasətdə, həm də İrəvan və Moskvanın qarşılıqlı münasibətlərində müəyyən problemlər yaradır. Sonuncu, hadisələrin belə gedişinin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində Rusiyanın təsirini zəiflətdiyini hesab edən Azərbaycana əl verir. Təsadüfi deyil ki, Bakı politoloqları hesab edir ki, birincisi, “Miatsum” ideyası Dağlıq Qarabağın Azərbaycandan ayrılması üzrə beynəlxalq birlikdə Ermənistanın mövqeyini zəiflədir.
İkincisi, münaqişə zonasında hərbi əməliyyatların təzələnməsi ehtimalı yüksəlir, çünki “Paşinyanın namizədi Dağlıq Qarabağda gözlənən prezident seçkilərində seçkiqabağı kampaniyasını məhz belə şüarla aparacaq”. Üçüncüsü, Xankəndidə Paşinyanın bəyanatının təsdiqi və ya inkarı zəif İrəvan və baş nazirin zəiflətdiyi Xankəndi durumunda Bakının istənilən tip manevr imkanlarını genişləndirər. Bütün bunların arxasında nə durur? Doğrudanmı, təkcə Xankəndi tərəfindən “Ermənistan inqilabı”na zərbə gələ bilər əndişəsi? Ya da hələlik ucadan deyilməyən nəsə daha böyük bir şey? Şəxsən bizdə şübhə doğurur ki, Paşinyanın Xankəndidə səsləndirdiyi mövqe Azərbaycanın uğurlu diplomatik və ya başqa manevrləri ilə üst-üstə düşür”. İndilikdə isə gözləntilər budur ki, qarşıdakı dövr ərzində Paşinyanla Qarabağ separatçıları arasında ziddiyyət daha da dərinləşəcək. Erməni şərhçi Aram Amatuni iddia edir ki, Bakı Qarabağda yaranmış vəziyyətdən asanlıqla istifadə edə bilər. Buna qədər isə ermənilər arasında ziddiyyət onları daha zəif duruma salacaq.
Tahir TAĞIYEV
