Bu gün dünyaınn iqtisadi gündəmində xüsusi diqqət mərkəzində yer alan məqamlardan biri də neftin qiymətləri ilə bağlıdır. B məsələ Bakıda baş tutan OPEC və qeyri-OPEC ölkələri Nazirlərinin Birgə Monitorinq Komitəsinin 13-cü iclasında da əsas müzakirə predmetlərindən birini təşkil edib.
Xatırladaq ki, 14 neft ölkəsi və OPEC Katibliyinin yüksək səviyyədə təmsil olunduğu bu tədbir Prezident İlham Əliyevin OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin tədbirlərinin Bakıda keçirilməsi təklifi ilə baş tutub. Ekspertlər hesab edir ki, bu təklifin qəbulu neft bazarının tənzimlənməsi məqsədilə OPEC+ formatının yaradılması təşəbbüsü ilə ilk dəfə çıxış edən Azərbaycan Prezidentinin enerji siyasətinə verilən yüksək qiymətin göstəricisidir. Belə ki, hələ 2016-cı ilin yanvarında Davos Forumunda Azərbaycan Prezidenti qiymət sabitliyinə nail olmaq üçün belə bir əməkdaşlıq təşəbbüsünü irəli sürərək bildirib ki, OPEC üzvləri və OPEC üzvü olmayan böyük istehsalçılar arasında istehsalın azaldılması istiqamətində daha yaxşı koordinasiya olsa, nəticə əldə edilə bilər. Məhz bundan sonra müvafiq formatın yaradılması istiqamətində əməli addımlar atılıb. Neft bazarında balansın qorunması və qiymət sabitliyinə nail olmaq məqsədilə Azərbaycan OPEC+ əməkdaşlığı çərçivəsində fəal rolunu bu gün də davam etdirərək, bu formatda keçirilən tədbirlərə ev sahibliyi edir və neft bazarının tənzimlənmə prosesinə töhfə verir.
Qeyd edək ki, Nazirlərin Birgə Monitorinq Komitəsinin 13-cü iclasında OPEC-in baş katibi Məhəmməd Barkindo ilə yanaşı, OPEC prezidenti, Venesuelanın neft naziri və Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti Manuel Kevedo Fernandes, Səudiyyə Ərəbistanının energetika, sənaye və təbii sərvətlər naziri Xalid Əbdüləziz Əl Falih iştirak edib. Tədbirə, həmçinin OPEC üzvləri - Əlcəzair, BƏƏ, Küveyt, İraq, Liviya, Nigeriya, Konqo, qeyri-OPEC ölkələrindən isə Rusiya, Qazaxıstan, Bəhreyn və Bruneyin yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti qatılıb. Belə görünür ki, Bakı tədbirindən sonra neft hasilatçıları bu məhsulun qiymətini sabit saxlamaq və müəyyən qədər yüksəlişinə nail olmaq üçün müvafiq addımlar atmaqda israrlıdır.
Qeyd edək ki, məhz Bakı göürüşündə bir sıra mühüm addımlar atılıb. Belə ki, OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin əməkdaşlığının davam etdirilməsi, hasilatın azaldılmasının davamı və digər istiqamətlərdə yeni ilkin razılıqlar əldə olunub. Rusiyanın energetika naziri Aleksandr Novak bildirib ki, OPEC+ sazişinə qoşulan ölkələrin müddətsiz əməkdaşlığına dair xartiya isə nazirlərin aprel ayına planlaşdırılan növbəti görüşündə hazırlanıb yekunlaşdırıla bilər. Lakin artıq bunun üçün ilkin əsaslar məhz Bakıda hazırlanıb.
Aleksandr Novak da qeyd edib ki, Bakıda müvafiq görüşlər keçirilib və xartiyaya hazırlıq məsələsi müzakirə olunub. Nazir OPEC+ əməkdaşlığının müsbət nəticələrinin olduğunu bildirib: "Dekabr ayında hasilatın azaldılması ilə bağlı qəbul olunmuş qərar göstərdi ki, bu düzgün qərardır və qəbul olunmuş qərar bazara stabillik gətirib". Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, Bakı görüşündən sonra hasilatçıların neft emalının səviyyəsini azaltması gözlənir. Bura ən böyük hasilatçılar sayılan Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı da daxildir. Aleksandr Novak bildirib ki, artıq Rusiya martın sonu, aprelin əvvəlində OPEC+ çərçivəsində hasilatı üzərinə götürdüyü həcmdə azalda biləcək: "Rusiya üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirir. Belə ki, Moskva keçən ilin dekabr ayında hasilatın azaldılması ilə bağlı razılığa qoşulanda üzərinə götürdüyü həcmdə kvotanı bir neçə aya tam yerinə yetirəcəyini bildirmişdi. İki il əvvəl də dekabr ayında belə bir öhdəlik götürmüşdü. İndi deyə bilərəm ki, hazırda məqsədə iki il əvvəlkindən daha tez çatırıq. Martın sonu, aprelin əvvəlində nəzərdə tutulan hasilat kvotaya çatacaq".
Xatırladaq ki, OPEC+ ölkələrinin ötən il dekabrın 7-də qəbul etdikləri qərara əsasən, alyans bu ilin birinci yarısında hasilatı 1,2 milyon barrel azaldacaq. Rusiya isə bu həcmin 228 min barrellik payını üzərinə götürüb. Səudiyyə Ərəbistanının energetika, sənaye və təbii sərvətlər naziri Xalid Əbdüləziz Əl Falih də bildirib ki, aprel ayında Səudiyyə Ərəbistanı gündəlik hasilatı mart ayına nisbətdə 100 min barrel azaldacaq və hasilat 9,7 milyon barrel təşkil edəcək. Digər hasilatçılar, o cümlədən Azərbaycan da hasilatı azaltmağı düşünür. Azərbaycanın energetika naziri Pərviz Şahbazov Bakının üzərinə götürdüyü bütün öhdəliklərə tam şəkildə əməl etdyini bildirir "Neft bazarında hazırkı sabitlik və balansı nəzərə alaraq bizim əməkdaşlığı davam etdirmək və onu daha da gücləndirməkdən, gələcəkdə əməkdaşlığı uğurla davam etdirmək üçün əməkdaşlığa təkan verməkdən başqa yolumuz yoxdur. Bunun üçün bizim bütün zəminlər var". P.Şahbazov qeyd edib ki, Azərbaycan OPEC+ razılaşmasının yerinə yetirilməsində lap əvvəldən, 2016-ci ildən bəri həmişə fəal iştirak edib: "Azərbaycan, həmçinin, OPEC+ formatının yaradılmasında və vasitəçilik fəaliyyətində fəal iştirak edib".
Digər hasilatçıların da müvafiq addımlar atmaları fonunda neft bazarında gələn ayın əvvəllərindən başlayaraq qiymətlərdə yeni yüksəliş gözlənir. Bu isə o deməkdir ki, OPEC+ ölkələrinin hasilatın azaldılması ilə bağlı öhdəlikləri, bu xüsusda onların Bakı görüşü artıq müsbət nəticələr verir.
Nahid SALAYEV
